door Wim Vanraes in ’t Pallieterke .
Kerstmis is een prachtig voorbeeld van hoe alles hier in Amerika hetzelfde, maar anders is. Er is meer en meer culturele overlapping, waarbij men in Vlaanderen Amerikaanse tradities al een tijdje aan het overnemen is. Toch denk ik dat er nog duidelijke verschillen zijn.
Waar Thanksgiving vrij uniform verloopt, is Kerstmis hier in de eerste plaats een familiegebeuren. En dat wil zeggen dat elke familie dat anders viert. Een kerstboom, kerstversiering buiten, een lekkere maaltijd samen op kerstavond, pakjes op kerstochtend, dat zijn de ruwe krijtlijnen die je wel in meer of mindere mate overal zal aantreffen.
Ten huize Vanraes, aan deze kant van de Atlantische Oceaan, vieren we het op de volgende manier. We weigeren om de dag na Thanksgiving te beginnen met kerstmuziek, of versieringen aan te brengen. Eerst moet de advent beginnen. Een adventskrans geeft officieel aan dat een nieuw feest in aantocht is en de eerste kaars wordt aangestoken.
Een toegeving aan mijn Vlaamse herkomst, is het sinterklaasfeest, op 6 december. Schoenen zetten, een kaartje voor de Sint, wat koekjes en een glas bier. De laatste jaren krijgt de Sint goede charcuterieworst en een glas whisky; dat krijg je met opgroeiende kinderen/jongemannen die nog even enthousiast meevieren, maar er hun eigen draai aan geven… Mijn ouders sturen altijd wat chocoladen ‘postuurkes’ en ander ‘sinterklaasgoed’ op, om de tradities goed in ere te kunnen houden. Wat een geschenk dat altijd is, ik kan hen echt niet genoeg bedanken ! Kleine geste, maar het maakt hier zo’n groot verschil !
Tussendoor bakken we koekjes en is er de traditionele ‘kerstmuziekoorlog’, met een knipoog : de Amerikaanse, meer moderne liedjes waar mijn vrouw Mel mee opgroeide of de veel oudere, traditionele Europese muziek waar ik zo aan gehecht ben… Een strijd voor wie kiest wat er gespeeld wordt !
Voorbereiding
De tweede zondag van de advent gaan we onze kerstboom halen. De voorbije jaren een vers gekapte, want die gaat langer mee. Die wordt dan in de woonkamer opgezet. Ik begin met de lichtjes erin te doen, eerst diep binnen de boom, rond de stam, om het een goede, volle verlichting te geven. Dan begint de pret : de dozen met alle andere versieringen worden uitgehaald en mijn vrouw en de kinderen beginnen met de versieringen aan te brengen. Uniek voor ons is onze ‘kerststad’. Je hebt dat waarschijnlijk al gezien, die verzamelstukken die samen een ‘dorp’ in kerstsfeer maken. Maar bij ons is dat van Lego. Die hebben elk jaar een ‘kerstpakket’, dat ze 9 jaar geleden lanceerden met hun kersttrein. Dat begon ‘voor de jongens’, maar is nu ‘mijn’ bijdrage aan de kerstversieringen hier thuis.
De week daarop hangen we lichtjes aan de gevel. Het aftellen tot Kerstmis begint nu. Kerstavond is voor de uitgebreide familie, met mijn schoonouders. Dit jaar is bijzonder, de eerste keer zonder ‘grandma’… We beginnen vroeg, nuttigen een uitgebreide maaltijd, opnieuw met gebraden kalkoen. Alle gezinnen vertrekken vroeg weer naar huis om de kleinkinderen op tijd in bed te krijgen. De volgende ochtend is immers waar ze op wachten !
Middernachtmis
Sint brengt hier dus enkel wat snoepgoed en chocolade, maar Santa brengt de geschenken ! Leuk weetje : het is dankzij de Vlaamse emigrante Annetje Loockermans dat Sinterklaas rond 1630 naar Amerika kwam. Via haar hooggeplaatste positie en door haar voorbeeld van een originele katholieke traditie kon Sinterklaas overleven in het puriteinse, protestantse Amerika. Dat werd doorgegeven via onder anderen Washington Irving en zijn vrienden, en werd iets later door Coca-Cola veramerikaniseerd tot ‘Santa Claus’.
We proberen altijd om naar de middernachtmis te gaan. Dat heeft altijd wel iets en los van de religieuze betekenis die het voor ons heeft, is het gewoon goed als ‘tegendraadse’ daad om onze kinderen te laten zien dat er meer is aan dit feest dan de materiële kant, de platte commercie en de geschenken.
Met ons gezinnetje
Het is hoe dan ook toch altijd leuk om door de kinderen wakker gemaakt te worden. Ze staan te popelen om samen de woonkamer te mogen te betreden, de geschenken onder de kerstboom te bekijken en een voor een open te maken. Kerstdag zelf is dus altijd voor ons eigen kleine gezinnetje. Gezellig in de woonkamer, late brunch met quiche (mijn vrouw maakt die zelf, een absolute topper !), mimosa’s voor mijn vrouw en mezelf, en appelcider voor de kinderen. Er wordt gespeeld met wat Santa gebracht heeft, gewoon samenzijn, en dan afsluiten met een film en een bijzondere maaltijd, met ‘de pannekes’. Dat is een soort raclette, waarbij iedereen zijn eigen kleine pannetje heeft en zijn/haar kleine brokjes vlees, kaas, aardappelen, enzovoort klaarmaakt. Een langzame maaltijd, wat de kans geeft om leuk samen te praten. Een goed dessert, en dan uitgeput, maar voldaan, ons bed in. Een zalig en gezegend Kerstmis aan iedereen !
Wim Vanraes (°1980, Sint-Niklaas) is getrouwd met een Amerikaanse en woont al bijna 20 jaar in New Jersey, VS. Van opleiding archeoloog, werkt Wim als leerkracht geschiedenis en klassieke literatuur, als professionele vertaler en als redacteur bij PAL NWS. Wim legt zich toe op nieuws uit de VS, geopolitieke ontwikkelingen, geschiedenis en religie, en heeft een kritische kijk op ‘woke’.
foto’s (c) Gazet van Hove.