door Wannes Neukermans in ’t Pallieterke .
Het confederalisme (N-VA)
N-VA stelt het confederalisme zelf voor als het omgekeerde van de huidige Belgische structuur. België blijft bestaan, maar in principe krijgen Vlaanderen en Wallonië alle bevoegdheden. Samen kunnen die entiteiten dan beslissen om een aantal bevoegdheden toch nog op Belgisch niveau te organiseren. Het zou bijvoorbeeld gaan over defensie, de afbouw van de staatsschuld of internationale veiligheid. Het Brussels Gewest en Ostbelgien krijgen binnen het confederalisme een eigen beschermd statuut.
België blijft bestaan en er zou dus nog steeds een Belgische regering zijn bij confederalisme. Die zou wel fors afgeslankt worden. “In ons model worden dat nog maximaal zes tweetalige ministers, de helft Vlamingen en de helft Walen. Minstens één minister moet Duits spreken”, klinkt het op de website van de N-VA.
De partij van Bart De Wever blijft streven naar een onafhankelijk Vlaanderen binnen Europa. “Dat zien we gebeuren via een evolutie, geen revolutie”, klinkt het. Er bestaat volgens de partij momenteel geen democratische meerderheid voor een onafhankelijk Vlaanderen en dat wil men respecteren. Via het confederalisme moet Vlaanderen dan toch al voor een groot deel zelfbestuur krijgen.
Dat extra zelfbestuur gaat niet meer via een gewone staatshervorming, vindt de N-VA. “Dit land heeft geen zoveelste staatshervorming nodig die Vlamingen in ruil voor een grote zak geld slechts stukjes en brokjes van bevoegdheden in handen geeft.”
“We zien een evolutie, geen revolutie” – Bart De Wever
Met welke partner ?
Om de confederale omslag te maken, zal N-VA een akkoord moeten vinden met de Franstaligen – hoogstwaarschijnlijk met de PS. De Wever heeft altijd gezegd dat hij in 2019 al heel dicht bij een deal met de PS stond. Die gemiste kans wil hij na de verkiezingen in 2024 hernemen. PS-voorzitter Paul Magnette heeft echter al geregeld doen uitschijnen dat hij niet geïnteresseerd is in het confederale verhaal van de N-VA. Magnette wil eerder de sociale zekerheid en solidariteit “voor alle Belgen versterken”.
Met een Wallonië dat op de rand van het faillissement staat en hoe dan ook geld nodig heeft in 2024, is het afwachten wat de houding van de PS zal zijn na de verkiezingen. Misschien keert Magnette zijn kar alsnog. Maar ook een sterke, belgicistische MR kan roet in het eten gooien.
“Er moet een ‘fait accompli’ zijn” – Tom Van Grieken
De Vlaamse onafhankelijkheid (Vlaams Belang)
Als het van Vlaams Belang afhangt, viert Vlaanderen in 2030 11 juli voor het eerst als onafhankelijke staat. De partij van Tom Van Grieken gaat voor een eenzijdige soevereiniteitsverklaring vanuit het Vlaams Parlement, om nadien de onderhandelingen op te starten met de Franstaligen.
Door eerst een soevereiniteitsverklaring in het Vlaams Parlement te stemmen – wat volgens Vlaams Belang kan met een gewone meerderheid – wil de partij de Franstaligen met de rug tegen de muur zetten. “België zal gesplitst worden, en nu is er tijd om te onderhandelen over de manier waarop dat gebeurt”, klinkt de uitleg.
Tijdens die onderhandelingsperiode moeten de Franstaligen en de Vlamingen aan tafel schuiven om het te hebben over de boedelscheiding van het land. Brussel moet volgens Vlaams Belang absoluut bij Vlaanderen horen, al blijft de stad tweetalig en zou er een speciaal statuut voor uitgewerkt worden.
Volgens Tom Van Grieken komt het momentum er dit jaar definitief aan en moet de partij dat benutten. “Startend met een soevereiniteitsverklaring moet Vlaanderen zijn kans grijpen om te onderhandelen met de Franstaligen over slechts één zaak: de ordelijke opdeling van België en hoe we als goede buren elk ons eigen pad op gaan.”
