NIEUWS – door Roan Asselman – www.doorbraak.be .
foto © Sepp Tyvaert
‘Ik ben streng voor Open Vld, maar er bestaat ook zoiets als té streng zijn.’ Daarvoor waarschuwt Sepp Tyvaert. Tyvaert (33) zwaaide vorig weekend af als jongerenvoorzitter van Open Vld. ‘Ik kan een boek schrijven over het verval van mijn partij. Maar met Frédéric De Gucht heb ik goede hoop op beterschap.’
Met Brent Usewils hebben de Jongliberalen sinds zondag een nieuwe voorzitter. Met zijn verkiezing kwam ook een einde aan het mandaat van Sepp Tyvaert, die sinds juli 2023 de liberale jongerenvleugel leidde. Vanuit die positie zag Tyvaert hoe Open Vld in 2024 een electorale oplawaai te verduren kreeg en sindsdien verder wegzakte in de peilingen.
Uw partij heeft met Frédéric De Gucht een nieuwe voorzitter. Klimt Open Vld met hem uit het dal ?
Sepp Tyvaert : Het is geen geheim dat ik tijdens de vorige voorzittersverkiezingen mee in de cockpit zat van kandidaat-voorzitter Vincent Verbeecke. De partij had na de verkiezingen een radicale breuk nodig met het verleden, inclusief een nieuw gezicht. Vincent is toen doorgestoten naar de tweede ronde, maar moest daar de duimen leggen voor Eva De Bleeker. Ik had dus een ander parcours voor Open Vld voor ogen, daarover doe ik niet flauw.
Frédéric had ik toen nog nooit ontmoet. Toen mij die zomer het nieuws bereikte dat ook hij zich in de strijd mengde, was ik nog niet enthousiast. Het idee dat opnieuw een ‘zoon van’ de partij in handen zou nemen, was voor mij no pasarán. U moet weten dat ik destijds voor een volle congreszaal het voorstel van de Jongliberalen verdedigde om vaders en zonen niet meer toe te laten om samen in het partijbestuur te zetelen. We hebben die statutenwijziging er toen doorgekregen. Daardoor kan Karel De Gucht vandaag bijvoorbeeld niet meer stemmen.
Vandaag bent u enthousiaster over de nieuwste De Gucht ?
Niemand kiest zijn ouders. Een ‘zoon van’ mag niet meer privileges krijgen, maar ook niet minder. Iedereen moet de kans krijgen om zichzelf te bewijzen.
Ik heb Frédéric het voorbije jaar leren kennen en ja, hij heeft mij overtuigd en mijn vertrouwen gewonnen. Hij heeft sterke leiderschapskwaliteiten, communiceert helder, heeft een ondernemersattitude die ik kan waarderen. Ik heb trouwens niet de indruk dat zijn vader veel vat op hem heeft, misschien tot diens frustratie (lacht). Ik geloof dus dat hij de juiste leider voor Open Vld is. Maar hij moet het nu natuurlijk waarmaken.
Hij zal zijn werk hebben, want het gaat niet goed met uw partij. In de meest recente peiling stond Open Vld in Vlaanderen op 5,7 procent, net boven de kiesdrempel. Wat liep er verkeerd ?
Goh, ik denk niet dat er één iets verkeerd liep. Ik kan wellicht een boek schrijven over het verval van Open Vld. Ik kan het dan hebben over de interne ruzies die op de straatstenen werden uitgevochten. Over het tekort aan nieuwe kandidaten in 2024, waardoor veel van dezelfde politici die aan populariteit hadden ingeboet opnieuw het gezicht werden van de partij en – soms als enigen – verkozen werden.
Ik kan wellicht een boek schrijven over het verval van Open Vld.
Fundamenteler kan ik het ook hebben over een zekere delivery gap, een kloof tussen wat beloofd werd en wat geleverd werd. De liberalen hebben goede dingen gedaan in al die regeringen, maar als je als partij twintig jaar mee bestuurt en dan moet constateren dat we in een van de landen met de hoogste belastingen ter wereld leven, dan moet je gewoon erkennen dat de liberalen te weinig hebben binnengehaald.
