De mensen van Delhaize staken voor wat ze al hebben, en dienen als voetvolk voor
COMMENTAAR – door Eddy Daniels – www.doorbraak.be .
Dat de medewerkers van Delhaize ongerust zijn, is begrijpelijk en verdient respect. Dat ze na een eerste emotionele reactie zich nog altijd paniekerig gedragen is eerder een gevolg van vakbondsmanipulatie dan van moderne uitbuiting. Waarom ?
De mensen van de geïntegreerde Delhaizewinkels leven in een voor de sector gunstig statuut; die van de zelfstandige winkels niet, of minder. Tegelijk is er een concurrentiestrijd op leven en dood aan de gang binnen de sector, waarbij de geïntegreerde winkels mede door de hogere personeelskosten in het nadeel zijn.
De beste kruidenier van het land
Decennialang was dit voor die winkels niet meteen een nadeel omdat Delhaize een kwaliteitsimago had opgebouwd als le meilleur épicier du pays, zodat zijn klanten bereid waren iets meer te betalen in ruil voor gegarandeerde kwaliteit en service. Bij Delhaize deed je niet slechts je inkopen, de ervaring van het winkelen was ook aangenaam, fun shopping, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Colruyt dat wel een lage prijsgarantie gaf voor krek dezelfde merken, maar waar je in een depressieve hangar rondloopt.
GB probeerde dan weer Delhaize te imiteren met het programma ‘Twee miljoen klanten, dat moet je verdienen elke dag’. Een reclamecampagne die via de klant de medewerker tot meer positiviteit aanzette. Wat niet echt aansloeg, ook omdat de vakbond er erg machtig was en elke klacht van elke medewerker tot in het absurde in bescherming nam (als Marie-Louise rugpijn had, dan mocht ze geen rekken vullen, met als gevolg dat veel Marie-Louises rugpijn kregen).
Het onrechtstreekse gevolg was dat GB in Carrefour belandde, waardoor bij de aankopen van grotere volumes betere marges konden afgedwongen worden van de leveranciers. Wat het basisprobleem niet oploste want de andere ketens eisten hetzelfde. Het gebrek aan flexibiliteit onder het personeel bleef evenwel bestaan.
Dezelfde producten, een ander etiket
Je had ook de prijsbrekers of discounters, Aldi en Lidl, die met pseudomerken of huismerken de codes doorbraken. Dat hun winkels er (toen) slordiger uitzagen, en dat de persoon aan de kassa een zuurder gezicht trok, nam je erbij. Ze boden vergelijkbare producten met een ander etiket aan door lagere marges te nemen, en te rekenen op grotere volumes. De grote ketens reageerden door naast de grote merken nu ook huismerken (de witte producten) in de rekken te plaatsen. De perceptie was echter dat die kwalitatief minder betrouwbaar waren.
Die tijd ligt achter ons. Om te beginnen kregen de winkels van de prijsbrekers een upgrade, het is niet meer onaangenaam om in Aldi of Lidl rond te lopen. Tegelijk verbeterde de perceptie van de huismerken bij de ketens : de klanten kregen door dat die dikwijls van identiek dezelfde productielijnen kwamen als de grote merken, en dus kwalitatief best in orde waren (de producenten leveren die met een ander etiket om hun installaties beter te laten renderen. Als zij het niet doen, doen hun concurrenten dat wel).
Je kreeg dus een vervlakking : overal kon je hetzelfde kopen, het belang van de winkelervaring werd gerelativeerd, de discriminerende factor werd uitsluitend de prijs
Je kreeg dus een vervlakking : overal kon je hetzelfde kopen, het belang van de winkelervaring werd gerelativeerd, de discriminerende factor werd uitsluitend de prijs. Door die evolutie kwam Delhaize met zijn hogere kostenstructuur in de verdrukking. Vandaar de beslissing om de winkels te verzelfstandigen.
De belangen van de aandeelhouders
Daarbij werd er geen confrontatie gezocht. Vanaf het allereerste moment beloofde het nadrukkelijk dat alle arbeidsvoorwaarden voor de vaste medewerkers gegarandeerd zouden blijven. De schok van de verandering was echter zo groot dat de mensen dit betwijfelden en daar hebben de vakbonden meteen op ingehaakt. In plaats van hun rol te spelen en dit traject kritisch te begeleiden, gingen zij zich in de plaats van de directie stellen en eisten zij dat de hele operatie werd afgeblazen. Dat recht hadden zij niet, en zo creëerden zij een situatie waarin onderhandelingen onmogelijk werden.
Vervolgens gingen zij de directie ervan beschuldigen slechts aan de belangen van de aandeelhouders te denken, waarbij je twee vragen kunt stellen. Primo, waarom garandeerden zij dan het behoud van het statuut voor de actuele personeelsleden ? Maar secundo : wat is er fout aan te denken aan de belangen van de aandeelhouders ? Als je dat niet doet, dan gaat het bedrijf op termijn over de kop. Wie wordt daar beter van, behalve de concurrenten ?
Na enige tijd kwam de echte aap uit de mouw : de vakbonden misbruiken de terechte angst van de huidige medewerkers om hun agenda door te voeren en een wijziging te eisen in de structuur van de paritaire comités
Na enige tijd kwam de echte aap uit de mouw: de vakbonden misbruiken de terechte angst van de huidige medewerkers om hun agenda door te voeren en een wijziging te eisen in de structuur van de paritaire comités, waardoor de voorwaarden (en lonen) van werknemers in de zelfstandige winkels gelijk worden gesteld met die in de geïntegreerde winkels.
Een nobel doel, een valse tactiek
Op zich is dat natuurlijk een billijke verzuchting, maar het is geen antwoord op de angsten van de huidige medewerkers van Delhaize. Het is een ander conflict, waarbij de mensen van Delhaize misbruikt worden om een zaak te verdedigen die niet de hunne is. Dat is nobel maar niet fair. En dat is mogelijk, niet door de slechte inborst van de Delhaize-directie, zoals de vakbondspropaganda via een onkritische pers de publieke opinie voorhoudt, maar door de naïviteit van die directie die weinig inzicht heeft in de collectieve psychologie van arbeiders en hun vakbonden.
Want stel dat de Delhaize-directie niet meteen had meegedeeld dat zij het behoud van het statuut bij haar organisatorische ommezwaai zou garanderen voor wie zij nu in dienst heeft ? Dan hadden de vakbonden uitgerekend dit met veel lawaai geëist. Als ze hen dan in ‘moeizame onderhandelingen’ een tijd aan de draai hadden gehouden, om voetje voor voetje toe te geven, dan hadden de vakbonden zich op de borst geklopt als de helden die dit hadden ‘afgedwongen’. Dan hadden ze krek hetzelfde gekregen, maar met de nodige show. Nu laten ze de mensen van Delhaize wekenlang staken voor wat ze eigenlijk al hebben, terwijl ze feitelijk vechten voor een vakbondseis die de hunne niet is. Wie heeft hier eigenlijk een slechte inborst ?
EDDY DANIELS
foto’s (c) Gazet van Hove.