COMMENTAAR – door Julien Borremans – www.doorbraak.be .

De ‘Vertriebenen’ uit Oekraïne krijgen van de Europese Unie (EU) automatisch een speciaal statuut waardoor ze gedurende een jaar bescherming genieten, zonder dat ze asiel hoeven aan te vragen. Ze kunnen sowieso 90 dagen vrij in België of een andere Europese lidstaat verblijven.

De solidariteit voor de Oekraïense vluchtelingen ligt heel hoog. Bovendien krijgen de Vlaamse gemeenten van de Vlaamse overheid 1.000 euro per collectieve opvangplaats die wordt gecreëerd. Intussen hebben zich al heel wat mensen bereid verklaard om ontheemde Oekraïners op te vangen. In Geraardsbergen stelt iemand haar appartement ter beschikking voor een gezin in moeilijkheden.

Blank, Europees en christelijk

Het verschil met de opvang van de vluchtelingen uit Irak, Afghanistan en Syrië is heel erg groot. Bart De Wever maakt nu geen gewag van ‘een asielcrisis’. ‘De publieke opinie dreigt helemaal af te haken’, waarschuwde de Antwerpse burgemeester in 2015. Dat is vast nu niet het geval. Ook is er niemand binnen de N-VA en het Vlaams belang die waarschuwt voor een ontsporing van de sociale zekerheid of die pleit voor een aanpassing van de Conventie van Genève. Moeten deze keer de buitengrenzen niet dicht ? Moeten er geen hotspots buiten Europa komen waar de verdeling van de vluchtelingen doorheen Europa wordt georganiseerd ?

Bij de publieke opinie valt er geen spoor van achterdocht te bespeuren. Waarom zouden er geen mensensmokkelaars of potentiële misdadigers kunnen tussen zitten ? De Wever klinkt haast vaderlijk : ‘Nu het oorlog is in Europa moet de federale overheid haar burgers vragen om voor opvang te zorgen voor de vluchtelingen.’

We moeten er niet flauw over doen. Oekraïners zijn blank, Europees en cultureel christelijk. Ze worden door boeman Poetin in een absolute underdogpositie gebombardeerd

We moeten er niet flauw over doen. Oekraïners zijn blank, Europees en cultureel christelijk. Ze worden door boeman Poetin in een absolute underdogpositie gebombardeerd. Bovendien houden de Oost-Europese landen binnen de EU en de NAVO de herinnering van decennia communistische onderdrukking en dictatuur levendig. Door zijn verheerlijking van Stalin voedt Poetin trouwens deze traumatische ervaring.

De oorlog doet ook bij de commentatoren de gemoederen hevig oplaaien. Daarbij worden de lyrische overdrijvingen niet geschuwd. ‘De geopolitieke implicaties van die aardbeving zijn duidelijk. De structuur van het internationaal systeem, in politiek en financieel opzicht, de situatie in Taiwan, de strijd om invloed in Afrika : dat zijn allemaal zaken die hier op het spel staan.’

Geen gelukzoekers en profiteurs

De bovenstaande woorden van Dyab Abou Jahjah zijn evenzeer van toepassing op de miljoenen Syrische vluchtelingen die in weinig benijdenswaardige omstandigheden in Turkije verblijven en de toegang tot Europa worden ontzegd. Het trauma van 2015 is nog erg levendig toen honderdduizenden overwegend islamitische vluchtelingen Duitsland overspoelden.

‘Wir schaffen das’ klonk erg bitter, toen op oudejaarsavond honderden aanrandingen en verkrachtingen in Keulen plaatsvonden en de politieke overheid er alles aan deed om deze dramatische voorvallen te verzwijgen of te verbloemen.

Deze keer gaat het niet om ‘gelukzoekers, profiteurs, mensen met een onduidelijk verhaal

Het grootste verschil is dat in 2015 overwegend jonge mannen de wijk naar het Westen namen, terwijl momenteel de Oekraïense mannen aan het front vechten en met hun moed en vastberadenheid de wereld verbazen en respect afdwingen. In tegenstelling tot de afgelopen jaren ontvluchten overwegend vrouwen en kinderen het oorlogsgebied. ‘Je kunt je beter identificeren met het lot van deze mensen’, klonk het de afgelopen dagen. ‘Deze keer gaat het niet om ‘gelukzoekers, profiteurs, mensen met een onduidelijk verhaal’.

De stemming over Oost-Europa is op enkele weken volledig omgeslagen. Wakkerde ‘het spookbeeld’ van de Poolse loodgieter niet het EU-onbehagen aan, vraagt Tom Naegels zich af. ‘Het droeg bij tot de Brexit.’ En als het ging over ‘onze liberale, democratische idealen’ dan hadden Hongarije, Polen en Oekraïne toch ook wel diepe krassen op hun blazoen. Maar waar mekkeren we over ? De oorlog doet zich voor aan de ‘juiste’ grens met de Europese Unie, waardoor deze bezwaren worden weggespoeld door een vloedgolf aan emoties en solidariteit die het Avondland overspoelt.

De knuffelvluchteling

De achterdocht tegenover de Oekraïners ligt nu eenmaal een stuk lager. Ergens is er wel een culturele verwantschap en als dat niet het geval is dan delen we dezelfde geopolitieke ruimte en dezelfde angsten voor de Russische horden die een spoor van vernieling door Europa dreigen te trekken. En ook al behoort het Oekraïens tot de Oost-Slavische groep binnen de Slavische talen, we zijn er zeker van dat ze vlug Nederlands zullen leren.

Bovendien zullen de Oekraïners een heel stuk minder gesegregeerd leven dan andere vluchtelingen en migranten die hier aanspoelen en zullen ze op de arbeidsmarkt zich een stuk assertiever en actiever opstellen. En welke kant kunnen de Vertriebenen ook uit ? Een Soedanese vluchteling heeft trouwens keuze zat om ergens in de Arabische wereld asiel aan te vragen. Niet ?

‘Hou het hart hoog en het hoofd koel’, waarschuwt Theo Francken. Volgens de gewezen staatsecretaris moeten we de Oekraïense vluchtelingen screenen. ‘Zijn ze gekend bij de Staatsveiligheid, zijn het wel echte Oekraïners ?’ vraagt Theo zich af. We kunnen toch niet voor de zoveelste keer over dezelfde steen struikelen ? Ook al gaat het om knuffelvluchtelingen uit een ‘glashelder’ conflict, voorzichtigheid blijft geboden.

JULIEN BORREMANS

Julien Borremans is leerkracht, columnist en werkt mee aan verschillende internetfora.

Foto’s (c) Gazet van Hove.