door Winny Matheeussen – www.doorbraak.be .
Uit de controle van het Rekenhof blijkt dat het defensiebudget slinkt van 1,21 tot 1,17% van het bbp. Meerderheid en oppositie schieten met scherp.
België belooft al sinds 2014 om het defensiebudget op te trekken tot 2% van het bruto binnenlands product (bbp). De regering heeft vastgelegd dat tegen 2030 1,54% moet worden gehaald. Nu blijkt uit een rapport van het Rekenhof dat met de huidige begroting er een achteruitgang is van 1,21% in 2023 naar 1,17% voor 2024. Ondanks een uitdrukkelijk verbod op daling, zoals in 2014 vastgelegd op de NAVO-top in Wales. België staat internationaal terug met de billen bloot.
Het was nochtans een socialistische premier en partijgenoot van de huidige PS-minister van Defensie Ludivine Dedonder die in Wales die dure eed zwoor : Elio Di Rupo. Maar ondanks dat engagement loopt het verhogen van de defensie-uitgaven in dit land dus niet van een leien dakje. Onder druk van de NAVO-partners besloot de Vivaldi-regering bij het uitbreken van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne een extra inspanning te doen om op z’n minst tegen 2030 aan die 1,54% te geraken. Niet dus. Hoe het nu verder moet, is voor niemand duidelijk. Het zal een zoveelste bijkomend probleem zijn voor een volgende regering.
Maar wat nu al zeker niet kan, is een achteruitgang in het budget. In de eindverklaring van de NAVO-top in Wales (2014) staat uitdrukkelijk – in paragraaf 14 – dat alle leden met een budget onder de 2% elke achteruitgang van hun budget moeten stopzetten. Maar dat is buiten onze regering gerekend.
Kritiek bij oppositie en meerderheid
Vreemd genoeg is het Hendrik Bogaert (CD&V) die minister Dedonder in de commissie Defensie vanuit de meerderheid daarover op de korrel nam. Volgens hem komt Dedonder maar liefst 240 miljoen euro te kort om aan onze internationale verplichtingen te voldoen. ‘De minister kon niet anders dan me gelijk geven’, meldt Bogaert aan onze redactie. ‘Ze gaf mee – tot mijn grote verrassing – dat ze ondertussen een politiek akkoord heeft om het gat op te vullen. Maar dat staat op dit moment niet in de begroting. Dedonder kan ook niet zeggen waar dat geld dan vandaan zou moeten komen.’
Ook commissievoorzitter Peter Buysrogge (N-VA) liet van zich horen vanuit de oppositie. ‘Uit de berekeningen blijkt heel duidelijk dat het Rekenhof vaststelt dat er een achteruitgang is van 1,21 naar 1,17% van het bbp’, laat Buysrogge optekenen. ‘Dat gaat in tegen het Halt any Decline-principe dat binnen de NAVO werd vastgelegd. In het verleden had deze regering al een vaag engagement aangegaan om de budgetten te verhogen, maar zelfs daar blijken ze zich niet aan te houden. De uitleg van minister Dedonder dat ze een politiek akkoord heeft om het budget toch nog aan te vullen, is al even vaag. In de begroting, zoals ze nu voorligt in de commissie en in december ook in de plenaire zal worden voorgelegd, staan bedragen die opgeteld neerkomen op een achteruitgang van 0,4% van het bbp.’
‘Het argument dat het bbp door de inflatie sterk is gestegen, is een drogreden. Ook bij Defensie stijgen de kosten voor lonen en investeringen allerhande. Als je bij het vastleggen van de budgetten geen rekening houdt met die inflatie, blijf je niet alleen ter plaatse trappelen maar ga je de facto achteruit. Je kan minder doen met hetzelfde geld.’
Ook STAR-programma loopt fout
Volgens Buysrogge staat ook Dedonders ambitieuze STAR-programma, het toekomstprogramma voor Defensie, onder druk. ‘In het voorjaar lag de aankoop en bouw van nieuwe fregatten voor de Belgische en Nederlandse marine voor. Die investeringen zijn cruciaal voor onder andere de bescherming van onze energie-infrastructuur op zee. De kostprijs daarvan is toegenomen ten opzichte van eerdere ramingen. De minister zegt dan dat ze dat gaat opvangen door te schuiven met de kredieten binnen de meerjarenplanning van STAR. Zij wil dan toekomstige projecten on hold zetten om in een volgende fase extra budgetten te voorzien. Alleen gebeurt dat niet. Er worden dus projecten geschrapt waardoor er minder gerealiseerd wordt dan voorzien.’
Drones en Groene tegenwind
Binnen Defensie is dit het zoveelste dossier dat ergernis opwekt. Vooral de linkse regeringspartners, Groen en Ecolo voorop, zijn koele minnaars van stijgende defensie-uitgaven en investeringen in bewapening. Dat bleek ook bij de aankoop van drones voor het Belgisch leger. Tegen alle adviezen in wil de Vivaldi-regering die niet bewapenen, of zelfs maar uitrusten om toekomstige bewapening mogelijk te maken.
‘In dat dossier blijft de regering hardnekkig weigeren om bewapening toe te staan’, zucht Hendrik Bogaert. ‘Ik begrijp dat niet. We leven in een tijd waarin er oorlog woedt aan de grenzen van Europa. Iedereen beseft dat we qua defensie een stevig tandje moeten bijsteken. In onze buurlanden doen ze dat ook. Maar wij blijven achter en houden vast aan naïeve ethische principes die ons kwetsbaar maken.’
We moeten onze NAVO-verplichtingen nakomen. België ligt in die kringen al langer onder vuur
Buysrogge is verbaasd om te horen dat Bogaert zich uitspreekt voor de bewapening van de drones. ‘Ik heb destijds een voorstel van resolutie ingediend om die bewapening toch te voorzien. Wanneer we onze militairen uitsturen kan het niet zijn dat zij niet optimaal beschermd worden. Bewapende drones zijn op het strijdtoneel ondertussen onmisbaar geworden. Niet alleen offensief, maar ook defensief. En toch hebben alle meerderheidspartijen, de CD&V van collega Bogaert incluis, die resolutie weggestemd. Het is nu wel makkelijk om te beweren dat je toch voor bewapening van die drones bent. Dat hadden CD&V en Open Vld hard moeten maken toen daarover gestemd werd.’
‘De meerderheid doet hard haar best om ons voor te stellen als haviken, maar je kan de geopolitieke realiteit aan onze grenzen niet blijven ontkennen. We moeten onze NAVO-verplichtingen nakomen. België ligt in die kringen al langer onder vuur. ‘
Internationale afgang
Het systematisch niet nakomen van onze NAVO-verplichtingen doet België inderdaad geen goede beurt maken op het internationale toneel. Na de wake up call door de Russische inval in Oekraïne gingen alle Europese NAVO-partners over tot het aanzienlijk optrekken van de defensiebudgetten. België blijft als enige NAVO-land achter en slaat zo internationaal een modderfiguur.
Misschien heeft dat eerste minister Alexander De Croo doen besluiten om Dedonder aan een politiek akkoord te helpen. Het is een publiek geheim dat onze premier een internationale carrière wil. Een zoveelste blaam kan je dan missen als kiespijn.
foto’s (c) Gazet van Hove .