NIEUWS – door Filip Michiels – www.doorbraak.be .
Er wacht radicaal-rechts wellicht een electorale triomftocht in juni, maar zal dat Europese radicaal-rechtse blok die verkiezingen wel overleven ?
Er wacht radicaal-rechts een ware zegetocht bij de volgende Europese verkiezingen, zo voorspellen alle opiniepeilingen unisono. Maar is dat radicaal-rechtse blok wel zo eendrachtig en radicaal als de waarschuwingen vanuit linkse hoek doen uitschijnen ? Of stellen vooral de grootste partijen uit dat blok zich op Europees niveau net een stuk pragmatischer op, vanuit het besef dat hen dit politiek geen windeieren legt ?
Het was een van de opvallendste uitspraken van Jordan Bardella – amper 28 maar de onbetwiste nieuwe knuffelbeer van het Franse Rassemblement National – in het interview met de Europese nieuwssite Politico eind vorige week. ‘Remigratie is voor ons totaal onbespreekbaar’, stelde hij zonder al te veel omhaal. Daarmee zette hij meteen ook een flink vraagteken bij een verdere samenwerking met het Duitse AfD binnen de Europese ID-fractie. De AfD is op dit moment één van de absolute sterkhouders van radicaal-rechts in Europa, maar lijkt zich de voorbije maanden enigszins geïsoleerd te hebben.
Eerder dit jaar had ook Rassemblement National-boegbeeld Marine Le Pen al laten doorschemeren dat de uitspraken van enkele AfD-politici over de mogelijke remigratie van migranten uit Duitsland wat haar betreft meer dan een brug te ver waren. Daarmee lijkt Le Pen de al eerder ingezette koerswijziging richting centrum te bevestigen. Iets wat hen eerder al voorgedaan werd door onder meer de Zweden Democraten – die vandaag een centrumrechtse regering gedoogsteun geven – en Giorgia Meloni. Zij is in Italië intussen al anderhalf jaar aan de macht – nadat ze de allerscherpste kantjes van haar discours had afgevijld – en haar partij zet nu zelfs de lijnen uit binnen de centrumrechtse ECR-fractie in het Europees Parlement.
Le Pen zit voorlopig nog niet in het pluche, maar is hoegenaamd niet kansloos bij de volgende Franse presidentsverkiezingen in 2027. Enig politiek pragmatisme en een wat minder radicaal discours kunnen haar daarbij bijzonder goed van pas komen.
Nieuw blok
Dat het Europees Parlement begin juni een scherpe bocht naar rechts zal maken, daar twijfelt niemand aan. De christendemocratische en de centrumlinkse fracties zullen weliswaar de grootste fracties blijven, maar in hun kielzog kan de radicaal-rechtse ID-fractie (met daarin naast het Vlaams Belang, het Rassemblement National en het AfD onder meer ook de Italiaanse Lega en de Nederlandse PVV)) mogelijk de derde grootste politieke groep in het parlement worden. Ook voor de centrumrechtse ECR-fractie (met onder meer N-VA, de Poolse PiS en de Fratelli d’Italia van Giorgia Meloni) wordt er winst voorspeld.
Dé hamvraag : welke partijen zullen er na die verkiezingen dan nog toetreden tot een zogenaamd ‘radicaal-rechtse’ fractie ? En zullen de wat minder radicale partijen binnen dat uitgesproken rechtse blok niet eerder in de verleiding komen om samen met een aantal centrumrechtse partijen een nieuwe fractie te vormen ? In zo’n scenario is het lang niet uitgesloten dat er een splitsing komt tussen enerzijds die radicaal-rechtse partijen die in eigen land op korte termijn geen kans maken om echt aan de bak te komen en anderzijds die partijen die eerder aansluiting zullen zoeken bij klassiek-rechts. Wat hen dan ook meteen toelaat om effectief op het Europese beleid te wegen. Die aanpak werkt, zo bewijst Meloni vandaag al met het Europese migratiebeleid.
Rusland
Dat heel wat radicaal-rechtse partijen zich de voorbije jaren een stuk pragmatischer en minder extreem zijn gaan opstellen, blijkt ook uit hun positionering op andere thema’s. Zo pleitten onder meer de Zweden-Democraten in het verleden nog voor ‘een grondige evaluatie van het Zweedse EU-lidmaatschap’. Vandaag hebben ze het hooguit nog over een interne hervorming van de EU.
Het Franse Rassemblement National wil dan weer niet langer weten van een Franse exit uit de NAVO – een standpunt dat de partij nochtans al jarenlang verdedigde – en geeft nu aan het einde van de oorlog in Oekraïne te willen afwachten. Bardella, in juni Europees lijstrekker voor het RN, liet in het interview met Politico ook uitschijnen voluit achter Oekraïne te staan. Eerder al nam hij uitdrukkelijk afstand van Rusland. Pro memorie : de partij van Le Pen werd er in het verleden herhaaldelijk van beschuldigd zeer nauwe banden met Moskou te onderhouden.
Ook Meloni vaart nu een resoluut anti-Russische koers, terwijl de Lega van Matteo Salvini op dat vlak net een heel dubbelzinnige houding blijft aannemen. Iets wat overigens net zo goed geldt voor Viktor Orban, dat andere Europese zwaargewicht van radicaal-rechts.
Moraal van dit verhaal ? Europees radicaal-rechts is lang niet meer het monolithische blok zoals het ter linkerzijde vaak wordt afgeschilderd. En het is dus maar de vraag of de kaarten ook ter rechterzijde niet stevig zullen geschud worden na de verkiezingen.
Filip Michiels is zelfstandig journalist/auteur en schrijft voor diverse Belgische kranten, weekbladen en websites. Hij won tweemaal de Citi Persprijs voor economische journalistiek en was eenmaal genomineerd voor de Belfius Persprijs. In 2022 publiceerde hij de biografie van Bessel Kok : “Chaos & Charisma”.
foto’s (c) Gazet van Hove .