door Filip Van Laenen in ’t Pallieterke .
Naast de wetgevende, de uitvoerende en de rechterlijke macht wordt de pers wel eens de vierde macht genoemd, die de eerste drie zou moeten controleren. Maar de afgelopen week zagen we -nog maar eens – dat een groot deel van de pers in ons land weigert haar controlerende functie uit te oefenen. In de plaats daarvan speelt ze liever onder één hoedje met de uitvoerende macht, namelijk de federale Vivaldi-regering.
Op de avond van de aanslag zelf liep het op televisie al meteen mis. Vlaams minister van Media Benjamin Dalle (cd&v) was op dinsdag dan ook bijzonder kritisch voor de manier waarop VRT en VTM de avond voordien verslag hadden uitgebracht over de aanslag. Toch is er een opvallend verschil tussen de manier waarop de twee zenders de mist ingingen. VTM bracht wel onmiddellijk verslag uit, maar stuurde daarbij ook enkele onbevestigde berichten de ether in, waarvan achteraf bleek dat ze niet klopten. Je kan je afvragen of de kritiek van Dalle op VTM daarom wel helemaal terecht was, temeer daar VTM tijdens de berichtgeving zelf al had aangegeven dat niet alle informatie bevestigd was.
Technische problemen
De openbare omroep daarentegen schoot pas laat in actie en kampte met een hoop technische problemen. Zou het kunnen dat men bij de VRT, gelet op het profiel van de dader, nog het liefst van al de aanslag gewoon had willen doodzwijgen ? We vragen ons in ieder geval af of men ook zou nalaten een documentaire over prinses Diana te onderbreken bij een aanslag, waarbij de dader een duidelijk extreemrechtse signatuur zou dragen. Waar een wil is, is een weg, en waar er onwil is bij de VRT, vaak veel technische storingen…
Ons viel in ieder geval op dat de aandacht voor de aanslag bij de media redelijk snel verdween. Dat kan gedeeltelijk verklaard worden door de aandacht voor de explosie in het Al-Ahli-ziekenhuis in Gaza-stad, die een dag later plaatsvond. Mogen we trouwens opmerken dat wat die explosie betreft, de beweringen van Hamas net iets welwillender geciteerd en herhaald werden door een aantal kranten en televisiezenders, terwijl de persmededelingen van het Israëlische leger bij wijze van spreken nagevlooid werden op eventuele kommafouten. Dat ombudsman Bert Lauwers van de VRT zich genoodzaakt zag enkele dagen later een stukje te schrijven onder de titel ‘Hoe breng je onpartijdig verslag uit over de inslag op het ziekenhuis in Gaza ?’, zegt alweer genoeg.
‘Onvermijdelijke’ aanslag
Maar de aanslag in Brussel vormde voor nogal wat media duidelijk een groot probleem. Ja, er vielen twee buitenlandse doden, en ons land werd internationaal te kijk gezet, maar voor sommigen lijkt het erger te zijn dat zo’n aanslag op minder dan een jaar voor de verkiezingen koren op de molen van het Vlaams Belang is.
Zo kwam er vóór het ontslag van Vincent Van Quickenborne amper kritiek in de pers op de veel te gemakkelijke uitleg van de regering dat er nergens een fout was gemaakt en dat de aanslag dus niet te vermijden was geweest. Het is trouwens pas na het ontslag van Van Quickenborne dat er in de pers ook vragen gesteld werden over de posities van Annelies Verlinden en Nicole de Moor.
Maar op de redactie van de krant De Standaard leek men op het einde van de werkweek tot de conclusie gekomen te zijn dat de grootste problemen die de aanslag aan het licht hadden gebracht, waren dat Vlaams Belang de aanslag politiek aan het recupereren was, en dat die partij ook nog eens de Zweedse eerste minister verkeerd geciteerd had. Dat een krant liever haar pijlen op een oppositiepartij richt dan op de regering, is veelzeggend.
Even veelzeggend is dat het uiteindelijk Van Quickenborne zelf was die het nieuws bracht over het niet opgevolgde uitleveringsverzoek vanuit Tunesië en daar dan zelf zijn conclusies uit trok. Blijkbaar voelde geen enkele krant zich geroepen om een contact in Tunesië aan te spreken voor wat meer achtergrond bij de figuur van Abdesalem Lassoued. Bij de VRT was men vooral druk bezig met het politiek minst gevaarlijke aspect van de aanslag, namelijk hoe gemakkelijk je in Brussel aan een illegaal wapen kan geraken.
Pappen en nathouden
Het ontslag van Van Quickenborne zelf werd door de media dan weer met dichtgeknepen billen gebracht. Op de manier waarop de minister van Justitie een magistraat onder de bus gooide, kwam er weinig kritiek. De digitalisering van justitie zou één van grote verwezenlijkingen van Van Quickenborne zijn, maar uitleveringsverzoeken moeten blijkbaar toch nog steeds als een fysieke map in de juiste kast belanden om opgevolgd te kunnen worden. En behalve enkele obligate vragen over de positie van Verlinden en De Moor, baadde de rest van de berichtgeving afgelopen weekend toch vooral in een sfeertje van ‘als de federale regering nu maar niet helemaal valt’. Daar zou immers maar één partij beter van worden, en dat moet natuurlijk te allen prijze vermeden worden.
Spijtig voor die twee omgekomen Zweden en hun familie, maar onze pers dient nu eenmaal hogere belangen dan de openbare veiligheid in Brussel.
foto’s (c) Gazet van Hove.