Confederale plannen N-VA kleden België nagenoeg uit
VERKIEZINGEN – www.doorbraak.be – door Christophe Degreef .
‘Pas als onze strategie in 2024 niet zou werken, zullen we van strategie veranderen’, zegt N-VA-boegbeeld Sander Loones.
‘Vlaanderen zal niet onafhankelijk zijn, maar N-VA benadert de onafhankelijkheid wel met een model voor een confederaal België’, zegt Sander Loones, West-Vlaams lijsttrekker voor het Vlaams Parlement. Loones is als voormalig hoofd van de N-VA-studiedienst een van de communautaire experts van zijn partij. In 2020 onderhandelde hij met de PS over een confederaal België. Toen dat mislukte, ontstond de Vivaldicoalitie.
Het VTM-debat tussen uw partijvoorzitter en PS-voorzitter Paul Magnette toont nog maar eens aan : de N-VA en de PS leven op andere planeten. Waarom dan alsnog met de PS onderhandelen, terwijl Wallonië volgens recente peilingen zelfs rechtser wordt met MR en Les Engagés voorop ?
Sander Loones : ‘We hebben in 2014 al eens een centrumrechtse regering gevormd met Franstaligen. Die bestuurde België beter dan de Vivaldi-regering; de staatsschuld daalde toen, de belastingen werden verlaagd en de koopkracht steeg. Maar zelfs met een centrumrechtse Belgische regering kan je België nooit goed besturen. Veel sociaaleconomische en maatschappelijke hervormingen die we willen, gaan nog altijd te ver voor de MR en voor Les Engagés. Ik denk niet dat dat veranderd is.’
We zijn het over niets met de PS eens. We willen gewoon met hen praten om van hen verlost te worden
‘Wat is er trouwens met die “rechtse” Franstalige partijen gebeurd eens N-VA de regering in 2018 verlaten had ? Ze hebben alle sociaaleconomische verwezenlijkingen teruggeschroefd. Vivaldi is zowat de antithese van de Zweedse coalitie. Dus een nieuwe centrumrechtse coalitie ? Daarmee nemen we geen genoegen, want de resultaten zijn uiteindelijk altijd te vluchtig. En op het einde van de rit is er altijd de PS die alle harde werk terug ongedaan maakt.’
‘Het is trouwens ook niet juist dat wij per sé met de PS willen besturen. We zijn het over niets met hen eens. We willen gewoon met hen praten om van hen verlost te worden. Het moet gebeuren en het zal gebeuren. Want België kan niet verder : de pensioenen zijn niet meer gegarandeerd, de staatsschuld ontspoort en de belastingen blijven stijgen. En problemen proberen oplossen door er gigantisch veel geld tegenaan te gooien, gaat niet meer. Want het geld is op.’
Volgens de meest recente peiling is er in Wallonië ruimte voor een coalitie van MR, Les Engagés en PS. Daarin zal de PS dan de verliezende partij zijn. De weg ligt dan open naar een Wallonië dat géén “front de gauche” zal vormen met de PVDA. De N-VA maakt het zichzelf zo toch moeilijk ?
‘Pas op, de PS sluit nog altijd samenwerking met de PVDA niet uit. Ik vind het leuk dat Georges-Louis Bouchez voor een beetje rechtse peper zorgt in Wallonië. Maar hij is en blijft een belgicist. En waarom is Bouchez belgicist ? Omdat hij weet dat hij de rechtse Vlaming nodig heeft om relevant te zijn. Bouchez lijkt een fatalist die niet voluit in zijn eigen programma gelooft. Want altijd wil hij de hand reiken naar de grote Vlaamse broer om hem te helpen.’
U wil communautaire hervormingen. Federaal zijn er maar twee opties die een gewone meerderheid hebben : ofwel komt er een Vivaldi-regering met Les Engagés erbij, ofwel komt er een “alles-behalve-coalitie” met alle partijen, behalve VB, PVDA en de groenen. En dan nog heeft u geen tweederdemeerderheid voor een staatshervorming. Hoe wil u het communautaire dan aanpakken ?
‘In België kan je vele kanten uit. De grondwet is voor herziening verklaard, institutioneel hervormen kan dus. Maar ook extralegaal is het mogelijk, kijk maar naar alle vorige staatshervormingen in dit land. Die zijn allemaal op de ene of andere manier extralegaal tot stand gekomen. Als er creativiteit nodig is, dan lukt dat.’