Dat gezegd zijnde : we mogen gerust ook wat meer aandacht besteden aan wat Open Vld heeft tegengehouden. We zitten vandaag niet in de regering, en u krijgt een meerwaardebelasting op uw bord. Ook de eerste stappen richting een vermogenskadaster worden gezet. Over ‘Chat Control’ heeft de regering nog altijd geen duidelijk standpunt ingenomen. Vervang Open Vld door Vooruit, en dat is wat u kan verwachten.
Loopt het liberalisme als politieke ideologie niet gewoon op zijn laatste benen ? Is het probleem niet groter dan politici en partij ?
Het liberalisme maakt een comeback, dat zul je zien. We zien nu inderdaad dat illiberale, anti-democratische politiek wereldwijd aan kracht wint. Ook hier bij ons willen de meeste politici een grotere greep van de overheid op ons privéleven. Maar mensen blijven dat niet pikken. De hunkering naar meer vrijheid komt altijd terug. Dit maakt het liberalisme als noodzakelijk tegengewicht net relevanter dan het de voorbije decennia was.
Maar dan moeten we wel terug naar onze roots. Open Vld is de voorbije jaren te veel de verpersoonlijking geworden van wat ze eigenlijk moet bestrijden. Het liberalisme is van oudsher een verzet tegen macht. Tegen de macht van koningen, de adel en de kerk, en voor meer vrijheid voor burgers. De voorbije jaren was de partij, minstens in de perceptie, een partij voor rijke mensen, voor machtige mannen, een partij van het establishment. En dat is jammer, ook omdat ik de partij niet zo ervaar. De oppositie biedt voor Open Vld nu een kans om opnieuw een partij te worden die het establishment uitdaagt.
Open Vld moet wat populistischer worden.
Open Vld moet – binnenkort onder andere naam – daarom wat populistischer worden. Ik bedoel dat niet in de eigentijdse zin van het woord, geen demagogie of halve waarheden. Wel in de zin dat Open Vld opnieuw een partij van het volk moet worden. Ik wil een liberale oppositiepartij die aan de kant van de burger staat en strijdt tegen die macht, van de staat, ja, van politici, maar even goed van sommige grote bedrijven, zoals big tech. Mensen hebben het gevoel dat er door allerlei krachten gemorreld wordt aan hun vrijheid, en ze hebben gelijk.
Tijdens zijn voorzittersrace tegen Egbert Lachaert (2020) werd de term ‘volksliberalisme’ geassocieerd met Bart Tommelein, toenmalig burgemeester van Oostende, tegenover het ‘donkerblauw liberalisme’ van winnaar Egbert Lachaert. Maar dat is misschien niet wat u bedoelt met ‘populistischer’ ?
Ik probeer niet deel te nemen aan die voortdurende links-rechtsdiscussie. Maar goed : ik herinner mij dat Tommelein toen inderdaad als de meer ‘links-liberale’ kandidaat in de race zat. Voor mij betekent dat allemaal weinig. Open Vld moet vooral radicaal liberaal zijn; en afhankelijk van het onderwerp zal dat dan misschien eerder ‘rechts’ of eerder ‘links’ genoemd worden. Een kleinere overheid en lagere belastingen zijn dan ‘rechts’, net als, toch vandaag, een pleidooi voor een meer absolute vrijheid van meningsuiting. Maar ethisch progressivisme en, bijvoorbeeld, een decriminalisering van drugs is dan weer ‘links’. Je ziet de achterhaaldheid van die tweedeling.
Ik denk dat een populistischere Open Vld ook interesse kan opwekken bij een bepaald segment van het Vlaams Belang-publiek.
(Denkt na) Ik denk dat een populistischere Open Vld ook interesse kan opwekken bij een bepaald segment van het Vlaams Belang-publiek. Sommige Vlamingen stemmen op het Vlaams Belang als een anti-establishment-stem, een middelvinger naar de politieke klasse. Omdat ze zich storen aan al de regeltjes, de hoge belastingen of het feit dat hun meningsuiting gecriminaliseerd wordt. Als statement. Open Vld zou er goed aan doen om ook naar die mensen te luisteren en voor hen op te komen. Dat is – voor de duidelijkheid – natuurlijk niet zo voor mensen die op het Vlaams Belang stemmen uit racistische overtuigingen of omdat ze fan zijn van autoritaire regimes.
