door Angélique Vanderstraeten in ’t Pallieterke .
De Vlaamse regering en de Vlaamse vervoersmaatschappij De Lijn krijgen kritiek omdat ze 90 elektrische bussen kopen bij het Chinese Build Your Dreams (BYD). Waarom niet kiezen voor het Vlaamse Van Hool ? En waarom zoete economische broodjes bakken met China ? Terechte bedenkingen, alleen al omdat er in de discussie over de verhoudingen met China veel hypocrisie in het spel is.
In 2025 worden 92 nieuwe bussen geleverd voor De Lijn. Een contract dat past in de elektrificatie van de vloot. Het is een onderdeel van een bredere bestelling van 500 bussen, die ervoor moet zorgen dat de vloot die de stadskernen bedient volgend jaar emissievrij is. Volgend decennium is het de bedoeling dat alle bussen elektrisch zijn, ook de bussen die het platteland bedienen. Allemaal logisch en een onderdeel van de CO2-reductie, maar de Vlaamse regering die de opdracht gaf voor de bestelling kreeg al snel kritiek. De bussen worden immers geleverd door het Chinese Build Your Dreams (BYD), hier al bekend als belangrijke leverancier van elektrische wagens, vooral dan bedrijfswagens.
Onder andere China-expert Jonathan Holslag reageerde verontwaardigd. En hij heeft een punt. Hij staat zeer wantrouwig tegenover China, ook al is het onvermijdelijk dat we met dat land handel voeren. Maar is het geen verkeerd signaal om daar een bestelling van e-bussen te plaatsen als men in eigen land bijvoorbeeld bekende busbouwers als Van Hool en VDL heeft ? Waarom de eigen producenten niet bevoordelen ? Zeker nu duidelijk blijkt dat China via zijn technologie aan spionage probeert te doen.
Zaak-Creyelman
Dat zal niet direct met de BYD-bussen gebeuren, maar wat te denken van de socialemedia-app TikTok ? Of van de Huawei-smartphones en de zonnepanelen die in China worden geproduceerd ? Techexperts waarschuwen al langer dat dat mogelijke kanalen zijn om data te verwerven over inwoners van de EU. En dan hebben we het nog niet over de aanval die werd ingezet op het Vlaams Belang na de pro-China lobbyactiviteiten van ex-lid Frank Creyelman. Op een doorzichtige manier probeerden de beleidspartijen het volledige Vlaams Belang in een slecht daglicht te plaatsen. Dat lukte maar half. In de opwinding over de zaak, liepen politici elkaar voor de voeten om te benadrukken dat we best veel minder zaken doen met China. En zie, nu is er een interessant megacontract afgesloten door de Vlaamse overheid en De Lijn. Dat is toch wel een schoolvoorbeeld van politieke hypocrisie.
Nuance
Aan de andere kant is er ook nood aan nuance. Opiniemakers als Holslag zijn altijd voorstanders van open en liberale samenlevingen en economieën. Maar met zijn pleidooi om voor lokale leveranciers te kiezen, dreigt hij het kind met het badwater weg te gooien. Als alle landen alleen nog bij lokale leveranciers kopen, zitten we in België, met zijn exportgerichte industrie en open economie, met een groot probleem. Naargelang de omstandigheden pleiten voor vrijhandel, is eveneens hypocriet.
De opgewonden reacties duwden trouwens een aantal terechte economische argumenten voor de deal naar de achtergrond. Het is zo dat de onderdelen van de bussen inderdaad in China uit de fabriek rollen, maar de bussen zelf worden in Hongarije geassembleerd. Vaak wordt vergeten dat de productie in de EU moet gebeuren om aan de regels rond aanbestedingen te beantwoorden. Je zou kunnen zeggen : waarom niet in Vlaanderen bij Van Hool ? Welnu, de productie van die bussen gebeurt al in belangrijke mate in Macedonië.
Levertermijnen, prijskaartje en rijbereik
Wat evenmin vermeld werd, is dat bedrijven als Van Hool nog altijd in aanmerking komen om een deel van de brede aanbesteding van 500 bussen binnen te rijven. Alleen is er al langer dan vandaag een probleem met de levertermijnen van bussen van Van Hool. De hoge volumes én de kortere levertijden maken BYD gewoon interessanter. Een ander voordeel van de Chinese leverancier : de bussen zijn goedkoper. Een bus van Van Hool heeft een prijskaartje van 500.000 euro, een Chinees bedrijf levert zo’n bus aan 400.000 euro.
Al is er ook een keerzijde van de medaille, waar eveneens weinig aandacht voor is : wat met de kwaliteit van het product ? Naar verluidt zijn de Chinese e-bussen die in Nederland rondrijden minder baanvast en klagen de chauffeurs over een gebrek aan comfort in de bestuurderszetel. En dan is er nog het aloude probleem van de autonomie van e-voertuigen. De A12 van Van Hool kan 500 kilometer rijden vooraleer de batterij moet worden opgeladen. Bij BYD is dat al na 350 kilometer. Het zou dus best kunnen dat ze bij De Lijn over een paar jaar vaststellen dat de Chinese bussen een miskoop blijken.
foto’s (c) Gazet van Hove.