door Julien Borremans in ’t Pallieterke .
Samen met Bert Anciaux verdwijnt ook de naïeve en sentimentele kijk op het multiculturalisme en het vadsige cultureel flamingantisme. De gewezen voorzitter van de Volksunie pleitte ooit voor een verbod op godslastering, wou islamofobie strafbaar maken en haalde Roger Nols nog eens van stal toen hij het idee lanceerde om allochtonen aan de Brusselse loketten in het Arabisch te bedienen. Ook wou hij het Engels als officiële voertaal in het Brussels Hoofdstedelijk gewest invoeren. De knuffelzachte flamingant laat een puinhoop achter.
Wie over de islam zou durven beweren ‘seksistisch, gewelddadig of irrationeel’ te zijn, zou volgens Bert vervolgd kunnen worden. Intussen bleef hij beweren dat de islam niets met terrorisme te maken heeft, wat hij als ‘verschrikkelijk en ronduit fout’ omschreef. Bert Anciaux stond met zijn multiculturalisme – het vredig naast elkaar leven van verschillende gemeenschappen met tal van achtergronden – niet alleen. De Vlamingen vormen slechts één van de vele gemeenschappen in het gefragmenteerde Brussel.
Belgische context
Bert Anciaux is een geboren flamingant en stak dat ook niet onder stoelen en banken. Maar het flamingantisme was niet meer dan een sociaal-culturele strijd. Op de vraag of hij nog steeds Vlaams-nationalist is, antwoordt de geboren Brusselaar in het Nieuwsblad volmondig “neen”. Het Vlaams-nationalisme is niet meer dan “een cultureel verhaal”. “Het Vlaams-nationalisme is een staatsnationalisme geworden. Bij ons ging het over een gemeenschap. Ik geloof in een België met drie gemeenschappen. Of in het Europa der volkeren.”
Bert Anciaux ergert zich nog steeds aan het feit dat de taalwetgeving in Brussel met de voeten wordt getreden, maar blijft de oplossing van de communautaire en samenlevingsproblemen nog steeds in een Belgische context zoeken. “Brussel is failliet. Het Gewest is te klein om voor alles zelf te zorgen”, stelt hij. Maak van Brussel één stad met ruime bevoegdheden die genereus door de Franse en Vlaamse gemeenschap wordt gesteund. “Schaf die gemeenten en al die structuren toch af”, zegt de gewezen Brusselse schepen in het Nieuwsblad.
Net als zijn vader heeft Bert Anciaux een afkeer voor ieder streven naar Vlaamse soevereiniteit. Vic Anciaux pleitte voor een confederale statenbond binnen Belgische context met Brussel als hoofdstad. Belangrijke bevoegdheden – zoals buitenlandse zaken, defensie en migratie – moesten volgens de gewezen Brusselse staatssecretaris naar het Europese niveau worden getild.
Progressief front
Bert Anciaux pleit dan ook voor een progressief front. Voor hem zijn de breuklijnen niet zozeer financieel-economisch, maar is er veeleer een “gigantische” sociaal-culturele uitsluiting. Daarom pleit hij in Brussel aan Nederlandstalige kant voor een progressieve coalitie tussen Team Fouad Ahidar, Vooruit en Groen. Bert Anciaux is niet tegen een samenwerking met PVDA. “Ik ben voor samenwerking met Groen en zeker niet tegen samenwerking met PVDA”, zegt hij in het Nieuwsblad. N-VA en Vlaams Belang komen niet in aanmerking.
Dat Fouad Ahidar een gewiekste intrigant is die de meest conservatieve kijk blijft verdedigen als het over de hoofddoek en het onverdoofd slachten gaat, ontkent Bert Anciaux in alle talen. In een gesprek met imam Nordine Taouil riep Ahidar op Maghreb TV in het Arabisch de gelovigen op om voor hem te stemmen. Aanpassen aan de seculiere overheid is en blijft een zonde. Dat beseft Fouad Ahidar maar al te goed en hij weet waar de gevoeligheden van zijn achterban liggen.
Daarkom
Dat Bert Anciaux in een multicultopia leeft, bewijst zijn mislukt avontuur met het Vlaams-Marokkaans Culturenhuis, waar hij de laatste jaren in alle talen over zwijgt. In 2006 ondertekende Bert – toenmalig Vlaams minister van Cultuur – en de Marokkaanse minister Cherkouni de oprichtingsconventie van het Vlaams-Marokkaanse cultuurhuis. Zonder medeweten van de toenmalige regeringspartners (VLD, CD&V en N-VA) tekende Bert een peperduur huurcontract. Het variététheater La Gaîté moest het belang van Daarkom – het Vlaams-Marokkaans Culturenhuis – in Brussel benadrukken. De vernietigende adviezen van Begroting en Inspectie van Financiën legde Bert gewoon naast zich neer.
