Dichtbevolkte gemeente in de slagschaduw van Brussel
NIEUWS – door Filip Michiels – www.doorbraak.be .
Een exotische supermarkt, een nachtwinkel, Western Union, je verwacht ze eerder in een stad, niet in een gemeente in de provincie… foto © FM .
Op 13 oktober zullen vele ogen gericht zijn op de Denderstreek. Niet onterecht, stelden we vast tijdens een wandeling door Denderleeuw.
Tijdens de zomermaanden neemt Doorbraak u mee doorheen Vlaanderen én Wallonië. Elke zaterdag zetten we met Lokaal Speciaal een gemeente in de kijker die in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen op 13 oktober bijzondere aandacht verdient.
Als er in oktober één Vlaamse regio met argusogen zal worden gevolgd, dan is dat ongetwijfeld de Denderstreek. Verpaupering, ongebreidelde migratie vanuit Brussel en verfransing gingen er het voorbije decennium hand in hand, en spreidden mee het bedje voor het Vlaams Belang. We trokken naar Denderleeuw, waar de partij tijdens de recente Vlaamse verkiezingen al één op drie kiezers wist te verleiden. ‘Het absorptievermogen van deze gemeente is intussen bereikt.’
Exotische winkel heet het op het uithangbord, naast een reclame voor Western Union. In het uitstalraam floreert de premium jasmine rice – in gigantische zakken – en binnenin treffen we zowel Europese als Afrikaanse producten aan. Even verderop stoten we op een dagwinkel die bij nader toezien ook een nachtwinkel blijkt te zijn, en die vandaag ook als tegengewicht fungeert voor nogal wat leegstaande panden.
Wie doorheen de Guido Gezellestraat wandelt – ooit de centrale winkelstraat van Denderleeuw – wordt daar niet noodzakelijk heel vrolijk van. Denderleeuw ligt – het zal u niet verbazen – in het hartje van de Denderstreek, een regio die de voorbije jaren razendsnel veranderde. Een dalende lokale werkgelegenheid, een exponentieel stijgende migratiedruk en de bijhorende verfransing dragen er al jarenlang bij tot een breed gedragen gevoel van ontheemding en boosheid bij de autochtone bevolking.
Dat zie je enigszins subjectief in het straatbeeld van een gemeente zoals Denderleeuw, maar de enorme migratiedruk wordt ook objectief aangetoond in de cijfers. Was in Denderleeuw in 2013 nog maar 12 procent van de bevolking van niet-Europese afkomst, dan is dit percentage intussen al opgelopen tot 25 procent (bron : Provincie in cijfers). Het percentage inwoners met de Belgische nationaliteit – daar zitten dus ook genaturaliseerde migranten tussen – is in die periode zelfs gezakt van 83 naar 67 procent. En anno 2024 is iets meer dan de helft van de bevolking jonger dan 24 van niet-Belgische origine.
Onder de buitenlandse inwoners van niet-EU-origine vormen de zwart-Afrikanen veruit de grootste groep : vorig jaar waren ze in Denderleeuw al met meer dan 3.100, op een totale bevolking van net geen 21.000. Ook de statistieken van sociale huisvestingsmaatschappij Dewaco spreken boekdelen : ongeveer 1 op de 3 kandidaat-huurders die op de wachtlijst staan voor een sociale woning hebben niet de Belgische nationaliteit.
Het zijn opvallende cijfers, die je misschien wel in Brussel of Antwerpen maar niet in een relatief bescheiden gemeente in Oost-Vlaanderen verwacht. Dat Denderleeuw, anders dan buurgemeenten zoals Haaltert of Mere, de voorbije jaren zo snel verkleurde, heeft veel te maken met de ligging langsheen de spoorverbinding Brussel-Aalst. Het fenomeen is de Oost-Vlaamse treinpendelaars richting Brussel intussen al lang bekend : eens Aalst gepasseerd, verandert het beeld op de trein radicaal. De voertaal wordt Frans, en het percentage gekleurde medepassagiers neemt spectaculair toe.
