door Angélique Vanderstraeten in ’t Pallieterke .
Twee Gentse doctoraatsstudenten macro-economie vinden dat het Belgische belastingstelsel niet herverdelend genoeg is en pleiten daarom voor het optrekken van het hoogste tarief in de personenbelasting van 50 naar 68 procent. Ze hebben daarbij eigenlijk maar één argument voor : dat tarief bestond vroeger al.
Bakou Mertens en Arthur Jacobs brachten hun analyse in het linkse tijdschrift Samenleving en Politiek en kregen daarnaast nog een forum in De Morgen. Zij vinden dat er nood is aan meer herverdeling en daarom moeten de hoogste belastingtarieven nog verder omhoog. De huidige hoogste schijf in de personenbelasting van 50 procent mag doorbroken worden. Richting 68 procent is het voorstel en in ruil daarvoor zouden de inkomens onder de 60.000 euro minder belastingen moeten betalen. Die laatste groep zijn de mensen die netto minder dan 3.000 euro per maand verdienen.
Huidige situatie
Voor we dieper ingaan op het voorstel, is het nuttig om even te kijken naar de huidige situatie. Welnu, in België betaal je al 50 procent belastingen op een inkomen van 43.000 euro. In Nederland is het tarief vanaf 73.000 euro 49,5 procent. Kortom, het Belgische stelsel kent in vergelijking met de noorderburen meer fiscale druk en is ook veel progressiever. Iemand met een mediaan inkomen zit al in het hoogste tarief. De vorige federale regering mag dan al de personenbelasting hebben hervormd en de fiscale druk hebben verlaagd, we blijven hier de facto zitten met een bijna vlaktaks van 50 procent. België is fiscaal dan ook één van de meest herverdelende landen ter wereld.
Geen overtuigende argumenten
Mertens en Jacobs willen daarin nog verder gaan, maar reiken niet echt overtuigende argumenten aan. Of toch één : in het verleden bestonden er in de personenbelasting hogere tarieven. Bakoe Mertens daarover in De Morgen : “Na de Tweede Wereldoorlog moest België heropgebouwd worden. Om de staatskas te financieren, werden er op hoge inkomens belastingen tot 68 procent geheven, naast een vermogensbelasting van 5 procent. Om de welvaartsstaat nadien verder uit te bouwen, werden de belastingen stelselmatig uitgebreid naar meer mensen.”
Kortom, de enige reden om voor zo’n belastingtarief te zijn is dat het vroeger al bestond, waarbij het land niet in economische chaos verviel. En de vorsers redeneren dat ze eigenlijk hun goed hart tonen. Want ooit waren er tarieven van 72 procent personenbelasting in dit land. Meer nog, in de VS en Groot-Brittannië werden de hoogste inkomens aan 90 tot 95 procent belast. Dat laatste klopt, maar wat de Britten betreft, was dat in de jaren ’70 met een radicale Labourpartij aan de macht die het land aan de rand van de afgrond bracht. Gelukkig kwam er in 1979 ene Margaret Thatcher om het tij te keren.
Telraam
Aandacht voor de neveneffecten van zo’n belasting is er niet. Of weinig. Ja, de onderzoekers verwachten belastingontwijking, maar “ik denk niet dat een groot deel van de bevolking dat zal doen. Vooral niet als je duidelijk maakt dat dit onze samenleving beter maakt. Door lage en gemiddelde inkomens minder te belasten, motiveer je meer mensen om te werken”. Netto een goede zaak voor de overheid én de burgers dus ? Dat valt te betwijfelen. Mertens en Jacobs gaan toch al te gemakkelijk voorbij aan de negatieve gedragsreacties van zo’n belastinghervorming. Hun onderzoek is een tool, een telraam, maar geen macro-economisch model.
Iedereen uiteindelijk even arm
Wat zij eigenlijk niet beseffen is dat een absurd hoog belastingtarief ertoe leidt dat de private economie zowat zal stilvallen – en de belastingopbrengsten dus afnemen, niet toenemen – en iedereen even arm wordt. En ja, in dit geval neemt de ongelijkheid inderdaad af, omdat iedereen aan welvaartsverlies lijdt en we met ons allen in hetzelfde schuitje zitten. Het is duidelijk dat dit onderzoek geen realistische inschatting is van de impact van mogelijke hervormingen van de personenbelasting. Zoals Geert Langenus, macro-econoom van de Nationale Bank stelt : “Wat is het dan wel ? De begeleidende tekst suggereert eerder een activistische agenda (propaganda zoals we zeggen) : ‘wees niet bang van hogere belastingtarieven’, zoiets.”
foto’s (c) Gazet van Hove.