door Karl Van Camp in ’t Pallieterke .
Noem enkele regio’s in Europa die – net zoals Vlaanderen – een verlangen hebben naar meer autonomie. Spontaan denk ik aan Schotland, Catalonië, Baskenland, Corsica, Baskenland en Noord-Ierland. In tweede orde denk ik aan Zuid-Tirol, Venetië en Wales.
Vooral Schotland en Catalonië zijn de voorbije jaren regelmatig in het nieuws gekomen. De voorbije dagen kon u de avonturen volgen van de Catalaanse ex-president Carles Puigdemont. Al heeft hij wat van zijn politieke pluimen verloren, hij blijft voor velen nog het boegbeeld van de Catalaanse strijd. Schotland en Catalonië worden door een groot deel van de Vlaamse Beweging nauwlettend gevolgd, want in beide regio’s werd hard gewerkt bij de bevolking om een draagvlak voor onafhankelijkheid te creëren. Laten we even een tussentijdse balans opmaken.
Schotland
Schotland hield op 18 september 2014 het referendum over een mogelijke onafhankelijkheid. Motor achter het referendum was de Scottish National Party, de links-nationalistische SNP. Deze partij had drie jaar eerder de meerderheid in het Schots Parlement (Scottish Parliament) behaald en Alex Salmond werd de eerste minister van Schotland. Het resultaat van het referendum was een tegenvaller : 45 procent van de kiezers koos voor onafhankelijkheid, 55 procent stemde tegen.
De jaren die volgden verliepen turbulent voor SNP. In 2016 verloor de partij zes zetels en verloor daardoor haar absolute meerderheid. Even later startte Alex Salmond met een eigen partij, gevolgd door enkele parlementsleden van SNP. Had de partij in 2019 nog 125.000 leden, dan daalde dat aantal in 2023 tot 72.000. Bij de jongste verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk verloor de partij zo’n 39 zetels in het Britse Lagerhuis en hield er maar 9 over. De partij heeft het moeilijk door allerlei problemen, onder meer door een onderzoek naar financieel gesjoemel. SNP heeft nu 64 zetels op 129 in het Schots Parlement en het wordt uitkijken naar de volgende verkiezingen in 2025. Dat Schots Parlement stemde overigens in januari 2020 om nogmaals een nieuw referendum te organiseren. Maar verder dan dat kwam het niet.
Samengevat : 10 jaar nadat Schotland in 2014 het als eerste regio aandurfde om een referendum over onafhankelijkheid te organiseren, is daar vandaag nog maar weinig van te merken. We zijn benieuwd of John Swinney, de nieuwe SNP-voorzitter en eerste minister van Schotland, alsnog opnieuw het vuur aan de lont kan steken.
Catalonië
Voorbije zaterdag legde de socialist Salvador Illa de eed af als minister-president van Catalonië. In mei had zijn partij de regionale verkiezingen gewonnen en verloren de separatistische partijen hun meerderheid. Salvador Illa is de eerste niet-separatist sinds 2006 die de Catalaanse regering gaat leiden. Zijn socialistische partij PSC werkt daarvoor samen met de linkse separatisten van ERC en het linkse Comuns. De partij van Carles Puigdemont won weliswaar drie zetels bij, maar belandde in de oppositie. De ERC daarentegen verloor 13 zetels, maar komt desondanks toch in de nieuwe regering. Belangrijk in deze is natuurlijk dat Salvador Illa tot dezelfde socialistische familie behoort als de Spaanse premier Pedro Sánchez.
Kortom, ook hier is de motor van de onafhankelijkheidsbeweging aan het sputteren. Van het enthousiasme over het referendum van 1 oktober 2017, georganiseerd door de Catalaanse regering onder leiding van Carles Puigdemont, blijft nog maar weinig over. De Spaanse regering reageerde met een harde repressie. Het verhaal is bekend.
Besluit
Waren 10 jaar geleden Catalonië en Schotland de koplopers van de autonomiebeweging, dan kan ik vandaag enkel vaststellen dat het in die regio’s vandaag meer lijkt op de processie van Echternach. Het is nu aan Vlaanderen om beter én anders te doen. We zijn benieuwd.
