door Wim Vanraes in ’t Pallieterke .
Amerika is een land van uitersten. Je hebt het me al eerder horen vertellen, maar ik zal er op blijven wijzen. Aan de ene kant heb je het beeld van een goddeloos Amerika : vroeger van seks, drugs en rock ’n roll en nu van seks, drugs en LGBTQ+. Aan de andere kant een – misschien ondertussen wat vervlogen – beeld van een heel vroom Amerika : Bijbels, geheelonthouders, boze ouders in schoolraden die het ene Bijbelvers na het andere citeren, enzovoort.
Voor mij allemaal een verrassing toen ik hier arriveerde. Als Vlaming ben ik katholiek (Onze-Lieve-Vrouw blijft immers nauw verbonden met Vlaanderen, om maar iets te zeggen), maar religie in Vlaanderen is volledig verwaterd. De geloofsgemeenschap en de parochie waar ik in de VS toekwam, waren ongelooflijk veel beter, levendiger en authentieker dan het overgrote deel van wat ik in Vlaanderen had beleefd.
Toen ik in Vlaanderen als jonge twintiger een kerk binnenstapte voor een zondagsmis, zorgde mijn aanwezigheid al voor een merkbare daling in de gemiddelde leeftijd van de kerkgangers. Jongere kinderen ? Tieners ? Jongvolwassenen ? Hele gezinnen ? Die waren er, maar weinig. Hier is dat omgekeerd : de kerkgangers waren jong, enthousiast, bewust van wat er in de liturgie gaande was en devoot. Dat was een echte verademing.
Vasten voor de communie
Ik leerde in een maand meedoen met de Katholieke Kerk in de VS, méér dan wat ik in 24 jaar katholiek zijn in Vlaanderen had meegekregen met catechese en allerlei ander onderricht. De praktijk om minstens een uur voorafgaand aan de communie te vasten bijvoorbeeld, daar had ik nog nooit van gehoord. Het is een bijzonder mooie praktijk die helpt om zich bewust op die eucharistieviering voor te bereiden, en die ontmoeting met de eucharistische Christus des te voller te maken. Waarom wist ik dat niet ?
Ik kon die Amerikanen zoveel leren over cultuur en geschiedenis, over oude kerken en de meest magnifieke kathedralen, over de daden en offers van zovele voorouders, heiligen en gewone mensen… Maar ik besefte al vlug dat diezelfde voorouders op wie ik zo prat op ging, een voorbeeld hadden gegeven dat ik en zovele anderen in Vlaanderen en Europa niet langer volgden. Voorbeelden die we niet eens meer kennen of beseffen.
Hellevuur
Maar goed, ik schreef over uitersten. Wat ik echter hier ontdekte in de Kerk was niet eens een uiterste. Waar ik vandaan kwam, de Kerk in Vlaanderen, was een uiterste : een uiterste van verval en laksheid, waar vorm en gelijkvormigheid met de moderne cultuur elke authentieke inhoud had voorbijgestoken. De Kerk hier, ironisch genoeg dezelfde Kerk, was levend. Echt. Niet extreem, niet het andere uiterste. Daar zag ik ook genoeg voorbeelden van, niet zozeer binnen de Katholieke Kerk, maar vooral in bepaalde protestantse stromingen, waar men hun identiteit vormde in contrast met alle anderen, die zondaars waren en verdoemd tot het hellevuur. Die zelfs begrafenissen van in Irak of Afghanistan gesneuvelde soldaten verstoorden met protesten en meenden te weten dat de ziel van die arme soldaat verloren was in de hel. Daarbij verwarden ze trouwens onbewust hun oordeel over de politiek van de VS met het zielenheil van die soldaat zelf. En naast dat ene extreem heb je dan extreme atheïsten, libertijnen en allerhande uitersten binnen verschillende levensbeschouwingen.
Die extremen vallen uiteraard op, omdat ze doorgaans heel luid en opdringerig zijn en ze zo de vaak grotere groep niet-extremen in de schaduw zetten. Het contrast met de parochies hier kan echter niet groter zijn, net als het contrast tussen de Vlaamse kerk en de parochies hier. Waarbij ik me ook bewust ben dat er andere voorbeelden zijn, van bisdommen die wel meer lijken op de Belgische bisdommen. Dat is echter een heel ander verhaal.
Wat ik echter op dit moment wil meegeven, is de enorme verrassing hier een Katholieke Kerk aan te treffen waar een veel jongere geloofsgemeenschap een zeer authentiek en vreugdevol geloof tot uiting brengt. Jammer dat het in moderne kerken is en niet in die oude romaanse, gotische, al eeuwen bewierookte ruimtes van kapellen, kerken en kathedralen die onze voorouders hebben gebouwd vanuit een gelijkaardig bewust beleefd geloof. Die gewijde ruimtes, oases van rust, vrede en een zekere mystiek, mis ik dan wel weer enorm.
foto’s (c) Gazet van Hove & ’t Pallieterke.