door Filip Van Laenen in ’t Pallieterke .
Het eerste onpartijdigheidsonderzoek van de VRT, uitgevoerd door de UAntwerpen, documenteert wat iedereen eigenlijk al wist : het Vlaams Belang is sterk ondervertegenwoordigd, niet alleen in de actualiteitsprogramma’s van de VRT, maar ook in die van VTM. Moest een gelijkaardig onderzoek in Polen of Hongarije aantonen dat de oppositie er even erg ondervertegenwoordigd is in de media, zou er nu een storm van verontwaardiging door het Europees Parlement razen.
Een partij die in de peilingen meer dan twintig procent van de kiesintenties haalt, maar zowel op de openbare als de commerciële omroep amper één procent van de spreektijd toebedeeld krijgt : het blijft verbazen dat zoiets mogelijk is in een land dat zichzelf een democratie blijft noemen. Wat al evenzeer verbaast : dat die cijfers alleen bij de benadeelde partij verontwaardiging uitlokken, terwijl ze in de media verdedigd worden met allerlei smoezen die weinig steek houden.
Jarenlang, neen, decennialang probleem
Zo pogen sommigen de ondervertegenwoordiging van het Vlaams Belang te verklaren door het feit dat 2021 een coronajaar was, waardoor de regeringspartijen veel vaker aan het woord komen. Ten eerste is het natuurlijk niet zo dat het Vlaams Belang in de jaren voordien wel uitvoerig aan bod is gekomen in de actualiteitsprogramma’s van de VRT en VTM. Het Vlaams Belang is al decennialang ondervertegenwoordigd in de actualiteitsprogramma’s op de televisie. Bovendien is de ondervertegenwoordiging nog veel groter in de amusementsprogramma’s.
Ten tweede kan die redenering even goed omgedraaid worden. Zou het niet net in een coronajaar, met regeringsmaatregelen die diep in het leven van de mensen ingrepen en een tsunami aan persconferenties door regeringen en andere overheidsinstanties, uiterst belangrijk geweest zijn om als tegengewicht ook de oppositie vaak genoeg aan het woord te laten ?
Kernthema’s
Bovendien werpt hoogleraar politieke communicatie Peter Van Aelst op dat corona of gezondheidszorg niet het thema van het Vlaams Belang is. Wat betreft gezondheidszorg valt daar misschien nog iets voor te zeggen. Maar over corona, en in het bijzonder het geblunder in het beleid op zowel federaal als regionaal niveau, had de partij wel een uitgesproken mening. Het is natuurlijk mogelijk dat Peter Van Aelst dat niet weet, misschien wel net omdat het Vlaams Belang in 2021 in de media amper aan bod mocht komen.
En zelfs als corona het thema van het Vlaams Belang niet zou zijn, zou die redenering pas steek houden als ze ook omgekeerd toegepast werd. We kunnen ons echter niet herinneren dat in het crisisjaar 2015 het Vlaams Belang alomtegenwoordig was in de media in verband met de vluchtelingencrisis in Europa. Op zo’n momenten geldt dan immers het omgekeerde principe : net omdat asiel en migratie een kernthema is van het Vlaams Belang, hoeft die partij niet uitgenodigd te worden, want iedereen kent haar standpunt toch al.
Veel media-aandacht niet altijd een voordeel
Peter Van Aelst werpt ook op dat veel media-aandacht niet altijd een voordeel is. Dat klopt, zeker in het geval van Wouter Beke van cd&v. En soms is weinig media-aandacht inderdaad ook een voordeel. Het is opvallend dat Groen in 2021 ook sterk ondervertegenwoordigd was in de actualiteitsprogramma’s. Daar heeft die partij waarschijnlijk ook haar voordeel mee gedaan.
De lezer herinnert zich misschien nog het groene voorstel van een bundeltje gratis treinbiljetten in volle lockdown, zonder dat de partij daarvoor het vuur aan de schenen gelegd werd in de media. Maar eens de aandacht toch omsloeg naar een kernthema van Groen, namelijk de kernuitstap, en dan nog op een manier dat men niet anders kon dan Tinne Van der Straeten ook eens aan een kritisch interview te onderwerpen, brak dat die partij zuur op. Het is ook geen toeval dat de voorzittersverkiezingen bij Groen in de media zo goed als geruisloos gepasseerd zijn.
Maar Peter Van Aelst weet echter net zo goed als u en ik dat het Vlaams Belang er helemaal geen voordeel mee doet dat het amper in het nieuws komt. Net zoals hij ook weet dat het aantal minuten spreektijd niet het hele verhaal vertelt. Bovenop de kwantitatieve ondervertegenwoordiging worden de mandatarissen van het Vlaams Belang door de journalisten maar al te vaak op een onzakelijk vijandige manier behandeld.
“VRT niet minder onpartijdig dan VTM”
Bij de VRT zijn ze zich ondertussen van geen kwaad bewust. “Het rapport toont de diversiteit in onze berichtgeving”, aldus VRT-woordvoerder Bob Vermeir. Klopt niet, want het rapport toonde net het omgekeerde aan.
Twee jaar geleden legde VRT-baas Frederik Delaplace de lat trouwens niet te laag, maar helemaal op de verkeerde plaats, toen hij stelde zeker te zijn dat de VRT “minstens even onpartijdig als de commerciële mediabedrijven” is. Het volstaat immers niet dat de VRT iets minder partijdig is dan de commerciële concurrentie. Dat doet zelfs niet eens ter zake. De VRT is een openbare omroep en die dient onpartijdig te zijn, punt aan de lijn. Het rapport toont duidelijk iets anders aan.
Foto’s (c) Gazet van Hove.