‘Maar, concreet : onze eerste maatregel wordt dat de Vivaldi-regering onmiddellijk na de verkiezingen plaats maakt. Onmiddellijk, dus zonder dat die regering in lopende zaken gaat. Twee : er komt snel een mini-kabinet dat de belangrijkste politieke en economische dossiers opvolgt. Dat mini-kabinet moet rust uitstralen naar de internationale markten om te vermijden dat we in zwaar weer terechtkomen. En de bevolking geruststellen. Dat kabinet mag hooguit twee of drie jaar meegaan.’
‘Tegelijk werkt een parallelle ploeg een ingrijpende staatshervorming uit. Dat wetgevende werk ligt bij ons al klaar. Het confederalisme zoals wij dat zien betekent dat Vlaanderen, Brussel en Wallonië zowat alle bevoegdheden in handen krijgen. Dat is geen onafhankelijkheid, maar het benadert die wel. Daarmee bereik je meer : Vlaanderen kan eigen beleid voeren, is fiscaal volledig onafhankelijk, en internationaal is iedereen gerustgesteld.’
‘Blijft confederaal : het beheer van de staatsschuld, defensie, veiligheid en enkele gemeenschappelijke boekhoudregels. Dat is alles. De confederale regering zal nog bestaan uit deelstaatministers die een dubbelmandaat uitvoeren. Er is geen premier meer, want een van de confederale ministers zal telkens via een roterend systeem voorzitter worden van de confederale raad. Er is nog een confederaal parlement, maar ook dat bestaat louter uit parlementsleden van de deelstaten. En Koning Filip wordt het laatste Belgische staatshoofd.’
Wat met de sociale zekerheid ?
‘Die wordt volledig gesplitst. Wel komt er een solidariteitsmechanisme om Wallonië toe te staan de ommekeer in te zetten. Dat zal nog ongeveer 25 jaar duren. Maar die solidariteit zal er radicaal anders uitzien dan nu : er komt een boven- en ondergrens. We nemen de gemiddelde welvaart in Vlaanderen en in Wallonië. Als Wallonië onder de 95% van dat gemiddelde valt, dan betalen wij bij. Maar als Vlaanderen door dat mechanisme onder de 105% van het gemiddelde zakt, dan stopt het solidariteitsmechanisme. Wallonië kan dus niet onbeperkt geld krijgen. Zo krijg je een dubbele responsabilisering.’
U zegt dus eigenlijk : Vlaanderen moet onafhankelijk worden, maar pas later, wanneer Wallonië het beter stelt, en zonder dat iedereen het doorheeft ?
‘Onze strategie speelt zich op de lange termijn af. Ze is begonnen in 2014, wint nu aan momentum en kan nu landen. Want de Franstaligen staan zwak.’
‘Het communautaire hangt in de lucht. Je voelt dat. Niet alleen zit Wallonië in geldnood, maar er is iets wezenlijkers aan de hand : de PS is de Vlamingen hartsgrondig beu. Ik merk dat de PS begint te geloven dat ze daarom zelf moet handelen. Uit Waalse fierheid, weg van die “ambetante noorderlingen”. Ze hebben open ruimte, ze hebben geen slechte grond, en ze hebben een eigen economische visie. We willen de PS de mogelijkheid geven Wallonië naar eigen inzicht te besturen. Want ook zij beseffen uiteindelijk dat ze België niet meer kunnen besturen hoe ze willen.’
Het Vlaams Belang hekelt onze strategie omdat ze ons niet geloven
Overtuigt u daarmee de kiezer die voorstander is van Vlaamse onafhankelijkheid ?
‘Aan die kiezer zeg ik : het is nu niet het moment om van strategie te veranderen en voor de radicale VB-aanpak te gaan.’
‘Een soevereiniteitsverklaring van het Vlaams Parlement is op zich geen onzin. Maar zelfs na een soevereiniteitsverklaring zal het Vlaams Belang tot de vaststelling komen dat er alsnog moet worden onderhandeld. Ze zeggen het trouwens zelf, dat ze vijf jaar gaan onderhandelen. Terwijl wij zeggen : Vivaldi moet direct weg. We willen geen vijf jaar dezelfde miserie meer. Niet nog vijf jaar een laks migratiebeleid, het vergooien van onze pensioenen, een rampzalig begrotingsbeleid. Het is nu het moment om te schakelen. En om op twee jaar dé deal te beklinken.’
