door Angélique Vanderstraeten in ’t Pallieterke .
De Van Peteghem-staatsbon aan een rendement van 2,81 procent wordt zoals verwacht een groot succes. Na anderhalve dag werd al 4 miljard euro opgehaald. Toch zijn de hoeraberichten niet op hun plaats. Zo worden de banken met hun lage rentevoeten op spaarboekjes niet onder druk gezet en is het bedrag dat de burgers bij de overheid beleggen marginaal ten opzichte van de totale staatsschuld.
Na de mislukking van de fiscale hervorming hoopt minister van Financiën Vincent Van Peteghem (cd&v) een goede negen maanden voor de verkiezingen toch nog een sociaaleconomische trofee binnen te halen, namelijk de uitgifte van een nieuwe staatsbon waarop de Belgen tot 1 september kunnen intekenen en dus geld uitlenen aan de federale overheid. De interessante rente van netto 2,81 procent (na aftrek van de 15 procent roerende voorheffing) moet een geduchte concurrent zijn voor de spaarrekeningen van de banken waar je hoop en al met de getrouwheidspremie amper 1,5 procent jaarrente kan incasseren. De staatsbon doet mensen geld weghalen van de spaarrekening en is aldus een drukkingsmiddel om de banken aan te zetten hun rente te verhogen.
Afgezien van een paar kleinere spelers is dat niet gebeurd en zal dat ook niet gebeuren. Ook niet wanneer de opbrengst van de staatsbon straks wellicht 10 miljard euro of meer bedraagt. Inderdaad een stuk hoger dan de Leterme-staatsbon uit 2010-2011 (5,7 miljard euro geplaatst) en een doelstelling waarvan we nu al weten dat die zal gehaald worden, want na anderhalve dag was er al voor 4 miljard euro ingetekend. Van Peteghem heeft trouwens al triomfantelijk aangekondigd dat er een nieuwe staatsbon komt in december indien de banken hun spaarrente niet verhogen. De vreugde ter linkerzijde is dan ook groot. De staatsbon is volgens sommigen een opgestoken middenvinger naar de banken.
Onderling akkoordje
Ondertussen duiken al verhalen op van Vlaamse spaarders die met pakweg 50.000 euro naar het bankkantoor stappen en dat in een staatsbon willen beleggen. De banken zijn in deze immers één van de tussenpersonen. Resultaat : na enig overleg en zonder aandringen belegt men 25.000 euro in een staatsbon van één jaar en de andere helft in een bancaire termijnrekening met dezelfde intrestvoeten of zelfs een hogere. Akkoord, dat geld zit dan drie jaar vast, maar men heeft het toch niet nodig.
Tweede element : de banken krijgen een premie op elke euro aan staatsbonnen die ze verkopen en die ligt hoger dan wat ze aan basisrente uitkeren. Kortom, als tussenpersoon gaan de banken er miljoenen aan verdienen. Mes op de keel van de financiële instellingen ? Vergeet het. Tenslotte doet al een tijd het gerucht de ronde dat de banken en de overheid het op een akkoordje hebben gegooid waarbij de financiële instellingen niet overdrijven met het aanbieden van hoger renderende alternatieven dan de staatsbon. Dat wordt door de betrokkenen in alle toonaarden ontkend, maar er zijn te veel signalen die in die richting wijzen.
De burger betaalt
Naast het riedeltje dat de banken door de staatsbon in het defensief worden geduwd, is er ook het Vivaldi-verhaal over het succes van de overheidsobligatie. De particulier zou op die manier aantonen dat het vertrouwen in de overheid overeind blijft en men zich eigenlijk niet te veel zorgen hoeft te maken over de staatsschuld van meer dan honderd procent van het bbp of meer dan 600 miljard euro.
Dat is toch echt vals optimisme. Het klopt dat men het vele spaargeld van de Belgen internationaal als een soort van onderpand voor de staatsschuld ziet, zeer zeker. Maar het succes van de staatsbon dreigt ertoe te leiden dat de regeringen zeggen dat een sanering van de overheidsfinanciën niet dringend is, want bij problemen kan men altijd bij de burger terecht.
Heel beperkte impact
In dat verband mag de impact van het doorsluizen van spaargeld richting staatsbon overigens niet overdreven worden. 10 miljard is slechts een peulschil van de meer dan 300 miljard euro aan spaartegoeden van de inwoners van dit land. Men mag ook niet vergeten dat daar over een jaar rente op betaald wordt door de overheid en dus de belastingbetaler. Een extra factuur van meer dan 100 miljoen euro komt er dus aan.
En ten slotte nog een argument om het enthousiasme over de staatsbon te temperen : de overheidsuitgaven bedragen zo’n 300 miljard per jaar. Mocht de overheid erin slagen om met de staatsbon effectief 10 miljard euro op te halen, is dat dus goed voor het dekken van de uitgaven gedurende welgeteld 12 dagen.
foto’s (c) Gazet van Hove.