door Picard in ’t Pallieterke .
De oorlog in Oekraïne beroert ook Wallonië. Er rijzen vragen over de rol van wapenleverancier FN Herstal in oorlogstijd en de activiteiten van het Russische staalbedrijf NLMK in Wallonië, dat kan rekenen op een participatie van Waals overheidsfonds.
Het was Theo Francken (N-VA-Kamerlid) die in De Tijd de kat de bel aanbond : in Wallonië is het Russische staalbedrijf NLMK actief dat van Russisch staal pantserplaten maakt en dat aan het moederland levert. De vraag rees of dit niet wordt gebruikt voor militaire toepassingen. Bij NLMK wordt dit ontkend : de producten zijn enkel bestemd voor burgerlijke toepassingen en er wordt een strenge controle op toegepast. Bovendien is Rusland geen afnemer.
Zaak gesloten ? Niet direct. NLMK is deels in handen van de Russische oligarch Vladimir Lissine. Daarnaast is de Waalse overheid via het investeringsfonds Sogepa voor 49 procent eigenaar van de vestigingen in Clabecq, Manage en La Louvière. Goed voor 1.200 werknemers. Is hier sprake van collusie tussen de Waalse regering en een Poetin-vriend ? Ook dat wordt ontkend : Lissine staat niet op de lijst van door het Westen gesanctioneerde oligarchen. De kritiek van Theo Francken verplichtte Renaud Witmeur, topman van Sogepa en jarenlang sherpa van Waalse PS-ministers, niettemin om zich in de Franstalige pers te verdedigen. Een aanval “met communautaire inslag en ongepast” klinkt het. En Sogepa laat weten dat de participatie van de Waalse overheid in het Russische staalbedrijf niet heroverwogen wordt.
Ongemakkelijke positie
Toch schuifelen ze in de Waalse hoofdstad Namen ongemakkelijk op hun stoel. Het gaat dan over een meer fundamentele discussie of de Waalse overheid nog in de staalsector moet investeren, ook al gaat het hier om een producent van hoogtechnologische producten.
De voorbije dagen doken de verhalen van 2019 opnieuw op toen grote staalbedrijven als NLMK druk uitoefenden op de Waalse regering door herstructureringen aan te kondigen. Dat leidde tot participaties als die van Sogepa en aan het einde van de rit bleek het aantal ontslagen beperkt. Maar de lichte chantage van grote bedrijven op regionale overheden is eigenlijk niet meer van deze tijd. Komt er nog bij de NLMK vaak met de vinger werd gewezen wegens het onvoldoende respecteren van milieunormen.
Waalse industriepolitiek
Het zal het debat over de Waalse industriepolitiek aanzwengelen. En zeggen dat er een paar maanden geleden geen vuiltje aan de lucht was. NLMK-Wallonië kondigde toen zelfs fraaie winstcijfers aan. Mogelijke handelsembargo’s en een verstoorde aanvoer van Russisch basisstaal zou de groei en de winstgevendheid van het bedrijf in gevaar kunnen brengen. Al is in kringen rond de Waalse regering te horen dat men bezig is met een alternatief : staal kopen bij andere niet-Russische bedrijven.
Een element dat in de hele discussie nog niet aan bod kwam, is het voornemen van Sogepa om de participatie in NLMK volgend jaar te halveren. Een beslissing die al voor de Russische inval in Oekraïne zou genomen zijn.
Wapenleveringen
Een ander Waals bedrijf dat tijdens deze oorlog in het vizier komt is FN Herstal. Een des te gevoeligere aangelegenheid aangezien deze wapenfabrikant voor 100 procent in handen is van de Waalse overheid. Politici uit verschillende partijen stelden vragen over de rol die FN Herstal kan spelen in het conflict. Mag het wapens leveren aan Oekraïne ? Ligt dat niet gevoelig aangezien het hier om een staatsbedrijf gaat van de regionale regering van een NAVO-land ?
Feit is dat een mogelijk ‘internationaal legioen’ van Europese vrijwilligers dat in Oekraïne wil gaan vechten gebruik zal maken van het FNC-geweer. Dat was tot voor kort het standaardwapen van het Belgische leger, gefabriceerd in de FN-fabriek.
Moreel laakbaar ?
Ook hier zit de Waalse regering wat gewrongen. Het debat over de wapenleveringen aan Oekraïne herinnerde iedereen eraan dat FN Herstal wapens levert die worden gebruikt in de burgeroorlog in Jemen. Is dat niet moreel laakbaar ?
Julien Compère, CEO van FN Herstal, anticipeerde daarop door kort voor de inval van Rusland een zeldzaam interview te geven aan de zakenbladen Trends/Tendances en Trends : “Meer dan 90 procent van onze verkoop gaat naar landen van de Europese Unie, de NAVO en hun bondgenoten, zoals Australië, Nieuw-Zeeland en Japan.” En niet alleen aan het leger, ook aan politiekorpsen zoals dat van Los Angeles.
Lees : de export naar ‘probleemlanden’ in bijvoorbeeld het Midden-Oosten is maar een klein deel van de omzet en FN Herstal kan daar dus niet op worden afgerekend.
Foto’s (c) Gazet van Hove.