door Redactie Politiek ’t Pallieterke .
Bij de Vlaams-nationalistische partijen en Vooruit maakt men zich dankzij goede peilingen weinig zorgen over de lijstvorming met het oog op de verkiezingen van 2024. Er zullen geen gedoodverfde verkozenen uit de boot vallen. Cd&v en Open Vld beseffen dan weer dat ze het electorale tij moeilijk zullen kunnen keren. Afgezien van een paar succesvolle provincies betekent dit dat de partijen gemiddeld gezien federaal op één zetel zullen kunnen rekenen en Vlaams op twee, maximum vier per kieskring. De plaatsen zijn duur.
Bij Vlaams Belang, N-VA en Vooruit zijn ze er gerust in. De tendensen in de peilingen liggen in hun ogen grotendeels vast en dus weten ze daar dat verschillende kandidaten in zowel de federale Kamer als het Vlaams Parlement op een zetel zullen kunnen rekenen. Zeker voor Vlaams Belang komt het erop aan degelijke figuren op de lijst te krijgen, die stevig parlementair werk kunnen verrichten. De partij komt nu in een fase dat het niet meer voldoende is dat men enkel op een militante manier oppositie voert. Er zal verwacht worden dat men zich in technische dossiers verdiept en allerlei tegenstrijdigheden bovenhaalt.
De krakkemikkige Vivaldi-begroting die tot het ontslag van Eva De Bleeker leidde, was het resultaat van gedegen oppositiewerk van Sander Loones (N-VA). Dat staatssecretaris Thomas Dermine (PS) geld voor wetenschappelijk nucleair onderzoek en defensie heeft weggesluisd om te gebruiken voor de promotie van een Waalse astronaut, werd aangeklaagd door N-VA-Kamerlid Frieda Gijbels. Het is straks aan Vlaams Belang om op dezelfde manier in het nieuws te komen. Met goede parlementsleden dus. Partijvoorzitter Tom Van Grieken weet dat. Hij zal in tegenstelling tot Bart De Wever in 2010 niet moeten zeggen: “Iedereen die moest verkozen worden, is verkozen. En wie niet verkozen moest worden, ook.”
Een luxe die enkel de nationalistische partijen en Vooruit hebben. Bij Groen is de vlucht naar de uitgang al een tijdje bezig. Concreet kiezen steeds meer mandatarissen ervoor hun ambities in 2024 te verschuiven naar het lokale niveau.
Verloren generatie bij Open Vld
Bij de twee traditionele partijen die het in de peilingen zeer moeilijk hebben, staan de zenuwen dan weer strak gespannen. Het gaat over Open Vld en cd&v. In de extrapolaties naar zetels in de verschillende parlementen, die door ULB-politicoloog Pascal Delwit worden gemaakt, zitten weinig opbeurende vooruitzichten voor de christendemocraten en de liberalen.
Beginnen doen we bij Open Vld. In de federale Kamer zou de partij nog twee zetels halen in bastion Oost-Vlaanderen (premier De Croo plus nog een vrouw die tweede staat) en één zetel in elke andere provincie, dus bijvoorbeeld best niet onder de kiesdrempel vallen in Antwerpen. In Limburg zal er weinig paniek zijn. Patrick Dewael vertrekt en daar komt een lijsttrekkerszetel vrij. Maar wie wil in Antwerpen de federale lijst trekken, wetende dat daar gewoon één zetel te begeven valt? Christian Leysen zal ermee stoppen, maar is het dan aan Goedele Liekens om de partij in de provincie op de kaart te zetten? Misschien duikt Open Vld daardoor net wel onder de kiesdrempel tussen Linkeroever en de verre Kempen…
Van Gwendolyn Rutten is bekend dat ze opnieuw ministeriële ambities heeft. Gaat ze federaal trekken in Vlaams-Brabant? Dan is zij verkozen en niemand anders. De jongeren dreigen daar een verloren generatie te worden. En elders geldt hetzelfde voor nieuw Open Vld-talent, ja zelfs voor een opkomende generatie van wat men in het politicologenjargon “ministeriabelen” noemt. Een goed voorbeeld daarvan is West-Vlaanderen. Uiteraard zal Vincent Van Quickenborne daar de eerste plaats op de lijst opeisen. Hij is tenslotte een uittredende minister. Dat is dan jammer voor de Brugse trouwe partijsoldaat en Kamerlid Jasper Pillen die in het beste geval een derde plaats bezet (nummer twee is een vrouw) en dus een nieuwe passage in de Kamer mag vergeten. Tenzij men begint met het oude gesjacher en bepaalde figuren als eerste opvolger zet in de hoop dat de lijsttrekker minister wordt.
De desastreuze vooruitzichten op federaal niveau maken het bijna onvermijdelijk dat een aantal Open Vld’ers die hopen een zetel binnen te halen, naar de Vlaamse lijst zullen verkassen. Daar zijn de kansen groter met afgezien van Limburg en West-Vlaanderen zeker twee zetels en in Oost-Vlaanderen drie. Maar voor de Open Vld’ers die graag met de Belgische vlag zwaaien, is het Vlaams niveau een tweede keuze.
Zoek naar cd&v’ers met lokale verankering
De Vlaams christendemocraten zijn in hetzelfde bedje ziek, zij het minder erg. Blijft men boven de magische grens van 10 procent, dan betekent dit dat er in de federale Kamer per provincie twee verkozenen zijn, een man en een vrouw. Maar jong talent dat op de derde plaats komt, is eraan voor de moeite. Men moet daar dan maar hopen dat figuren als Koen Geens of een Servais Verherstraeten in de aanloop naar de verkiezingen van 2024 bekend maken zich niet meer verkiesbaar te stellen. Maar zelfs als zij er niet bij zijn, dan moet er zeker een plaats zijn voor de ministers.
Vincent Van Peteghem zit comfortabel in Oost-Vlaanderen en hoopt te scoren met zijn sérieux rond de fiscale hervorming. Anders is het met minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden. Wat kan zij in Antwerpen doen? Haar manier van communiceren is een ramp, het beleid is ondermaats. Zij dreigt de rest van de partij mee naar omlaag te trekken. Het probleem voor zulke figuren bij cd&v is hun gebrek aan lokale verankering, lange tijd de sterkte van de partij. De Kempen, waar de CVP ooit richting 80 procent fietste, is vreemd gebied geworden voor de christendemocraten. Dat is ook het geval in West-Vlaanderen. Hilde Crevits is overtuigd van haar eigen gelijk en probeert boven alles en iedereen uit te tronen.
Op Vlaams niveau zien de vooruitzichten er voor cd&v trouwens ook beter uit dan voor Open Vld. Overal twee zetels en in West-Vlaanderen wellicht vier. De garantie op twee zitjes (en dus een man én een vrouw) zullen voor minder nervositeit zorgen dan bij Open Vld. Veel zal afhangen van hoe sterk de partij zich nog in West-Vlaanderen kan verankeren. Ventilus en het stikstofakkoord zouden de verhoudingen wel eens onverwachts kunnen wijzigen. Met het Vlaams Belang als grote winnaar en een kaalslag onder de cd&v-verkozenen in de provincie tot gevolg.
foto’s (c) Gazet van Hove.