door Jurgen Ceder in ’t Pallieterke .
Poetin heeft het Russische leger het bevel gegeven Oekraïne binnen te trekken, onder het mom van ‘vredeshandhaving’. Op dit moment is het nog niet duidelijk hoe ver de troepen zullen oprukken en hoe intens de oorlog gevoerd zal worden, maar het is vrijwel onvermijdelijk dat ze contact zullen maken met het Oekraïense leger. En dan is de kans op oorlog en escalatie zeer groot. De EU kijkt intussen machteloos toe.
Op dit continent zou de EU in theorie de machtigste speler moeten zijn, maar in de praktijk heeft de organisatie geen rol van betekenis gespeeld in diplomatie die vooraf de oorlog probeerde te vermijden. Ook nu het conflict is begonnen, kan de EU alleen schreeuwen vanop de zijlijn.
In zijn speech vol hyperbolen, paranoia en historische verwijzingen heeft Poetin deze week duidelijk gemaakt dat het hem over meer gaat dan over de bescherming van de Ruslandgezinde republieken van Donetsk en Loehansk. Hij droomt van het grote Rusland van voorheen.
Poetin valt aan omdat hij denkt dat hij ermee kan wegkomen, omdat hij weet dat Europa zwak is en Amerika op zichzelf aan het terugplooien is. Deze ex-KGB-officier kent ongetwijfeld de raad van Lenin, zoals meermaals geciteerd door Chroesjtsjov : “Je steekt met de bajonet. Als je iets papperig voelt, steek je verder. Als je staal voelt, trek je terug.” Als hij succes behaalt in Oekraïne, dat voor hem gewoon een stuk van Rusland is, is het een kwestie van tijd voor hij de grenzen van de EU begint af te tasten, te beginnen bij de Baltische staten.
De geschiedenis is terug
De labiele, multipolaire wereld van voor de Tweede Wereldoorlog is terug, maar de EU schijnt dat nog niet te beseffen. Terwijl Rusland, China en Turkije zich steeds meer autoritair tonen en hun militaire apparaat opbouwen, de wereld van de islam zich afkeert van het Westen en de militaire coups zich vermenigvuldigen in Afrika, gelooft men hier nog altijd in de onvermijdelijke mars van de geschiedenis naar een globaliserende wereld van vrije markt, democratie en mensenrechten.
De EU heeft haar militair apparaat afgebouwd, maar ontdekt vandaag hoe weinig ‘soft power’ betekent als het er echt op aankomt. Zelfs ons wapen van economische sancties geraakt afgestompt. Integendeel, een gevaarlijk naïeve ideologie van energietransitie heeft er nu toe geleid dat we afhankelijk zijn gemaakt van Russisch gas.
En het kan nog veel erger. We hebben onze productie, ook wat essentiële sectoren betreft, laten delokaliseren naar andere werelddelen, in het bijzonder naar communistisch China. Door corona konden we al ondervinden wat zelfs een lichte verstoring van de aanvoerlijnen kan betekenen. Nu gaan we ook nog eens onze boeren pesten met stikstofregeltjes en willen de klimaatalarmisten de veestapel verminderen, in wat bijna lijkt op een poging om ook onze voedselzekerheid te saboteren.
We moeten niet helemaal terug naar de internationale logica van de 19e eeuw, zoals Poetin doet, maar Europa moet zich er wel acuut bewust van worden dat we in een bubbel leven die snel doorprikt kan worden. Er moet een politiek komen die gericht is op het verdedigen van onze strategische belangen.
Fukyuama voorspelde na het einde van de Koude Oorlog “het einde van de geschiedenis”. De geschiedenis is vandaag helemaal terug. Maar we zitten in de EU wel nog steeds opgescheept met een generatie van politici die zijn blijven steken in de jaren ‘90.
