door Pieter Vandermoere in ’t Pallieterke .
Kent de oorlog in Oekraïne enkel maar verliezers ? Benieuwd of de huidige inwoner van het Elysée diezelfde mening is toegedaan. Het Franse voorzitterschap van de EU tijdens de eerste helft van 2022 stelt Emmanuel Macron in de ideale positie om in de rechte lijn richting presidentsverkiezingen zijn ‘staatsmanschap’ te tonen. Onderhandelen met Poetin op het hoogste niveau en hopen op een diplomatiek succesje zou een verlenging van het hoogste ambt tot een certitude maken. Slaagt hij opnieuw zonder deftige partijwerking én consistent programma ?
De Engelse schrijver Aldous Huxley zei ooit : “Het probleem met fictie is dat het te begrijpelijk is. De realiteit is nooit begrijpelijk.” Destijds fluisterde men al dat de intriges rond oud-president Trump de tv-serie ‘House of Cards’ overtroffen. In Frankrijk gingen alle ogen uit naar de film ‘The Conquest’ die de steile opgang van Nicolas Sarkozy in beeld bracht. De weg naar het Franse presidentschap is een doornig pad en menigeen met ambitie bleef steken ergens langs het kronkelend, grillig traject.
Macron versus een sterk nationalistisch blok
Het probleem van de huidige media is dat ze alle dagelijkse gebeurtenissen brengen als kleine plakjes zonder op het bredere verhaal te focussen. Dát is de meerwaarde van het boek dat Koen Dillen heeft neergepend. Als kenner van de Franse politiek tracht hij de voorgeschiedenis van de belangrijkste actoren in kaart te brengen. Over ruim een maand valt het doek. De vraag is of het cliché wordt bevestigd dat deze vijftal weken effectief een electorale eeuwigheid zijn.
Het plot van 2022 leek in vele opzichten analoog met dat van vijf jaar geleden: een verdeelde klassieke linker- en rechterzijde, een belangrijke liberale stem in de persoon van Macron en een sterk nationalistisch blok. Enig verschil scheen de tanende ster van de extreem-linkse Mélenchon.
Alles stond in de stellingen voor een herhaling van de tweestrijd Macron – Marine Le Pen. Tot de politieke wandelgangen gonsden van het gerucht dat een bekende, soms beruchte polemist zich in het strijdperk zou gooien: Eric Zemmour. Wie zijn bestsellers leest, krijgt snel zicht op zijn maatschappijvisie: islamkritisch, pro-assimilatie, op en top verdediger van Frankrijk en zijn geschiedenis. Figuren als Lodewijk XIV, Napoleon en Charles de Gaulle waren staatsmannen die de hoogdagen kleurden.
Het gat op rechts
De schrijver observeert het politieke landschap waarbij de hoofspelers op rechts onvoldoende het sentiment bij de Franse kiezer weten te capteren. Les Républicains hebben als centrum-‘rechtse’ post-gaullisten een decennialange traditie hun straffe uitspraken na de verkiezingen te vergeten, terwijl Marine Le Pen uit de schaduw van haar vader populistische regionen opzoekt, inclusief een sociaal-economisch linkse agenda. Met een pleidooi om de pensioenleeftijd te verlagen naar 60 jaar, scoort ze ongetwijfeld punten in syndicale kringen. Het probleem is echter dat ze hiermee tegelijk de middenklasse van zich vervreemdt. Het is dit rechtse hiaat dat Zemmour met zijn kandidatuur terug wil invullen.
Het lijkt erop dat de Franse Jan Modaal binnenkort nooit zo rechts zal stemmen. De eerste vraag is in hoeverre de onderlinge verdeeldheid de rechtse kandidaat in de tweede ronde parten zal spelen. De tweede vraag is hoe ver de politieke paling Macron zal opschuiven naar rechts, gezien hij op links geen zorgen kent. Opnieuw een gemiste kans voor rechts Frankrijk en het politieke pensioen van Marine Le Pen? Zal het in 2027 wel prijs zijn als een blonde, talentvolle jonge vrouw in de arena stapt? Ongetwijfeld dat Koen Dillen het voor u de komende jaren in de gaten houdt.
Koen Dillen, “De polemist en de president – Zemmour, Macron en de verrechtsing van Frankrijk”, uitgeverij Ertsberg, 2022 – 224 bladzijden, 24,50 euro – ISBN : 9789464369403 .
Foto’s (c) Gazet van Hove.