door Karl Van Camp in ’t Pallieterke .
Zal N-VA de stap zetten om samen met Vlaams Belang de coalitie te vormen in een Vlaamse regering ? Vandaag is het blijkbaar de vraag van de eeuw. Elk N-VA-kopstuk dat geïnterviewd wordt, krijgt de vraag tot vervelens toe voorgeschoteld. Persoonlijk ben ik sceptisch. En wat de N-VA ook beslist, het zal altijd negatief uitdraaien voor de partij.
Zoals onze goedingelichte lezers weten, gaan we op 9 juni naar de stembus voor een nieuw Vlaams Parlement en een nieuwe Kamer. En we kiezen ook voor Europa, maar dat is in dit verhaal totaal onbelangrijk. Vier maanden later moeten we opnieuw naar het stemhokje, maar dan voor de gemeenteraden. Wat meteen betekent dat niet alleen de uitslag van de verkiezingen van 9 juni, maar ook de daaropvolgende onderhandelingen voor een nieuwe regering, een invloed zullen hebben op de gemeenteraadsverkiezingen.
Ik ben sceptisch, omdat ik veeleer denk dat het probleem zich niet zal stellen. Ik hoor euforische geruchten bij mijn Vlaamse vrienden – nu moet het gebeuren ! – maar dan is het goed om even de realiteit te bekijken.
Peilingen
Allereerst is elke prognose gebaseerd op peilingen. Als er één zekerheid is, dan wel de onbetrouwbaarheid van peilingen. Kijk naar de jongste verkiezingen in Nederland, ook daar zaten de peilingen er nog niet een klein beetje naast.
Maar laten we daar even abstractie van maken en ons baseren op de aller-, allerbeste peiling voor de V-partijen: samen halen die 2 partijen 62 zetels op 124. Dat is geen meerderheid en maakt een regering met enkel VB en N-VA rekenkundig onmogelijk. Probleem opgelost voor de N-VA en die partij zal een regering vormen met Open Vld, cd&v en Vooruit. Niet ideaal, maar het enige alternatief. Het probleem stelt zich evenmin bij een meerderheid van 63 of 64 zetels. Ook daar zal de argumentatie zijn dat de meerderheid te nipt is. Pas wanneer de V-partijen samen minstens 65 zetels halen, dan pas zal de N-VA een keuze moeten (en kunnen) maken.
Verscheurend
Die keuze zal intern verscheurend zijn. Nu al hebben enkele N-VA-vooraanstaanden te kennen gegeven hun lidkaart terug te sturen op het ogenblik dat hun partij samen met Vlaams Belang een regering zou vormen. Bij de tegenstanders : Geert Bourgeois en Jan Peumans, beiden weliswaar op het einde van hun politieke loopbaan, maar binnen de partij nog steeds invloedrijk.
Wetenschappelijk onderzoek aan UGent, enkele jaren geleden, heeft uitgemaakt dat zo’n 80 procent van de N-VA-leden voorstander is voor samenwerking met Vlaams Belang. Maar dat betekent wellicht ook dat een 20 procent er tegenstander van is. De N-VA telt (afgerond) zo’n 40.000 leden. Als daar 20 procent van de leden in opstand komt, dan gaat dat toch over zo’n 8.000 boze leden. En niet onbelangrijk: tot die mensen die tegen een samenwerking zijn met VB, behoort ook de voorzitter, Bart De Wever, gesteund daarin door toch wel een meerderheid van zijn topkaders.
Besluit : als er in de nasleep van 9 juni een regering gevormd wordt met N-VA en VB, zullen er bij de N-VA grote interne spanningen komen. Dat zal zeker een nefaste invloed hebben – voor de N-VA – op de gemeenteraadsverkiezingen in oktober.
V-meerderheid
Tweede mogelijkheid: er is weliswaar een meerderheid van 65 zetels voor de V-partijen, maar N-VA gaat niet in zee met VB en kiest voor de voortzetting van de huidige coalitie (met Open Vld en cd&v) aangevuld met Vooruit. De eerste contacten tussen N-VA en Vooruit waren daarbij al gelegd, maar de heisa rond Conner Rousseau heeft dat allemaal tenietgedaan. Rousseau was door Bart De Wever al een beetje mee in het verhaal van confederalisme getrokken. Laatstgenoemde hoopt op federaal vlak op een grote staatshervorming met confederalisme als uitgangspunt en daarbij zal hij de steun van alle andere Vlaamse partijen nodig hebben. Ook van Vooruit. Het is daarom goed om te weten dat het ontslag van Conner Rousseau als voorzitter er uiteindelijk gekomen is onder druk van de PS, de Franstalige socialisten.
Als N-VA Vlaams Belang afwijst als coalitiepartner is dat opnieuw een verscheurende keuze. Ook die keuze zal onrust veroorzaken bij de basis van de N-VA. Want die partij negeert dan wederom ‘het signaal van de kiezer’. Dat zou wel eens enkele maanden later gevolgen kunnen hebben bij de gemeenteraadsverkiezingen wanneer een pak boze N-VA-stemmers in het stemhokje hun stemgedrag zullen aanpassen.
Uitdaging
Op 10 juni beginnen, bij wijze van spreken, de onderhandelingen voor een nieuwe Vlaamse regering en een nieuwe federale regering. Op hetzelfde moment start voor alle partijen ook de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen. Het worden dus drukke dagen voor Bart De Wever : onderhandelen voor een Vlaamse regering én onderhandelen met een verkenner-ontmijner-informateur op federaal niveau én ook nog eens het burgemeesterschap van Antwerpen verdedigen. En ook nog eens zijn partij bijeenhouden… ‘Chapeau’, zeggen ze in Antwerpen.
Daarbij is er nog een belangrijke factor : de verschillende peilingen geven een eenduidige tendens waarbij de N-VA op verlies staat. Voorlopig bedraagt dat verlies zo’n 3,5 procent. Maar vergeet niet dat de N-VA in 2019 ook al zo’n 7 procent achteruitging ten opzichte van de verkiezingen van 2014. En persoonlijk denk ik dat de achteruitgang van N-VA in juni meer zal zijn dat 3,5 procent. Maar hoe dan ook, vanuit een verliezende positie is het nooit ideaal om als partij naar eender welke onderhandeling te trekken.
Besluit
Twee vragen zijn cruciaal op 9 juni, want het antwoord op die vragen zal de toekomst van de N-VA bepalen : is er een zetelmeerderheid van minimum 65 zetels voor de V-partijen ? Dat aantal bepaalt of de N-VA een verscheurende keuze moet maken of niet. En: hoeveel procent zal de N-VA verliezen en hoe zal de voorzitter daarmee omgaan? Tot op heden is de positie van de voorzitter onaantastbaar, maar kan hij die positie handhaven op 10 juni ? En zo niet, wie staat er dan klaar om hem op te volgen ? Wat dan met de gemeenteraadsverkiezingen die enkele maanden later volgen? Het zou niet slecht zijn dat de partijtop zich op de verschillende scenario’s voorbereidt.
Het is dubbel : als signaal voor de buitenwereld zou het fantastisch zijn, mochten de Vlaams-nationalisten een meerderheid behalen in het Vlaams Parlement, maar tegelijkertijd zou het de ondergang kunnen betekenen van N-VA. En met een verzwakt N-VA zal het extra moeilijk worden om op federaal vlak een grote staatshervorming te realiseren. En een grote staatshervorming, dat is wat ons land hard en dringend nodig heeft.
foto’s (c) Gazet van Hove .