‘Het Vlaams Belang hekelt onze strategie omdat ze ons niet geloven. Ik wil niet de klassieke fout maken die de Vlaamse beweging vaak maakt. Want we dromen graag over onafhankelijkheid, liefst aan de toog met een pintje erbij. Maar nadenken over een echt effectieve strategie ? Daar zijn we niet goed in. En de VB-aanpak is amateuristisch. Sorry, maar dat is helaas de realiteit. Ze spreken over wetteloos eigen Vlaamse belastingen innen. Ze spreken zelfs over een strategie waarbij de Vlaamse regering veel meer geld begint uit te geven zodat België echt in de problemen komt. Dus ook de Vlamingen.’
‘De clou van de zaak is dus dat het VB volgens mij gewoonweg geen strategie heeft. Volgens hen zal de internationale gemeenschap na vijf jaar nutteloos onderhandelen zeggen : het is goed, Vlamingen, word maar onafhankelijk. Ik denk dat dat naïef is. Van de Franstaligen zal alleszins niemand met hen willen onderhandelen.’
‘Maar goed. Als onze strategie in 2024 niet zou slagen, pas dan denk ik dat het het moment wordt om onze strategie te veranderen.’
Tot zover het Belgische niveau. Begrijpt u dat een stem voor het VB ook – en soms zelfs misschien meer – te maken heeft met Vlaams N-VA-beleid ? De stikstofdiscussie, de renovatieplicht, de neiging om een zeer streng milieubeleid te voeren…?
‘(denkt na) Ik denk dat de echte woede van de mensen toch nog altijd Belgisch ligt. Migratie is hét thema van de verkiezingen, en dat is een puur Belgische bevoegdheid. Het wanbeheer van onze pensioenen ook. Om over de sluiting van de kerncentrales nog te zwijgen.’
‘Maar neem nu de stikstofdiscussie : de bevoegde minister Zuhal Demir moést daar iets aan doen. De Vlaming kan voor of tegen het akkoord zijn, maar hij weet nu wel waar hij aan toe is. Vlaanderen staat nog altijd ergens voor. Er wordt hier beleid gevoerd. In Vlaanderen geloven we nog dat we beter kunnen.’
‘Geloof me : in het federale parlement, daar worden geen frisse democratische discussies gehouden over de beleidsrichting. Federaal gaat het nergens over omdat niemand meer in het federale niveau lijkt te geloven. Er gebeurt ook niets wezenlijks meer. Dat kan iedereen toch zien. En dat bewijzen de desastreuze begrotingscijfers ook.’
‘Waarom willen de Franstaligen kinderen naar het Vlaamse onderwijs sturen in Brussel als ons onderwijs zo slecht is ? Wel, omdat het ondanks alles nog altijd goed onderwijs is. Onze gezondheidszorg is nog altijd beter dan die van de Franstaligen. Vlaanderen heeft veel uitdagingen, daar ben ik me van bewust. Maar de objectieve realiteit zegt : we staan er nu ook niet zó slecht voor. We hebben nog reserves om te investeren in zorg, welzijn en openbaar vervoer.’
Uw voorzitter waarschuwde in het VTM-debat met Paul Magnette voor klimaat-doemdenken. Hij gelooft dat vooruitgang en ondernemerschap het wel zullen oplossen. Maar met de renovatieplicht hebt u de Vlaming wel diep geraakt daar waar het pijn doet : in zijn baksteen. Zo’n maatregel is toch het omgekeerde van ondernemerschap en vooruitgang, maar getuigt eerder van diepgaand wantrouwen van de overheid voor haar burgers ?
‘Daar ligt het kalf Europees gebonden, door de vele afspraken die Europees zijn gemaakt, en waar je uiteindelijk wel op de een of andere manier aan moet tegemoet komen.’
‘Maar u hebt gelijk dat we grip op onze eigen democratie kwijt geraakt zijn met die Europese afspraken. Trouwens, die analyse is niet nieuw. In het verleden hebben wij daar op het Europese niveau op geregelde tijdstippen voor gewaarschuwd, en vaak ook tegengestemd. Maar de traditionele partijen wilden persé in het Europese rijtje lopen. We zien daarvan nu het resultaat.’
‘En we zitten inderdaad met de gebakken peren. Je kan niet van de Vlaamse minister verwachten dat ze géén beleid voert, ook als de Europese afspraken haar niet zinnen. Want er zijn altijd rechters die dan wel in de plaats van de politiek beslissingen nemen. En dan wordt het nog erger. Enfin, we willen dat Europees veranderen. Maar ik waarschuw nu al dat dat niet onmiddellijk zal gebeuren. Want ik maak niet graag loze beloftes aan de mensen.’
Christophe Degreef is journalist voor Doorbraak. Niet oud, maar wel een tikje old skool.
foto’s (c) Gazet van Hove .