Zondag 17 december 1944. In een laatste wanhoopspoging om het tij te keren lanceert Hitler het ‘Ardennen-offensief’. Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor de 1ste SS Leibstandarte “Adolf Hitler”, een beruchte SS-divisie waarvan ook SS-Obersturmbahnführer Jochen Peiper deel uitmaakt. Hij is de koning van de Blitzkriegopmars, de geduchte commandant van vernietigende operaties… Zijn voorste tankcommando wordt geleid door SS-Sturmbandführer Werner Poetschke met als opdracht ‘op te rukken zonder zich ergens aan te storen en zonder aandacht te besteden aan onbelangrijke vijandelijke doelen of buit of krijgsgevangenen’.
De gevolgen zijn navenant. Die zondagmiddag worden in Baugnez, nabij Malmédy, meer dan tachtig Amerikaanse soldaten neergeschoten nadat zij zich hadden overgegeven aan de SS-tankeenheid.
Meer dan dertig GI’s overleefden de executie maar toch bleef zeer lang onduidelijk wat zich precies had afgespeeld. Reden daarvoor de rommelige manier waarop het Amerikaanse leger omsprong met de bewijzen tijdens het onderzoek en de rechtszaak die zijn beslag kreeg in 1946.
Was het een incident op het slagveld of een bewuste massamoord ? Wie gaf de orders ? Was het Peiper of was het Poetschke ?
In ‘Het bloedbad van Malmédy’ reconstrueert de Amerikaanse historicus Danny S. Parker minutieus en tot in het pijnlijkste detail de fatale gebeurtenissen en ook de nasleep ervan. Het kostte hem vijftien jaar opzoekingen in de ruime omgeving, tijdens welke hij meer dan honderd getuigen interviewde. Elk onder hen rapporteerde de gebeurtenissen zoals hij die zich herinnerde, zodat hetzelfde incident diverse malen achtereen verteld werd, met de kleine onderlinge verschillen die kenmerkend zijn voor de verschillen in waarneming van afzonderlijke getuigen.
Elk van de getuigen vulde leemtes aan die in andermans verklaringen voorkwamen, voegde details toe die bij anderen ontbraken, benadrukte elementen die door de anderen terloops werden genoemd … Zo werd hetzelfde drama telkens vanuit een ander gezichtspunt belicht, als camera’s die op verschillende plaatsen op en rond het veld waren opgesteld …
Deze werkwijze vergemakkelijkt niet het lezen van het boek, maar geeft wel een duidelijk en exact beeld van wat zich daar heeft afgespeeld .… De besluiten die Parker trekt moet u zelf lezen.
Danny S. Parker, “Het bloedbad van Malmédy”, uitgeverij BBNC, Amersfoort, 2012, 400 blz. , 24,95 euro, ISBN 978 90 4531 351 1.