Money always wins
door Johan Sanctorum – www.doorbraak.be .
Met vrije meningsuiting heeft het nog weinig te maken : ongefundeerde laster, om een lucratieve YouTube-winkel draaiende te houden.
De Vlaamse influencer Acid, in het echte leven Nathan Vandergunst, is veroordeeld tot een effectieve boete van 800 euro en drie maanden cel met uitstel, zoals hier eerder al werd bericht. Hij had vorig jaar op zijn YouTube-kanaal de namen van een aantal veroordeelde Reuzegommers bekend gemaakt. Helaas stak de onthulling slordig in mekaar, want Nathan had er ook namen tussen gemixt van leden of ex-leden die bij de doop helemaal niet aanwezig waren. Dat leverde hem een klacht en schadeclaim op van de ouders van zo’n lukraak genoemde ex-Reuzegommer, die in Antwerpen een restaurant uitbaten en sindsdien op Tripadvisor commentaren lezen rond blendermuizen en stinkende visolie.
De rechter kende hen een schadevergoeding toe van 20.000 euro. Een voorlopig bedrag, want een bedrijfsrevisor moet nog de precieze schade vaststellen. Acid zal even gezweet hebben, want er werd 200.000 euro geëist. Noteer dat zijn advocaat Walter Van Steenbrugge een werkstraf afwees, misschien niet zo verstandig, want deze was niet op het strafblad gekomen.
Zoals verwacht is Acid dat bedrag via crowdfunding bij zijn grote schare fans bijeen aan het bedelen. Al dan niet met gebruik van de ouderlijke visakaart, zoals hij ooit aanraadde. In de rechtbank waren die bewonderaars alleszins massaal aanwezig, ook prille tieners die eigenlijk op school hoorden te zijn.
Schandpaal
Het openbaar maken van identiteiten in een strafzaak, doe je na een ernstige afweging en mits nauwkeurig dubbelchecken van de beschikbare info. Zelf heb ik al aan het begin van de Reuzegom-affaire, augustus 2020, op mijn blog de namen vrij gegeven van Janker, Zaadje en Strontvlieg, die als de aanstichters en organisatoren van de fatale doop worden beschouwd. Gezien de context, de ernst van de feiten, en de systematische poging van de advocaten om de zaak te anonimiseren – zelfs na de veroordeling – vond ik dat gerechtvaardigd.
Ongefundeerde roddels en haatzaaierij kunnen iemand kapot maken, maar ontnemen ook elke geloofwaardigheid aan de boodschapper
Maar mensen aan de schandpaal nagelen die niet eens op de doop aanwezig waren en die nooit vervolgd werden, dat gaat natuurlijk niet zomaar. Vrienden van de betrokkenen bijvoorbeeld, of clubgenoten, of familie. Een van de grondslagen van onze rechtstaat is, dat schuld individueel is, en individueel moet bewezen worden. ‘Guilty by association’ hoort daar niet bij, want dan gaan we naar een heksenjacht, en dan kan ook u op elk moment de pineut zijn. Of in de krant lezen dat u volgens een youtuber tot een pedo-netwerk behoort, ik zeg maar wat.
Ongefundeerde roddels en haatzaaierij kunnen iemand kapot maken, maar ontnemen ook elke geloofwaardigheid aan de boodschapper. Wat Sammy Mahdi daar ook van mag vinden, de CD&V-voorzitter die de uitspraak als ‘schandalig’ betitelt. Binnen vier maanden verkiezingen, met een hoop 18-jarigen als loslopend wild, dan moet je het niet te nauw nemen met de scheiding der machten.
Bloeiende winkel
Terug naar Acid, en de manier waarop zijn advocaat dit als een zaak van vrije meningsuiting probeert voor te stellen, met zijn cliënt in een heldenrol. En de geforceerde poging van de influencer om het voor te stellen alsof het allemaal over Sanda Dia en diens tragische dood ging.
Laten we stellen dat Nathan Vandergunst in de eerste plaats een jonge zakenman is, die YouTube gebruikt als een verdienmodel. De formule : zijn eigen verwarde en hectisch aandoende tirades tot zijn fans mixen met betaalde reclame. Dit laatste kan zowel gaan om rechtstreekse advertenties, als om gesponsorde content (een deodorant van een bepaald merk tonen bijvoorbeeld).
