door Julien Borremans in ’t Pallieterke .
Wetenschapsfilosoof Maarten Boudry staat op het punt om de academische wereld vaarwel te zeggen. Niet omdat hij zijn liefde voor wetenschap is verloren, maar omdat het klimaat aan de universiteit voor hem onleefbaar is geworden. “Het is zo’n vijandige omgeving geworden”, zei hij recent in het Nederlandse radioprogramma Sven op 1 Zomereditie op NPO Radio 1. Wat voor Boudry de emmer deed overlopen, is het debat over Gaza, dat hij als “verstikkend” omschrijft.
Boudry, verbonden aan de UGent, is al jaren bekend als een scherpe criticus van pseudowetenschap en irrationeel denken. Hij publiceerde meer dan dertig artikels in vaktijdschriften en schreef verschillende boeken. In zijn recentste werk, ‘Het verraad aan de verlichting’, stelt hij dat de westerse beschaving haar geloof in de verlichting heeft verloren. Progressieven, ooit vaandeldragers van wetenschap en rede, hebben zich volgens hem afgekeerd van deze kernideeën. De gedachte dat de westerse moderniteit ook positieve bijdragen heeft geleverd, is voor veel academici onverteerbaar geworden.
Linkse heksenjacht
“Ik moet als progressief toegeven dat conservatieven vandaag bijna betere bondgenoten zijn in de verdediging van de verlichting dan progressieven”, zei hij onlangs in een interview in ’t Pallieterke. Vooral aan de universiteiten is dat verraad volgens hem pijnlijk zichtbaar. En het wordt er niet beter op. Zijn uitgesproken standpunten over Gaza en Israël maken hem het mikpunt van een linkse heksenjacht. “Niets is makkelijker dan vanop de zijlijn te roepen”, stelt hij. “Als wij echt op een plek leefden waar een terreurgroep een half dorp plus muziekfestival heeft uitgemoord en vervolgens zwoer om zulke aanvallen te herhalen tot ons land niet meer bestaat, zouden wij anders piepen.” Hamas, zegt hij, is niet alleen onverschillig voor burgerdoden, maar maximaliseert ze bewust. “Dat is nog zieker dan de nazi’s…”
Volgens Boudry speelt Hamas in op het gevoelige geweten van het Westen, dat het genocideverhaal als zoete koek slikt. Recent was er een reportage over de massamoord in Srebrenica dertig jaar geleden. Meer dan 8.000 jongens en mannen werden alsnog afgeslacht. De journalist trok een vergelijking met Gaza, wat totaal absurd is. Israël heeft zich nooit bezondigd aan georganiseerde massa-executies. De objectiviteit van de VRT-nieuwsdienst is soms ver te zoeken.
Postkoloniaal dogma
Boudry hekelt het postkoloniale wereldbeeld waarin alles wordt herleid tot daders en slachtoffers. In die logica is Israël de eeuwige dader en zijn de Palestijnen de ultieme slachtoffers. Aan de universiteiten is deze visie dominant geworden. “Er ontstaat een enorme, enorme druk om het zionisme te veroordelen, om te zeggen dat Israël de bron is van alle kwaad en om het woord genocide uit te spreken. Niets anders wordt nog aanvaard.”
Volgens Boudry heerst er binnen de universiteiten een echokamer van gelijkgestemden die elkaar versterken, opjutten en radicaliseren. Professoren en studenten die een ander geluid laten horen, worden aangepakt.
Boudry en een Joodse professor uit Chicago werden recent als sprekers aan de Universiteit van Amsterdam geweigerd. Ze waren nochtans uitgenodigd door een groep studenten, die uiteindelijk afzagen van hun initiatief uit schrik voor repercussies. Volgens Boudry gaat het om een fanatieke minderheid die via morele chantage en intimidatie een grote stilzwijgende meerderheid tot zwijgen dwingt. “Niemand durft mij openlijk te steunen,” zegt hij, “uit schrik voor represailles.”
Zelf ervaart hij een ongeziene dwang om slechts één standpunt in te nemen. “Ik heb nog nooit zo’n verstikkende dwang gevoeld”, zegt hij. Hij vreest dat die druk alleen maar zal toenemen wanneer Petra De Sutter de nieuwe rector van UGent wordt.
Academische vrijheid op de helling
Ook de media dragen volgens Boudry bij tot de hetze. Zo publiceerde Apache een artikel waarin hij wordt beschuldigd van sympathie voor figuren die de strijd tegen woke combineren met zogenaamd ‘wetenschappelijk racisme’. De aanleiding ? Zijn aanwezigheid op een congres aan de Universiteit van Buckingham, met onder meer Steven Pinker als spreker. Bewijzen vonden de journalisten niet in academische bijdragen, maar in selfies op sociale media.
En dus overweegt Maarten Boudry om de UGent te verlaten. “Met tegenzin, want ik doe het academische werk graag.” Maar hij ziet geen andere uitweg. “Momenteel is het zo heftig aan de universiteit dat het gewoon niet meer leuk is om daar rond te lopen.” Hij staat niet alleen. Vorig jaar verliet ook Johan Braeckman de UGent. De academische wereld keert zich steeds meer af van het darwinisme. Dat verklaringsmodel zou te seksistisch, racistisch en kapitalistisch zijn.
Ook Griet Vandermassen verliet de UGent. Zij toonde overtuigend aan dat de verschillen tussen man en vrouw een sterke biologische basis hebben en dat de transgenderideologie een hersenspinsel is van een toxisch debat. Maar ook zij moest onder druk van het verstikkende ideologische klimaat de universiteit verlaten.
Wie vandaag niet meedoet aan het juiste narratief, wie vragen stelt of andere inzichten deelt, loopt het risico uitgespuwd te worden. De universiteit, ooit bastion van de vrije gedachte, lijkt te veranderen in een ideologische loopgraaf. Voor Boudry is de maat vol.
foto’s (c) Gazet van Hove.