Het Corsikaanse voorbeeld
De situatie bij de Corsicaanse nationalisten kan in het kader van dit artikel interessant zijn als aandachtstrekker. Op 2 maart 2022 wordt Franck Elong Abé, een 36-jarige jihadist uit het Afrikaanse Kameroen en voormalige gedetineerde van de Amerikanen in Bagram en Afghanistan, als onderhoudsverantwoordelijke van de sportzaal in de gevangenis van de Franse stad Arles aangesteld. Yvan Colonna, vermoedelijke dader van de moord op de Franse prefect op Corsica, Erignac en gekend Corsicaans nationalist, bevindt zich als gedetineerde eveneens in de sportzaal van de gevangenis. Al snel raken de twee in een gevecht verwikkeld. De Corsicaanse nationalist Yvan Colonna, zal op 21 maart 2022 in het ziekenhuis van Marseille aan zijn verwondingen overlijden (bron : Conflits, Revue de Géopolitique, jan-feb 2024, nr. 49).
De officiële Corsicaanse nationalistische beweging beschuldigt de Franse overheid van een falend beleid als oorzaak van de dood van Colonna. Er wordt geen woord gerept over het jihadistisch islamisme van de moordenaar. Een deel van de nationalistische jeugd pikt dit stilzwijgen niet langer. Olivier Battini, een rijzende ster binnen de nationalistische jeugd, stelt: “Men probeerde ons het zwijgen op te leggen over de islamitische achtergrond van de moordenaar van Colonna, en enkel de Franse staat als verantwoordelijke factor aan te duiden. Ik heb mij daartegen verzet en ik heb mijn conclusies hieruit getrokken door ontslag te nemen uit Femu a Corsica (een autonomistische partij)”.Hij richtte intussen de beweging Palatinu op. Battini weet waarover hij spreekt, want hij was zelf een tijd geïnterneerd wegens een vermoedelijke moordpoging op een Franse ambtenaar in Corsica. Palatinu kwam intussen in het nieuws bij betogingen en rellen in 2023 in wijken die door drughandel geteisterd worden. Ook in deze kwestie klaagt Palatinu de migratie aan als mogelijke oorzaak van de maatschappelijke desintegratie door druggeweld en drughandel.
Regionalisten ontstonden in de periode van dekolonisatie
Corsica is een goed voorbeeld, omdat de oudere nationalistische generatie nog volop in het ideologisch kader denkt van het ontstaan van het naoorlogse Corsicaanse nationalisme. Onderdrukte Europese etnische minderheden schakelden hun strijd gelijk met de opstanden op andere continenten tegen het Europese kolonialisme, want het ging om gelijksoortige onderdrukking, zeiden ze. Gaandeweg kwam er sleet op deze invalshoek, zeker toen bepaalde Corsicaanse nationalistische leiders aan Italië vroegen om op zee geredde illegalen op te vangen. Toen al begonnen jonge nationalisten zich te roeren, en lieten niet na dit ook aan hun politieke leiders te melden.
Maar goed, het politiek regionalisme kwam van ver. In het verlengde van de dekolonisatie van de Derde Wereld, die in de jaren ’60 van de vorige eeuw op gang kwam, schoven deze jonge regionalisten hun eigen zaak probleemloos in de ideologie van de dekolonisatie. De zoon van Edmond Simeoni, stichter van de ARC of Corsicaanse regionalistische actie, Gilles Simeoni, is bijvoorbeeld actief advocaat bij de Liga voor de Rechten van de Mens. De voorbeelden zijn legio.
Deze regionalisten, die het gelijkheidsteken plaatsten tussen de strijd voor Algerijnse onafhankelijkheid en de strijd voor de Bretoense onafhankelijkheid, werden door links met open armen ontvangen. Tot het begin van de jaren 2000 leek die strategie zelfs enigszins te werken en kregen diverse volkeren in multinationale staten als Groot-Brittannië, Spanje en Frankrijk regionale bevoegdheden (op het vlak van onderwijs, van cultuur, taalbeleid, etc.). Met de oprichting van de EGKS, en later van de EU, vonden ze hun ideologisch plaatsje bij de fractie van de Groenen en de Europese Vrije Alliantie.
Diezelfde EU, waarvan de linkse regionalisten hadden gehoopt dat die de natiestaten zou vervangen, bleekt echter eenzelfde stop op de fles te zijn als de natiestaten zelf. De laatste stap van regionalisten en autonomisten, de stap naar onafhankelijkheid van hun regio, wenste de Europese Unie niet te zetten (zoals bleek in de Catalaanse kwestie). Het vraagstuk van de uitbreiding naar het oosten (Oekraïne, Georgië, de Balkan) lijkt veel belangrijker dat het aan tafel uitnodigen van nieuwe lidstaten als Catalonië, Schotland, Vlaanderen…
Daar komt dus nog eens bovenop dat de dekolonisatiebeweging, hierin voorafgegaan door Angelsaksische universiteiten, ideologisch steeds verder naar links opschoof. In Straatsburg en in Rennes, kregen het raciale discours en het debat over de huidskleur stilaan voorrang op de vraag naar de bescherming van de Bretoense en Elzasser taal. Het dekolonisatiekader nam het cultureel-linguïstische over.
Schots nationalisme schiet in eigen voet, en verlamt onafhankelijkheidsstreven
Heel wat Europese regionalisten hangen hun karretje vast aan een maatschappelijk progressieve agenda, met begrippen als “intersectionaliteit van de strijdtonelen”. In Edinburgh heeft de Schotse Eerste Minister, Humza Yousef, zijn aanstelling tot Eerste Minister op Twitter gevierd met een islamitisch gebed in zijn bureau, samen met de familie. Hij heeft van de Gender Recognition Reform Bill en van de erkenning van transgenders zijn paradepaard gemaakt, maar – zoals iedereen al aanvoelde- tezelfdertijd hiermee een kloof binnen zijn eigen partij, de Scottish National Party, veroorzaakt. Ash Regan, minister van collectiviteiten, heeft haar ontslag ingediend en een petitie als protest tegen deze ‘genderevolutie’, onder meer opgezet door Kate Forbes, werd intussen door duizenden partijleden ondertekend. Verschillende vrouwenorganisaties in Schotland hebben hun bezorgdheid al geuit over de verregaande erkenning van transgenders en de angst dat dit in het nadeel van de Schotse vrouwen zou kunnen uitdraaien. De ontsporing van het publieke debat in Schotland in de richting van ultra-minoritaire maatschappelijke vraagstukken heeft ervoor gezorgd dat het draagvlak voor Schotse onafhankelijkheid verminderde. Een tweede referendum over onafhankelijkheid lijkt verder af dan ooit.
In 2025 zijn er verkiezingen in Schotland en waarnemers houden er rekening mee dat de Schotse Labourpartij terug aan de macht zou kunnen komen. De Schotse Labourpartij kreeg hierover al bemoedigende schouderklopjes van de Britse moederpartij.
Het wordt tijd dat regionalisten, zoals in Corsica, afscheid durven nemen van ideeën die hun regionalistische zaak alleen maar belasten, ondergraven en onwaarachtig maken. En dat ze de realiteit van 2024 onder ogen durven zien.
Peter Logghe
Conflits, Revue de Géopolitique, jan-feb 2024, nr. 49, p. 21 en volgende
contact@revueconflits.com
Adres : 32, rue du Faubourg Poissonnière, F-75010 Paris .
foto’s (c) Gazet van Hove .