door Angélique Vanderstraeten in ’t Pallieterke .
De oorlog tussen Rusland en Oekraïne zal ook de mondiale economie overhoop gooien met sterke overloopeffecten richting West-Europa. Stijgende voedselprijzen zijn zo goed als gegarandeerd, net als een mogelijke recessie door de hoge energieprijzen. De impact op de financiële sector lijkt veeleer beperkt te zullen zijn.
De graanschuur van Europa, zo wordt Oekraïne al decennialang genoemd. Interessant voor quizvragen, maar verder besteedde men er weinig aandacht aan. Met de oorlog tussen Rusland en Oekraïne is dat fundamenteel aan het wijzigen. De twee strijdende landen zijn goed voor 30 procent van de wereldwijde tarwe-export. En verder leveren ze 20 procent van de wereldwijde maïsvoorraden en 80 procent van de zonnebloemolieproductie. Dat veroorzaakt zenuwachtigheid. Door de oorlog dreigt een groot deel van die oogsten te mislukken. En de voorraden die toch beschikbaar zijn, zullen door de hevige gevechten rond de Zwarte Zee moeilijker op hun bestemming raken.
1 Onvermijdelijke prijsstijgingen
Prijsstijgingen zijn onvermijdelijk. Sterke stijgingen zelfs. Recent schoot de tarweprijs trouwens omhoog op de internationale handelsmarkt in Chicago. Van 6 dollar per bushel (1 bushel is ongeveer 35 liter) in de herfst van 2021 naar meer dan 9 dollar vandaag. Het is volgens experts geleden van 2007-2008 dat die prijzen zo de hoogte in zijn geschoten, wat toen leidde tot rellen in een aantal landen. Het zou ook aan de basis gelegen hebben van de Arabische lente.
Nu opnieuw wordt er met een bezorgde blik richting Noord-Afrika (43 procent van het graan komt daar vanuit Oekraïne) en het Midden-Oosten (voor de helft afhankelijk van de Russisch-Oekraïense tarwemarkt). Deze zomer of zeker in het najaar zijn daar voedselrellen te verwachten. Met alle gevolgen van dien. In Europa zal de impact ook te voelen zijn in de prijzen van brood, pastagerechten enzovoort. Kortom, de voedselprijzen zullen stijgen en dus zullen we wellicht te maken hebben met structureel hoge inflatie, misschien lange tijd boven de 5 procent.
Dat betekent zoals bekend een aantasting van koopkracht en welvaart. Tel daar de stijgende energieprijzen bij en we zitten met een gevaarlijke cocktail: gasprijzen die omhoog schieten van 50 euro naar meer dan 200 euro per megawatt, een vat ruwe olie dat van 20 naar 120 dollar schiet.
Uiteraard zijn een aantal scherpe prijsstijgingen een gevolg van de Russische invasie op zich en volgt er na enige tijd een stabilisering of daling. Maar men hoeft geen glazen bol te hebben om te voorspellen dat de energieprijzen voor lange tijd een aardige hap uit het gezinsbudget zullen nemen. Dus is er minder geld voor andere aankopen.
2 Aankomende recessie
Dat drukt op de groei en sommige economen voorspellen daarom een recessie in Europa. Niet meteen, maar mogelijk in het najaar. Er is technisch gezien sprake van een recessie wanneer de groei twee kwartalen na elkaar negatief is. Wat een verschil met de recente sterke groeicijfers die nog voor een groot deel een herstelmoment zijn van de coronaschok.
3 Impact op financiële sector
Een laatste risico voor de westerse wereld is een impact van de financiële sancties tegen Rusland op de Europese banken. De Russische banksector wordt eigenlijk uit het internationale financiële systeem gegooid, of toch het westerse kapitalistische systeem. Dat deed bij een aantal Europese banken de alarmbellen afgaan. Het Italiaanse Unicredit en het Franse Société Générale hebben 25 miljard euro uitstaan bij Russische banken. Ze zijn daar financier en kredietverstrekker. Vraag is of ze dat geld ooit terugzien. Al zou de impact van dat verlies op die banken of de hele sector beperkt zijn.
Foto’s (c) Gazet van Hove