Kristof Slagmulder (VB) verzet zich tegen de komst van een Islamitisch Cultureel Centrum in de fabriek op de achtergrond. foto (c) FM.
Islamitisch cultureel centrum
In Denderleeuw is sinds 2018 een centrumlinkse coalitie aan de macht, onder leiding van Jo Fonck (Vooruit). Die laatste bestuurt de gemeente samen met Groen en cd&v, met een bijzonder krappe meerderheid van 14 op 27 zetels. Vlaams Belang kroonde zich in 2018 tot de grote winnaar van de verkiezingen, met 26 procent van de stemmen en 9 zitjes in de gemeenteraad, maar werd veroordeeld tot de oppositiebanken.
We contacteerden burgemeester Fonck met het oog op een interview, maar hij zit naar eigen zeggen in verkiezingsmodus en kon daarom geen tijd vrijmaken voor een gesprek met Doorbraak. Kristof Slagmulder, al vele jaren fractieleider voor Vlaams Belang in de gemeenteraad en nu ook kandidaat-burgemeester, wilde wél praten. Hij haalde de voorbije jaren al uitgebreid het nieuws met zijn verzet tegen de aangekondigde komst van een islamitisch cultureel centrum in de oude textielfabriek ’t Spinnewiel, op een boogscheut van de stationsbuurt.
Nadat zowel het provincie- als het gemeentebestuur negatief hadden geadviseerd, kregen de islamitische verenigingen achter het project toch groen licht van de Raad voor Vergunningsbetwistingen. ‘We vechten die beslissing nu aan bij diezelfde Raad’, zegt Slagmulder. ‘En daarbij worden we intussen ook gesteund door ruim 1.400 bezwaarschriften. De initiatiefnemers achter dit project haalden jaren geleden al geld op bij de lokale migrantengemeenschap, onder meer met een folder in het Nederlands, Frans én Arabisch. Maar wij willen dat zogenaamde cultureel centrum hier helemaal niet. Enerzijds omdat we vrezen dat het een verkapte moskee zal zijn, anderzijds omdat het nog maar eens een extra aanzuigeffect zal creëren.
Opvallende nieuwkomers
Dat Vlaams Belang met hoge verwachtingen naar de komende gemeenteraadsverkiezingen kijkt, hoeft niet te verbazen. De thema’s die de partij aankaart, zijn de voorbije jaren almaar nadrukkelijker op de lokale agenda gekomen, en bovendien kon Vlaams Belang in Denderleeuw ook enkele opvallende nieuwkomers aantrekken. Onder meer een gewezen lokaal Open Vld-boegbeeld en een ex-schepen van N-VA.
‘Ik heb hier ruim twintig jaar geleden mijn intrede gemaakt in de gemeenteraad. Uit cijfers die ik toen opvroeg, bleek dat hier medio jaren negentig welgeteld 84 niet-Belgen woonden’, blikt Slagmulder terug. ‘Anno 2024 spreken we over vele duizenden niet-Belgen. De gemeente is dus razendsnel verkleurd, en daarin speelt de goede treinverbinding met Brussel een doorslaggevende rol. Tegelijk hoor ik ook dat zelfs Brusselse vastgoedkantoren hier de markt exploreren en in Brussel reclame maken voor de lagere huurprijzen in onze gemeente.’
‘Het grote probleem is natuurlijk dat al die migranten hier dan wel komen wonen, maar dat hun beroeps- en sociale leven zich voornamelijk afspeelt in Brussel of in andere steden. Het lokale sociale leven bloedt zo langzaam dood, en tegelijk heeft die massale instroom van migranten natuurlijk ook een gigantische impact op de lokale woningmarkt én op het taalgebruik in de gemeente. Officieel is de onderwijstaal hier Nederlands, maar zodra de schoolpoorten openzwaaien, hoor je vooral Frans.’
