door Redactie Politiek ’t Pallieterke .
Ze moest in de aanloop naar de verkiezingen van 2024 één van de sterren van de N-VA worden. En gold als de gedoodverfde kandidate voor het minister-presidentschap. Maar het tij is gekeerd. De stormram-aanpak van Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir heeft zich tegen haar gekeerd. De overdreven groene reflex van de minister doet de wenkbrauwen fronsen. Het kabinet wordt amateurisme verweten.
“Erin slagen een organisatie als de Boerenbond een beetje populair te maken. Il faut le faire.” Het was één van de smalende berichten op Twitter of X, zoals het nu heet, wanneer het beleid van Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir ter sprake kwam.
Lange tijd bleek de Limburgse ook in eigen rangen onaantastbaar. Maar zelfs bij de N-VA begint men zich vragen te stellen. Het teveel aan Sturm und Drang begint zich tegen het partijkopstuk te keren. Een kritisch artikel in De Tijd van vorige zaterdag, zowat de enige mainstreamkrant die de N-VA niet als een bende halve fascisten afschildert, was symptomatisch. De stelling : “De minister heeft haar hand overspeeld met stikstof.” De Vlaamse regering is dermate in crisis dat minister-president Jan Jambon moet inspringen voor Demir, de landbouwsector is woest op Vlaanderens grootste regeringspartij en de industrie leeft in onzekerheid. Laten we de dingen stellen zoals ze zijn : tactische fouten, amateurisme en wanbeleid hebben het imago van Demir zwaar aangetast.
“De Vlaamse regering is dermate in crisis dat Jan Jambon moet inspringen voor Demir”
Via drie kanalen aan populariteit winnen
Nochtans lag een op het eerste gezicht mooi plan klaar. Demir zou als minister van Omgeving via drie kanalen aan populariteit winnen. Ten eerste zou Vlaanderen een trouwe uitvoerder zijn van het door Europa uitgetekende groene beleid van natuurbescherming en verlaging van CO2-uitstoot. Dat zou electoraal lonen door groen denkende kiezers te lokken. De radicale rechtervleugel in Vlaanderen is toch al verloren aan het Vlaams Belang. Tegelijk was dat een manier om nog een oud groen-geel Volksunie-electoraat te paaien.
Tweede kanaal : de belangen van de industrie en de Antwerpse haven blijven voorop staan. Als er een beleid moet worden gevoerd dat de stikstofuitstoot verlaagt, dan zijn het de projecten zoals de ethaankraker van Ineos die voorrang krijgen. Derde kanaal : het milieubeleid is een aanval op de Boerenbond, een verstarde lobbygroep die jarenlang de kop in het zand heeft gestoken, in samenwerking met cd&v. De N-VA is als opvolger van de Volksunie altijd een antizuilpartij geweest.
Ten slotte moest dat alles van Demir in het eigen Limburg dé politieke vedette maken. Een monsterscore daar zou de springplank zijn naar het minister-presidentschap. Een extra bonus voor de N-VA die dan kan uitpakken met een numero uno van Koerdische afkomst. Een bewijs dat het inclusief nationalisme werkt. Het zou een sneer zijn naar het Vlaams Belang.
“Een numero uno van Koerdische afkomst moest een bewijs vormen dat het inclusief nationalisme werkt”
De mislukte redster van de Vlaamse industrie
De strategie staat nu op de helling. Demir reed zich overal vast. Eerst en vooral is er de onduidelijkheid over het wettelijke stikstofkader. Niet enkel door de afwezigheid van een decreet, maar ook doordat de vergunningsaanvraag voor de ethaankraker van Ineos onzorgvuldig was voorbereid. We moeten hier niet terugkomen op het arrest van de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Iedereen weet dat het een dilettante aanpak was. Ook en vooral door het kabinet van Demir. Dat is ook in bedrijfskringen verbrand. Niemand neemt dat gezelschap nog ernstig. De minister is de mislukte redster van de Vlaamse industrie. De onzekerheid over toekomstige investeringen is groter dan ooit.
Demir kreeg de natuurverenigingen achter zich, maar ondertussen is ook dat in haar gezicht ontploft. Verhalen doen de ronde dat leden van Natuurpunt op de eerste rij staan of stonden om in de Kempen landbouwgronden voor een prikje te kopen, die door de sterke stikstofregels natuurgebied zouden worden. Ter rechterzijde is geweten dat Natuurpunt ten tijde van de vorige federale regering-Michel hand in hand met de vakbonden en met allerlei linkse organisaties zeer kritisch was voor het zogenaamde asociale beleid. Ieder zijn mening, maar standpunten innemen over fiscaliteit, hogere pensioenleeftijd en een flexibele arbeidsmarkt, is niet direct de corebusiness van Natuurpunt.
Zeer problematisch is dat de aanval op de Boerenbond als een boemerang in het gezicht van Demir terugkwam. Aanvankelijk zag het ernaar uit dat ze die organisatie, symbool van de achterkamerpolitiek, aanzienlijk zou verzwakken, onder andere door slim tegemoet te komen aan het alternatief van de Boerenbond, namelijk het Algemeen Boerensyndicaat (ABS). Maar ook die organisatie had snel door dat Demir een groene pasionaria was. Met de landbouwsector zijn alle bruggen de facto opgeblazen. En dat zal de N-VA in landelijke gebieden in Oost- en vooral West-Vlaanderen stemmen kosten.
“De aanval op de Boerenbond kwam als een boemerang terug in het gezicht van Demir”
Zwakke verdediging vanuit de N-VA
Bij de N-VA beseffen ze het : Demir gaat landelijk geen bonus meer opleveren. Het wordt puin ruimen. Het valt trouwens op hoe zwak de verdediging is door mandatarissen van de partij. Men houdt zich op de vlakte. Het zijn hoogstens ad hominem-aanvallen op de auteur van het kritische stuk in de Tijd. Dat is toch een teken van zwakte. Ook op sociale media is het stil, daar waar er altijd een groep van militante N-VA’ers de partij verdedigt. Nu zijn er een paar die het doen en vooral wijzen op de flipflops en de onbetrouwbaarheid van cd&v in die milieudossiers. Een kritiek die meer dan terecht is, maar die Demir niet ontslaat van haar verantwoordelijkheid, noch het eigen falen verdoezelt.
foto’s (c) Gazet van Hove.