door Redactie Politiek ’t Pallieterke
Dat de federale formatie ter plaatse blijft trappelen veroorzaakt ergernis en dat is terecht. Tenslotte heeft de kiezer aan het gros van de onderhandelende partijen een mandaat gegeven om tot een akkoord te komen. Alleen hebben we de voorbije weken te weinig aandacht besteed aan de vier weeffouten of intrinsieke zwakheden van zo’n coalitie. Een analyse.
De Wever is niet getrouwd met de Wetstraat 16
Wanneer federale onderhandelingen in de finale fase dreigen te stranden, dan is er vaak toch nog een doorbraak omdat de kandidaat-eerste minister even doorduwt en de lat voor de eigen partij lager legt. Lees: nog meer toegevingen doet aan andere partijen om dan toch de Wetstraat 16 te kunnen binnenstappen. De voorbije kwarteeuw onder Guy Verhofstadt, Yves Leterme, Herman Van Rompuy, Elio Di Rupo, Charles Michel (zij het iets minder) en zeker Alexander De Croo was dat telkens het geval. Alles moest finaal wijken voor het premierschap. Desnoods tegen de wil van het eigen partijkader in.
Geen regering zonder communautaire hervorming en met enkel een sociaaleconomisch minimumprogramma voor De Wever
Niet zo met Bart De Wever (N-VA). Die is niet getrouwd met de Wetstraat 16 en zou even graag op het Antwerpse Schoon Verdiep blijven. Hij heeft intern al duidelijk gemaakt dat hij enkel eerste minister wil worden van een regering die voldoende hervormingen doorvoert. Anders hoeft het voor hem niet. Zelfs binnen de eigen partij zouden er figuren zijn die voorstander zijn van wat extra compromissen om zo tot een regering toe te kunnen treden.
Maar zo ziet de huidige formateur het niet. En daar mispakken de andere coalitiepartners zich aan. Nog te vaak wordt gedacht dat De Wever veel gelijkenissen vertoont met een Alexander De Croo, terwijl het twee totaal verschillende figuren zijn. Als het toch volledig misloopt, moeten anderen het maar oplossen, aldus De Wever. Een regering zonder communautaire hervorming en met enkel een sociaaleconomisch minimumprogramma, daar past hij voor.
Meer ‘linkse’ partijen dan gedacht
Dat de federale formatie stroef verloopt, zou vooral te maken hebben met de figuur van Vooruit-voorzitter Conner Rousseau, die vindt dat de regering maar meer naar links moet opschuiven. Wanneer Frank Vandenbroucke aan tafel zit, zouden de gesprekken vlotter verlopen. Dat is slechts een deel van het verhaal, al draagt de persoonlijkheid van Rousseau een belangrijke rol in de patstelling (zie punt 3). De voorbije dagen werd duidelijk dat ook cd&v en Les Engagés de Arizona-boot meer naar links willen doen varen. Voor hen zit het probleem niet zozeer bij de hervormingen die moeten worden doorgevoerd op de arbeidsmarkt of in de pensioenen. Wel is er een grote ergernis over de budgettaire tabellen van Bart De Wever. Die zouden te veel besparingen bevatten. Of anders gezegd: de uitgaven zouden niet snel genoeg stijgen. Terwijl de Europese Commissie er geen graten in ziet dat België wat langer over de sanering van de begroting doet op voorwaarde dat er voldoende hervormingen zijn en dat de uitgaven weliswaar mogen groeien, maar niet zo sterk als in het verleden en zeker onder de Vivaldi-regering. Onder andere de groeinorm in de gezondheidszorg is een heikel punt. En zo lijkt de toekomstige federale coalitie ideologisch niet zo homogeen als gedacht. Er is enerzijds de as N-VA-MR en anderzijds Vooruit-cd&v-Les Engagés, toch zeker als het om sociaaleconomische thema’s gaat.
Verschillende partijen ergeren zich aan de werkmethode van De Wever. Niet zozeer omdat hij alles zo veel mogelijk wil doen draaien rond de begrotingstabellen, maar wel dat de formateur twijfelt of talmt om een aantal belangrijke sociaaleconomische deelakkoorden af te sluiten, bijvoorbeeld over de begroting. De reden daarvoor ligt voor de hand,maar wordt door de pers – gebiologeerd door de figuur Rousseau die voor de nodige clicks op de website zorgt -amper opgevangen: de mediageilheid van de Vooruit-voorzitter. Je kan er gif op innemen dat Rousseau zich na een belangrijk deelakkoord naar de tv-studio’s rept en pronkt met wat hij voor zijn partij heeft binnengehaald. Waarbij hij uitspraken doet die vooral de MR van Georges-Louis Bouchez in de gordijnen jaagt en waarna de formatie terug naar af dreigt te gaan.
De Wever ergert zich daaraan en ziet de oorzaak in de generatiekloof met Rousseau, die 22 jaar jonger is dan hij en leeft van zijn optredens in de media. De andere partijvoorzitters zijn ook een stuk ouder dan Rousseau en kunnen die constante profileringsdrang maar matig smaken. Ook een Georges-Louis Bouchez niet. Komt er nog bij dat de oude wonden van de Vivaldi-regering nog niet zijn hersteld. Er is de voorbije maanden ook nooit gewerkt aan een betere verstandhouding tussen de kopstukken; de oude erfenis van de regering-De Croo blijft doorwegen.
Vijf jaar regeren niet nodig
Daarbij aansluitend : Georges-Louis Bouchez voelt dat hij in de nieuwe constellatie op sociaaleconomisch vlak niet meer alleen staat, want de N-VA is een bondgenoot. Dat is een verschil met Vivaldi, waarbij de Franstalige liberalen binnen de regering altijd oppositie voerden, zij het op een eenzame manier. De regering zelf is nooit gevallen, Bouchez durfde zover niet gaan.
Met Arizona zou dat wel eens anders kunnen uitdraaien en dat maakt dat het wantrouwen tussen de partijen groot blijft. Men mag er inderdaad van uitgaan dat de volledige vijf jaar niet zullen worden uitgedaan, als deze regering er ooit komt uiteraard. Daar zijn verschillende redenen voor. De spanningen binnen de coalitie blijven te groot. Er zal de komende jaren onvermijdelijk een sociaaleconomisch thema op tafel komen dat de boel doet barsten. Daarnaast zou een val na pakweg een paar jaar geen probleem hoeven te zijn voor de N-VA. De partij doet het goed in de peilingen en kan vervroegde verkiezingen winnen. Extra bonus : dan komt een einde aan de momenteel parallel lopende federale en Vlaamse verkiezingen, iets dat de Vlaams-nationalisten absurd vinden. Terecht trouwens.
foto’s (c) Gazet van Hove .