door Salan in ’t Pallieterke .

De tweede ronde van de Franse presidentsverkiezingen wordt zoals verwacht een duel tussen uittredend president Emmanuel Macron  (27,4 procent) en de radicaal-rechtse Marine Le Pen (25,4 procent). Alleen zal de strijd spannender zijn dan 5 jaar geleden. En paradoxaal genoeg hebben de kiezers van de radicaal-linkse Jean-Luc Mélenchon (20 procent) de sleutel in handen. Een derde zou op 24 april zowaar voor Le Pen stemmen.

70 procent van de Fransen willen geen nieuw duel Emmanuel Macron-Marine Le Pen, zo lieten opiniepeilers weten. En zie, net als in 2017 gaan dezelfde kandidaten naar de finaleronde. Meer nog, de twee kandidaten versterken hun score van de eerste ronde van 2017. Macron gaat van 24 naar 27,4 procent. Le Pen ziet haar score eveneens verbeteren, namelijk van 21,3 naar 24 procent.

Nuttige stem

De verklaring ? In onzekere tijden – oorlog in Oekraïne, de inflatie – hebben veel Fransen blijkbaar besloten een ‘vote utile’ of nuttige stem uit te brengen. Dat zou verklaren waarom de rechtse polemist Eric Zemmour met 7 procent ver onder de verwachtingen blijft. En waarom de kleine linkse kandidaten van groenen, communisten en socialisten niet boven de 5 procent uitkomen, de drempel waarop men de verkiezingsuitgaven terugbetaald ziet. Hetzelfde probleem bij les Républicains van Valérie Pécresse die uiteindelijk veel kiezers richting Macron en Le Pen zag vertrekken. Met minder dan 5 procent van de stemmen staat de vroegere partij van president Nicolas Sarkozy niet enkel electoraal maar ook financieel aan de rand van de afgrond.

De radicaal-linkse Jean-Luc Mélenchon (La France Insoumise) haalt 20 procent en leek de voorbije weken op weg om eventueel de tweede ronde te halen. Het is niet gelukt maar ook hij kon rekenen op veel extra stemmen van gematigd linkse kiezers.

“Een deel van de radicaal-linkse kiezers zal op Le Pen stemmen, desnoods met de neus dichtgeknepen”

Het reservoir Zemmour

Krijgen we op 24 april een kopie van de vorige stembusslag in 2017 ? Eentje waarbij Macron vlotjes wint, ook al omdat Le Pen tijdens het debat tussen de rondes volledig door de mand viel ? Dat is verre van zeker. Op zondagavond verscheen al snel een peiling die voorspelde dat het zeer nipt zou worden tussen Macron en Le Pen : 51 vs 49 procent. Dat zit in de foutenmarge en betekent dat het alle richtingen uit kan. Later waren de verschillen in nieuwe peilingen groter en schommelden ze rond 54-46 procent. Een logische verhouding met Macron als voorspelbare winnaar.

Maar er zijn twee factoren die de strijd spannender maken. Ten eerste is er de 7 procent van Eric Zemmour. Ook al vindt de ex-journalist Le Pen economisch te links, dom, boertig en oppervlakkig, hij riep zijn achterban op om op 24 april voor haar te stemmen. Desnoods met de neus dichtgeknepen, zo kon je tussen de lijnen verstaan.

Nu is het zo dat Le Pen met die bonus nog altijd op hetzelfde niveau zit als in de tweede ronde van 2017, namelijk 33 procent. Wordt ze dus zo veel sterker ? Percentages gaan natuurlijk over verhoudingen tot 100. Een deel van de kiezers blijft thuis voor de tweede ronde. Het is gewoon een psychologisch voordeel dat een kandidaat voor het Elysée met een radicaal-rechts imago plots een reservoir cadeau krijgt. Bovendien is duidelijk dat nog een deel van de weggevaagde Les Républicains naar Le Pen zal overstappen.

Een derde komt van Mélenchon

De sleutel naar een spannende tweede ronde ligt echter elders. Vreemd genoeg bij de kiezers van de radicaal-linkse Jean-Luc Mélenchon. Hij heeft een vergelijkbaar sociaal-economisch programma als Marine Le Pen : lagere btw, minder energiekosten, een sterk overheidsapparaat, een verlaging van de pensioenleeftijd naar 60 jaar en een totale aversie voor Emmanuel Macron.

Gevolg : een deel van de kiezers van La France Insoumise lonkt al richting Marine Le Pen. Ook al heeft Mélenchon zelf verklaard dat er “geen enkele stem” van zijn kiezers naar Le Pen mag gaan. In de praktijk zullen ze niet allemaal luisteren. Bovendien heeft Mélenchon niet openlijk opgeroepen om voor Macron te stemmen. Men voelt dus aan dat een deel van de radicaal-linkse kiezers op Le Pen zal stemmen. Eveneens met de neus dichtgeknepen.

Dat is ook de voorspelling die opiniepeiler Brice Teinturier maandagochtend maakte. Hij had het ook over 54 procent in het voordeel van Macron. “Maar het spel is niet gespeeld en alles ligt open”, voorspelt hij. “Zeker omdat de kiezers van Mélenchon de sleutel hebben. 34 procent zou in de tweede ronde voor Macron stemmen, 30 procent voor Le Pen. De rest zou zich onthouden.” We hebben dus nog een wedstrijd om het in voetbaltermen te zeggen.

Foto’s (c) Gazet van Hove.