Pas in september 2011 werd er een openingsreceptie georganiseerd. Het Vlaams-Marokkaans Culturenhuis kwam nooit van de grond en verzeilde van de ene crisis in de andere. Er was geen vaste directeur, geen programma en al zeker geen duidelijk profiel. De peperdure renovatiewerken hadden intussen niet kunnen voorkomen dat het gebouw van houtwormen vergeven was. Een zoveelste crisismanager moest puinruimen. Intussen liep de factuur op tot 6 miljoen euro.
Met de Marokkaanse overheid werd een fiftyfiftyfinanciering afgesproken. De afspraak werd niet nageleefd en de Marokkanen betaalden slechts 1 miljoen. De naïeve integratiedroom van Bert werd een ware nachtmerrie. Veel activiteiten werden er in Daarkom niet georganiseerd. In 2016 gingen de deuren van het mislukte project onverbiddelijk dicht.
Onbestuurbaar
Bert Anciaux ijverde wel voor de taalrechten van de Vlamingen in Brussel, maar bleef zich steevast in het multiculturele en postmoderne België vastrijden. Anciaux weigerde in te zien dat de Brusselse en Vlaamse instellingen pas optimaal zullen functioneren als België in een definitieve plooi wordt gelegd. Bovendien ziet hij de Vlaamse identiteit niet als een verbindend verhaal. Daardoor moet onze identiteit eindigen in een dystopie met vele identiteiten, zonder gemeenschappelijk verleden, zonder een gedeeld verhaal. Bert Anciaux maakt deel uit van dat discours. Hij verwezenlijkt mee de droom van het islamo-gauchisme in Brussel. “Alle moskeeën en alle zelforganisaties van moslims zijn bondgenoten om een verdraagzame samenleving te versterken”, zei hij ooit in een interview. Het geeft aan hoe ver Bert Anciaux soms van de realiteit is afgedwaald.
De clan-Anciaux heeft nooit uit de fouten willen leren. Naar het einde van zijn politieke carrière zag Vic Anciaux wel in dat de structuren van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest te ingewikkeld waren om nog te besturen en dat de francofone arrogantie tegenover de Vlamingen stuitend bleef. “In 1997 heb ik ontslag genomen omwille van de denigrerende houding van Franstalige collega-ministers en ik stel vast dat er nog steeds niets veranderd is. De gemeenten blijven aanwervingen doen die in strijd zijn met de taalwetgeving.”
Het Lambermontakkoord zorgde binnen de Volksunie voor grote controverse. De helft van de Kamerfractie weigerde de wetsontwerpen goed te keuren. Uit de as van de Volksunie verrezen twee Vlaams-radicale partijen die braken met de gedachte dat Vlaanderen binnen Belgische context tot een volwaardige natie kon emanciperen. Ook Bart De Wever moest vorig jaar in De Tijd vaststellen dat “de opportuniteit om dit land legaal te hervormen” weg is. “We hebben het geprobeerd. Maar hervormen in België is als tegen een poppetje duwen : zodra je het loslaat, veert het weer recht. Zolang je aan Wallonië vasthangt, lukt het niet”, liet hij zich ontvallen.
Metamorfose
Het Vlaams-nationalisme heeft intussen een metamorfose ondergaan en kiest duidelijk voor zelfbestuur. De Vlaams-nationalisten zetten met de laatste verkiezingen een indrukwekkend resultaat neer en vormen met straatlengtes voorsprong de grootste politieke familie van het land. In de Kamer beschikt het over bijna een derde van de zetels. “Vlaanderen heeft meer dan ooit gekozen voor autonomie”, gaf Bart De Wever op de verkiezingsavond duidelijk mee.
N-VA zal tijdens de komende formatiegesprekken het communautaire luik niet onder de mat kunnen vegen, zoals de partij het in 2014 wel deed. Nu liggen de kaarten anders. N-VA heeft als dominante speler de regie duidelijk in handen. Met minder dan vergaande stappen richting autonomie zal De Wever zich niet tevreden kunnen stellen. Een vergaande institutionele hervorming is de beste garantie om dit land sociaaleconomisch weer onder de mensen te brengen.
De Vlaams-nationalisten moeten leren uit het verleden. Als het belangrijke institutionele stappen voorwaarts wil zetten, dan zal niet enkel een paradigmawissel op federaal niveau meer dan nodig zijn, maar zullen ze zich moeten hoeden voor de verdeel-en-heersstrategie die hen bedreigt. De clan-Anciaux reed zich vast in de Belgische fuik met alle gevolgen van dien. Bart De Wever zal dit hoe dan ook moeten vermijden.
