Castingoproep voor roetpieten bij Ketnet
NIEUWS – door Jan Fabry – www.doorbraak.be .
Er worden nog figuranten gezocht voor de tv-opnames. foto © Gazet van Hove .
De jongerenzender van de Vlaamse openbare omroep zoekt ‘speelse, kindvriendelijke roetpieten’ – maar niet van ‘Oost-Europese of Scandinavische of Wit/Europese origine’. Rechtsprofessor Jogchum Vrielink stelt dat ‘positieve actie (als dat het idee is) sowieso niet zo ver mag gaan als dit’.
Het is nog niet eens november, en de eerste Zwartepietendiscussie loert al om de hoek. Op 14 november doet de goede man naar jaarlijkse gewoonte zijn plechtige intrede in Antwerpen. Kinderen kunnen zijn aankomst ook dit jaar volgen op Ketnet. Voor die tv-opnames worden nog figuranten gezocht, maar de castingoproep van GEORGE Casting roept vragen op : waarom worden bepaalde etnische groepen uitgesloten ?
Doorbraak legde de selectievoorwaarden voor aan rechtsprofessor en discriminatie-expert Jogchum Vrielink en vroeg uitleg aan de VRT. Ook Vlaams minister van Media Cieltje Van Achter (N-VA) reageert kritisch op de oproep.
Etnische uitsluiting moeilijk te rechtvaardigen
In de vacature staat dat alle geslachten welkom zijn. Voor etnische afkomst gelden wel beperkingen. ‘De advertentie sluit kandidaten expliciet uit op grond van hun (vermeende) etnische afkomst, wat een direct onderscheid op een beschermd criterium vormt’, zegt Vrielink. Volgens hem is er daarom ‘wel degelijk een potentieel discriminatierechtelijk probleem’.
Het is moeilijk in te zien waarom bepaalde etnische achtergronden onverenigbaar zouden zijn met het spelen van een roetpiet
Voor sommige rollen kunnen zulke selectiecriteria volgens Vrielink wel te rechtvaardigen zijn, bijvoorbeeld bij de casting van een zwarte mannelijke acteur van een bepaalde leeftijd voor de rol van Barack Obama. Maar bij roetpieten ligt die rechtvaardiging minder voor de hand. ‘Het is moeilijk in te zien waarom bepaalde etnische achtergronden onverenigbaar zouden zijn met het spelen van een roetpiet, zeker wanneer het uiterlijk van het personage met schmink wordt gecreëerd.’
Volgens Vrielink lijkt ‘vooral de etnische uitsluiting bijzonder moeilijk te rechtvaardigen’. Hij voegt eraan toe : ‘De paradox is bovendien dat men kennelijk diversiteit in de voorstelling wil realiseren door bepaalde etnische groepen categorisch uit te sluiten.’
Casting verbreden
Vlaams minister van Media Cieltje Van Achter (N-VA) begrijpt de ambitie om een diverse cast samen te stellen, maar bekritiseert de aanpak. ‘Als je bepaalde groepen onvoldoende bereikt, moet je je casting verbreden, geen kandidaten op basis van huidskleur uitsluiten.’
Diversiteit is belangrijk, maar de manier waarop je die nastreeft, is minstens even belangrijk
De minister zegt haar kritiek aan de VRT te hebben overgebracht. ‘Ik heb mijn kritiek duidelijk gemaakt en verwacht dat VRT daar lessen uit trekt. Diversiteit is belangrijk, maar de manier waarop je die nastreeft, is minstens even belangrijk. Daar mag je van onze publieke omroep meer zorgvuldigheid verwachten.’
VRT verdedigt aanvullende castingoproep
Volgens VRT-woordvoerder Yasmine Van der Borght gaat het om een aanvullende castingoproep. Het pietenkorps telt doorgaans 21 roetpieten. Na een eerste oproep waren er al zestien geselecteerd, onder wie drie ‘rolstoelpieten’.
Om het korps aan te vullen, volgde een gerichte oproep naar kandidaten met uiteenlopende etnische achtergronden. Van der Borght verwijst daarvoor naar de beheersovereenkomst, die de VRT opdraagt de diversiteit van de Vlaamse samenleving te weerspiegelen. Het gaat volgens haar om leeftijd, geslacht, afkomst en personen met een handicap. ‘Deze doelgroep vindt soms minder makkelijk de weg naar dit soort producties. Op deze manier wil de VRT de inclusiviteit verder aanmoedigen.’
Waarom deze kandidaten volgens de VRT minder makkelijk de weg naar zulke producties vinden, licht de omroep niet toe.
Jan Fabry (°1991) is journalist bij Doorbraak en doctor in de Nederlandse filologie. Hij woonde en werkte in België, Frankrijk, Polen en Tsjechië als leerkracht en onderzoeker. Zijn interesses situeren zich op het snijvlak van politiek, taal, geschiedenis en identiteit, met een bijzondere aandacht voor Vlaanderen en de Lage Landen.
foto’s (c) Gazet van Hove.