‘Ook in sommige winkels word je vandaag soms al spontaan in het Frans bediend, ja zelfs in het bPost-kantoor. Ik heb daartegen klacht ingediend én ook gelijk gekregen, maar wat koop ik daarmee ? De schepen voor integratie – iemand van Groen – kondigde nu onlangs aan een taalbeleid te willen gaan uitrollen. Tja, dat lijkt me rijkelijk laat, wanneer je al zes jaar aan de knoppen zit. Ik vang ook geruchten op dat zelfs het gemeentebestuur zelf hier af en toe zondigt tegen de taalwetgeving, maar goed, dat kan ik niet bewijzen.’
Alarmbel
Bij de recente Vlaamse verkiezingen haalde Vlaams Belang in Denderleeuw 33 procent van de stemmen. Slagmulder hoopt dan ook dat zijn partij in oktober de grootste wordt en dan meteen het initiatiefrecht krijgt. De voor de hand liggende coalitiepartner zou dan N-VA zijn. Enkele lokale afdelingen van die partij in de Denderstreek trokken begin dit jaar nog collectief aan de alarmbel, onder meer over de socio-economische malaise én het groeiende onveiligheidsgevoel in de regio. Ze riepen toen onder meer op tot een collectief veiligheidsplan voor de hele regio, met federale steun. En ze eisten dat de kennis van het Nederlands een bindende voorwaarde zou worden voor toegang tot de sociale voorzieningen.
‘Ik steek de hand nadrukkelijk uit naar die partij, hun lokaal programma was zes jaar geleden voor 95 procent een kopie van dat van ons’, klinkt het. ‘Voorlopig houdt iedereen binnen N-VA zich aan de nationale oekazes over samenwerking met ons, maar goed, we zullen zien wat er na de verkiezingen gebeurt.’
Gesegregeerde samenleving
Dan rijst natuurlijk de vraag : wat zou Vlaams Belang, mocht het aan de macht komen, zelf kunnen veranderen aan de ongebreidelde instroom van vooral Afrikaanse migranten in de gemeente ? Een sluiting van het station zit er wellicht niet in, en ingrijpen op de particuliere woningmarkt is al evenzeer politieke fictie.
‘Een efficiënte en duidelijke communicatie is in deze cruciaal’, vindt Slagmulder. ‘We moeten heel duidelijk durven te stellen dat het absorptievermogen van deze gemeente bereikt is. We zullen sowieso aan de slag moeten met de migranten die hier nu al wonen, maar tegelijk moet de migratie richting Denderleeuw fors afgeremd worden. Daarom pleiten we voor een reactivering van de wet Gol uit de jaren negentig, die gemeenten toeliet om een migratiestop in te voeren. Daarvoor moeten we ons natuurlijk richten tot de hogere overheden, maar ik denk dat we lang niet alleen staan met deze vraag, zeker hier in de regio. Daarnaast zouden ook de sociale huisvestingsmaatschappijen de kennis van het Nederlands als stok achter de deur moeten gebruiken. Het kan niet langer dat er in bepaalde wijken haast nog uitsluitend Frans gesproken wordt.’
Maar is het nog realistisch te verwachten dat de jongere migranten in de gemeente, die intussen meer dan de helft van de bevolking onder de 24 jaar uitmaken, zich nog zouden integreren ? En aan wie zouden ze zich dan overigens moeten aanpassen, aan zichzelf ?
‘Dat klopt, maar daarvoor kijken we ook nadrukkelijk naar de Vlaamse en de federale overheid. Wij kunnen dit niet alleen oplossen, iedereen zal zijn verantwoordelijkheid moeten nemen en een aantal maatregelen moeten nemen. Als gemeentebestuur alleen hebben we daar te weinig armslag voor. We moeten de migratie naar deze regio afremmen en de kennis van het Nederlands – de streektaal voor iedereen – deels ook afdwingbaar maken. En de voorbije Vlaamse regeringen zijn op dat vlak absoluut te kort geschoten. Met als gevolg dat de verschillende bevolkingsgroepen hier nu grotendeels naast elkaar leven. Dit is allesbehalve de zo geprezen multiculturele samenleving, dit is vooral een gesegregeerde samenleving.”
foto’s (c) Gazet van Hove & Filip Michiels.