door Karim Van Overmeire in ’t Pallieterke .
Bij de verkiezingen voor het Europees Parlement mochten we in heel wat lidstaten een flinke ruk naar rechts optekenen. Frankrijk en Oostenrijk zijn de meest uitgesproken voorbeelden. In Nederland kwam de Partij voor de Vrijheid (PVV) van Geert Wilders als de grote winnaar uit de bus. Het idee van een Nexit – Nederland uit de Europese Unie – lijkt ondertussen wel opgeborgen. Onder het motto ‘Nederland op 1’ voerde PVV een krachtige campagne die sterk de focus legde op immigratie, landbouwbeleid, klimaat en nationale soevereiniteit. Dat leverde een duidelijke winst op : PVV sprong van 1 naar 6 zetels.
De ideologische polarisatie die ook Nederland treft, is in elk geval een goede zaak voor de politieke betrokkenheid van de burgers. Nederland kent geen opkomstplicht. Bij de Europese verkiezingen van 2014 keek Nederland nog aan tegen een erg magere opkomst van 37 procent. In 2019 steeg dat tot 42 procent en bij de recente verkiezingen was de opkomst al 47 procent. Democraten kunnen alleen maar blij zijn met die evolutie.
Werkelijkheid vs perceptie
Net zoals in Vlaanderen, werd de perceptie over winst en verlies niet louter door de harde cijfers bepaald. De Nederlandse media maakten van de stembusslag een wedstrijd tussen enerzijds PVV van Geert Wilders en anderzijds het kartel Groen Links-Partij van de Arbeid van Frans Timmermans. Uiteindelijk haalde GL-PvdA 9 zetels en Wilders 6, wat dan als een nederlaag voor Wilders werd uitgelegd.
Daarbij passen toch twee kanttekeningen. Met 9 zetels behaalt het linkse kartel immers hetzelfde resultaat als de vorige keer, terwijl PVV 5 zetels winst boekt. Bovendien vormt GL-PvdA een lijstverbinding tussen twee partijen die straks in verschillende fracties zullen zetelen. Het vraagt bijgevolg een flinke portie slechte wil om dat resultaat uit te leggen als een linkse overwinning.
Forum
Ik wil ook twee nuanceringen in de andere richting maken. PVV boekt haar winst ten opzichte van een bijzonder slecht resultaat bij de vorige Europese verkiezingen in 2019. Bij die verkiezingen behaalde Forum voor Democratie van Thierry Baudet 4 zetels. PVV dook toen naar nauwelijks 3,5 procent van de stemmen, goed voor één zeteltje. Forum ging echter ten onder aan ruzies en schandalen. Dit jaar werd geen enkele Europese zetel meer gehaald. In die context kon PVV relatief gemakkelijk de rechtse Forum-kiezers terughalen. Als we rekening houden met de Forum-zetels, komt de winst van PVV op één zetel.
Tweede bemerking : met de 18 procent die Wilders vorige week haalde, bleef hij toch een eind onder de 23 procent die hij vorig jaar bij de nationale verkiezingen scoorde. Conclusie : zeker winst voor Wilders, maar toch minder spectaculair dan de cijfers op het eerste gezicht doen vermoeden.
Nieuwe Nederlandse regering
Relevanter dan de zetelverdeling in het Europees Parlement, lijkt me het feit dat er na maandenlange onderhandelingen nu toch een nieuwe Nederlandse regering in de steigers staat. Topambtenaar Dick Schoof wordt op vraag van Wilders premier van een coalitie met PVV, de liberale VVD, het centrumrechtse NSC en de boerenpartij BBB. Ik kan me niet voorstellen dat de nieuwe bestuursploeg de ronduit pro-Europese koers van de vorige Nederlandse regeringen onverkort zal aanhouden. Nederland wordt ongetwijfeld één van de lidstaten die een meer kritische houding tegenover Brussel zal aannemen. Hoe dat allemaal evolueert, zal nog moeten blijken, maar het is duidelijk dat zowel Nederland als de EU een nieuw tijdperk ingaan.