Schattingen gaan ervan uit dat hij maandelijks zo’n 6.000 euro aan inkomsten binnenhaalt, vanachter zijn pc. De commentaar van Acid op de gerechtelijke uitspraak, ‘money always wins’, is dus nogal dubieus
Daarnaast heeft hij een eigen webshop waarin hij T-shirts en andere spullen met zijn naam en foto verkoopt (de zogenaamde merchandising). Tenslotte brengt elke klik op zijn kanaal ook nog iets op, en bij 400.000 abonnees tikt dat wel stevig aan. Het zijn die aantallen volgers die bepalen wat een advertentie mag kosten. Schattingen gaan ervan uit dat hij maandelijks zo’n 6.000 euro aan inkomsten binnenhaalt, vanachter zijn pc. De commentaar van Acid op de gerechtelijke uitspraak, ‘money always wins’, is dus nogal dubieus.
Nu mag iedereen zijn kost verdienen, maar het ziet ernaar uit dat Nathan iets te veel met zijn klikstatistieken is bezig geweest, en iets te weinig met de inhoud van zijn boodschap. Om zijn publiek te blijven boeien, moet hij stevig uit de hoek komen en zichzelf blijven heruitvinden als de postmoderne Robin Hood-voor-minderjarigen. Hoe karikaturaler en hoe minder genuanceerd, des te beter komt de boodschap over. Het pseudo-activisme van de influencer is gedrenkt in een pubertaaltje waar hij als 25-jarige eigenlijk al wat te oud voor is, maar dat de band met zijn doelgroep moet onderstrepen. Jonge tieners met opspelende hormonen, die des te makkelijker beïnvloed kunnen worden.
Analfabetisme
Dat de leerlingen van de school in Blankenberge, waar hij het afstapte om voltijds te youtuben, blijkens een VRT-reportage met hem dwepen, geeft te denken. Hun leraar geeft geen tegengas, of durft niet. Zelfs de burgemeester, een Open Vld’er, doet mee aan de hetze. De moeder van Nathan is lid van de lokale partijafdeling. Acid maakte zijn middelbare school niet af, en raadt zijn fans eigenlijk aan om dat ook te doen. Waartoe een diploma halen, of op zoek gaan naar inzicht en levenswijsheid, als YouTube het met één klik levert ? Het analfabetisme en de onwetendheid als motto en commerciële vlag. Dat is op zich een marketingstrategie. Maar daardoor plaatst hij zich op hetzelfde niveau als de mainstream media die hij regelmatig de mantel uitveegt.
Hij maakte zijn middelbare school niet af, en raadt zijn fans eigenlijk aan om dat ook te doen. Waartoe een diploma halen, of op zoek gaan naar inzicht en levenswijsheid, als YouTube het met één klik levert ?
Met een slabakkend Vlaams onderwijsniveau, waar kennis er niet meer toe doet, en waar kritisch denken allerminst wordt gestimuleerd, krijgt zo’n ratelende rattenvanger alle kansen. Jammer, want het internet is wel degelijk de ruimte waarin non-mainstream ideeën nog kunnen gedijen en alternatieve media, blogs, vlogs een tegengewicht kunnen bieden voor de politiek correcte pensée unique. En de afkeer van de jeugd tegenover de mainstream media is volkomen terecht, daar heb ik in mijn vorige column uitvoerig argumenten voor aangehaald.
Een influencer die in de eerste plaats T-shirts wil verkopen en nog bij zijn mama woont, tot volksheld promoveren, dat is een fout signaal. Jongeren mét hersenen moeten niet denken dat hersenloze prietpraat loont. Voor wie echt in het strijdperk wil treden tegen the powers that be, is je huiswerk maken een must. Als Vandergunst dat snapt, zijn die 20.000 euro nog goed besteed leergeld.
Johan Sanctorum (°1954) studeerde filosofie en kunstgeschiedenis aan de VUB. Achtereenvolgens docent filosofie, tijdschriftuitgever, theaterdramaturg, communicatieconsultant en auteur/columnist ontpopte hij zich tot een van de scherpste pennen in Vlaanderen en veel gevraagd lezinggever. Cultuur, politiek en media zijn de uitverkoren domeinen. Sanctorum schuwt de controverse niet. Humor, ironie en sarcasme zijn nooit ver weg.
foto’s (c) Gazet van Hove .