Terwijl N-VA eerst wil onderhandelen, om nadien bevoegdheden te splitsen, wil Vlaams Belang dus het omgekeerde doen en de Franstaligen voor een voldongen feit zetten. “Er moet een ‘fait accompli’ zijn”, legde Van Grieken eerder al uit. “We zeggen namelijk dat we onze eigen boontjes gaan doppen. Wanneer we vertrekken, hoe we vertrekken en in welke verstandhouding dat gebeurt, moet van gemeenschap tot gemeenschap uitgeklaard worden.”
Met welke partner ?
Om het plan van Vlaams Belang ten uitvoer te brengen, moet er een Vlaams-nationale meerderheid zijn in het Vlaams Parlement. Als er een derde partij bij betrokken moet worden, lijkt de kans op een succesvolle soevereiniteitsverklaring al een pak kleiner. Bovendien zegt de N-VA niet te staan springen voor het idee van VB. Aangezien het draagvlak bij de bevolking er op dit moment nog niet is, wil de N-VA dat avontuur niet aangaan.
Toch rijzen er langs de andere kant ook af en toe stemmen op die een samenwerking met Vlaams Belang wél zien zitten. Er is nog steeds een uitgesproken flamingante vleugel aanwezig binnen de N-VA en de vraag is of, als Vlaams Belang een dergelijke soevereiniteitsverklaring tot stemming brengt in het Vlaams Parlement, alle N-VA-parlementsleden zich zomaar zullen neerleggen bij een ‘nee-stem’. Dat zal, alleszins bij een aanzienlijk deel van de achterban, gevoelig liggen.
Minstens een deel van de Kamerleden moet worden verkozen in een federale kieskring, vinden de groenen
België versterken (Groen-Ecolo)
De groene partijen Groen en Ecolo willen België versterken. Zelf stellen ze dat ze zich willen afzetten tegen de partijen die het land willen splitsen.
Eerst moeten er een aantal zaken opnieuw op federaal niveau georganiseerd worden. Zo zijn het energie- en klimaatbeleid daar voorbeelden van. Voorzitters Rajae Maouane (Ecolo) en Nadia Naji (Groen) wijzen erop dat België de afgelopen maanden een aantal keer zonder standpunt richting Europa moest vertrekken, omdat er geen eensgezindheid was tussen de verschillende niveaus. Groen en Ecolo willen ervoor zorgen dat, in dergelijke gevallen, de eindbeslissing bij de federale regering ligt.
Minstens een deel van de leden van de federale Kamer van volksvertegenwoordigers moet verkozen worden in een federale kieskring, vinden de groenen. Op die manier zou iedere partij een aantal kopstukken naar voren kunnen schuiven, waar alle Belgen op kunnen stemmen. Dat zou kunnen betekenen dat niet alleen de kieskring Oost-Vlaanderen, maar het hele land op bijvoorbeeld Alexander De Croo zou kunnen stemmen.
Momenteel speelt de koning nog een rol in de regeringsvorming : hij duidt formateurs aan die de onderhandelingen moeten leiden. Dat is niet meer van deze tijd, vinden Groen en Ecolo. Volgens de partijen zou de voorzitter van de Kamer die rol moeten opnemen. In dat geval zou het dus Éliane Tillieux zijn die na de verkiezingen een formateur aanduidt. Als de regeringsonderhandelingen dan te lang aanslepen, moet de Kamer kunnen stemmen over nieuwe verkiezingen.
Met welke partner ?
Herfederaliseren wordt moeilijk, omdat de meeste Vlaamse partijen daar niet voor staan, maar verschillende partijen zijn het idee van een federale kieskring wel genegen. En bijvoorbeeld de Franstalige MR van Georges-Louis Bouchez zou België ook graag versterken. De kans dat de Groenen na de verkiezingen voldoende democratische slagkracht hebben om hun communautaire plannen door te voeren, is echter klein.
