door Filip Van Laenen in ’t Pallieterke .
In de loop van de komende maanden hoopt de federale regering de Belgische uitgaven voor defensie op te kunnen trekken tot twee procent van het bruto nationaal product (bnp), de beruchte NAVO-norm. Het is ondertussen vrijwel zeker dat die twee procent niet meer zal volstaan en dat de NAVO de norm zal optrekken tot minstens drie procent. Maar “België kan dat niet betalen”, lazen we onder meer bij de VRT, alsof daarmee voor de andere NAVO-landen de kous af zal zijn.
Bij die VRT lazen we een eerder technische verklaring voor waarom België niet meer dan drie procent van zijn bnp aan defensie zou kunnen uitgeven. Voor zover de media tussen de lijnen al een politieke verantwoordelijke voor de toestand willen aanduiden, dan gaat de beschuldigende vinger in de eerste plaats naar de ‘regionalisering’ – lees : Vlaams-nationalisten met hun communautaire eisen. Die regionalisering heeft er immers voor gezorgd dat het federale niveau te weinig geld heeft om meer aan defensie te kunnen uitgeven. Maar hou de technische verklaring even tegen het licht, en je ziet snel dat de schuldigen in een heel andere hoek gezocht dienen te worden.
Rentelasten en sociale zekerheid
Wat zijn de grootste uitgavenposten van de federale regering ? Inderdaad : met grote voorsprong die van de sociale zekerheid, ruim 140 miljard euro per jaar, die zelfs bij benadering niet gedekt wordt door de inkomsten ervan, nog geen 90 miljard euro. Tweede grote slokop : de rentelasten, ondertussen goed voor meer dan 10 miljard euro. Blijft nog over : een kleine 40 miljard euro waar de federale overheid wat beleid mee kan voeren. Iets minder dan 12 miljard euro daarvan zou naar defensie moeten gaan om de norm van 2 procent te kunnen halen, en iets minder dan 18 miljard euro om aan 3 procent te raken. Het kleinste kind ziet in dat op die manier 3 procent al bijzonder hoog gegrepen is voor de federale regering en dat 5 procent zuivere fictie is. Of zou het ?
Ten eerste moeten we vaststellen dat als de federale regeringen van de jongste decennia de begroting wat beter beheerd hadden, een groot deel van de 10 miljard euro aan rentelasten vandaag beschikbaar zou zijn voor defensie. Laten we er daarbij ook heel duidelijk over zijn dat de verschillende golven van regionaliseringen zeker niet aangeduid kunnen worden als de schuldigen voor die torenhoge rentelasten van vandaag. Wel integendeel zelfs, zo durven we er aan toe te voegen, want het liet alvast de Vlaamse Regeringen toe de rekeningen wat beter te doen kloppen dan anders vermoedelijk het geval was geweest.
Maar kijk vooral toch naar het gapende gat van maar liefst 50 miljard euro dat zit tussen de inkomsten en de uitgaven in de sociale zekerheid. Als de Belgische media menen dat ze daarvoor ook maar één concrete regionalisering kunnen aanduiden als de grote schuldige, dan vragen we ons af waarop ze wachten. De lezer kent natuurlijk het antwoord al, want net het omgekeerde is het geval. De Vlaamse Beweging vraagt immers al jaar en dag dat de sociale zekerheid eindelijk gesplitst zou worden, precies om op die manier de respectievelijke gemeenschappen te verplichten hun financiële verantwoordelijkheid op te nemen en de misbruiken en de tekorten te bestrijden.
Het is dan ook absoluut geen toeval dat partijvoorzitter Raoul Hedebouw van PTB/PVDA er afgelopen week nog maar eens op hamerde dat de verhoogde uitgaven voor defensie niet in de sociale zekerheid gezocht mogen worden. Het is net die weigering om de augiasstal van de sociale zekerheid uit te mesten, en dan zeker telkens wanneer de PS in de federale regering zat, die ons land vandaag in een uiterst penibele situatie gebracht heeft. Ziedaar een zeer concrete minwaarde van België, want als men op NAVO-bijeenkomsten niet meer de moeite neemt om naar België te luisteren, of ons land op Europees niveau zelfs niet meer uitnodigt als men dringend overleg wil plegen over defensie, dan worden ook de Vlaamse belangen op die fora niet meer verdedigd.
Defensie asymmetrisch splitsen ?
Ondertussen is het toch wel aandoenlijk om te zien hoe de Vlaamse Regering binnen de kortste keren een Defensiefonds van maar liefst 1 miljard euro bijeen weet te rapen, echter zonder dat dat zou kunnen meetellen in de berekeningen van de NAVO. Die instelling is immers ‘blind’ voor wat regio’s of andere beleidsniveaus zouden bijdragen tot defensie, wat trouwens ook begrijpelijk is. De vraag is echter waarom dit niet op federaal niveau opgelost zou kunnen worden, met een vorm van asymmetrische splitsing van defensie, waardoor Vlaanderen wel zijn steentje zou kunnen bijdragen, ook als de Franstaligen niet meewillen. We zouden het echt wel eens willen zien gebeuren dat de NAVO pertinent zou weigeren een F-35 mee te tellen enkel en alleen omdat die betaald wordt door de Vlaamse Regering, en niet de federale.
Dat laatste is meteen ook een suggestie waar men misschien toch maar eens ernstig over zou moeten nadenken. Voorwaarde is natuurlijk wel dat er over zo’n asymmetrische splitsing van defensie duidelijke afspraken gemaakt worden, zodat Vlaanderen bij een eventuele boedelscheiding geen tweede keer hoeft te betalen voor een F-35, een kazerne of wat dan ook, als het die al een eerste keer gefinancierd heeft.
Ondertussen kunnen we niet om de vaststelling heen dat Poetin met zijn oorlog in Oekraïne, en Trump met zijn eis tot hogere defensie-uitgaven binnen de NAVO, de Belgische staatsstructuur onder druk zet. Wie had dat enkele jaren geleden durven te voorspellen ?
foto’s (c) Gazet van Hove.