Grote aantallen Vlaams Belang-kiezers overtuigen lijkt onwaarschijnlijk zonder scherpe migratiekoers. Dat blijft immers de belangrijkste reden waarom Vlamingen op het Vlaams Belang stemmen. Een liberaal asielbeleid, wat is dat voor u ?
We moeten meer controle krijgen over wie naar België komt. Als ik lees dat er in ons land minstens honderdduizend mensen illegaal verblijven, onder de radar, dan maakt mij dat ook bezorgd. De oplossing daarvoor zal wel vooral Europees zijn, ook daarover moeten we eerlijk zijn; buitengrenzen bewaken en onze economische macht gebruiken om akkoorden te sluiten met andere landen over terugkeer. Als dat lukt, aangevuld door een gedegen inburgeringsbeleid, dan denk ik dat we al een heel eind vooruit geraken – en tegemoetkomen aan de bezorgdheden van veel landgenoten die van ongecontroleerde migratie wakker liggen.
Wat ik nu zeg is niet per se liberaal, wel pragmatisch. Het liberale is, wat mij betreft, het menselijke. We moeten altijd de mensenrechten respecteren. Een liberaal kan een strenger migratiebeleid bepleiten, maar kan nooit de migrant dehumaniseren. Een beleid waarbij politici bewust mensen op straat laten slapen om een ‘afschrikeffect’ te creëren … Neen, dan stopt het voor mij. Dat is een duidelijke grens.
Arbeidsmigratie is een win, zolang ze goed gereguleerd is.
Asielbeleid is natuurlijk maar een deeltje van een ruimer migratiebeleid. Wat arbeidsmigratie betreft bijvoorbeeld, liegt de economie niet. We zitten met een krapte op de arbeidsmarkt, we zitten met die vergrijzing. We hebben meer mensen nodig. Arbeidsmigratie is een win, zolang ze goed gereguleerd is. Een land dat geen legale wegen voor arbeidsmigratie voorziet, zal in de problemen komen. Dat ga je bijvoorbeeld zien in de Verenigde Staten onder Donald Trump.
Open Vld zit Vlaams en federaal in de oppositie. Bent u daarmee tevreden ? Vlaams was een coalitie tussen N-VA, cd&v en Open Vld hoe dan ook onmogelijk, maar federaal had het mathematisch, samen met de MR en Les Engagés, gekund. Formateur Bart De Wever verkende die optie zelfs heel even toen de gesprekken met Vooruit vastliepen.
Die coalitie was feitelijk onwerkbaar en had, als ik me niet vergis, één zetel op overschot. Nu ben ik sympathisant van baldadige parlementsleden, maar een regering laten afhangen van Jean-Marie Dedecker was wellicht niet het beste plan (glimlacht). Bart De Wever wil controle, en zo’n constellatie is dus nooit serieus overwogen. Dat was een manoeuvre om wat meer druk te zetten op Conner Rousseau, niets meer.
Een oppositiekuur is wat Open Vld op dit moment nodig heeft.
Een oppositiekuur is wat Open Vld op dit moment nodig heeft. We moeten in eerste instantie een liberale zweeppartij worden, met heldere principes en voorstellen. Maar die oppositie moet natuurlijk iets tijdelijks zijn; we willen niet definitief aan de zijlijn staan. De inzet van 2029 moet dan ook zijn om Vooruit te vervangen in de federale regering en zo een écht centrumrechts beleid mogelijk te maken. Enkel met zo’n coalitie kan je ons land sociaal-economisch opnieuw op de rails krijgen.
De oppositie is misschien beter voor uw partij, maar was het niet beter geweest voor het land mocht Frédéric De Gucht en niet Conner Rousseau vandaag mee aan de touwtjes trekken ?
Vanzelfsprekend. De N-VA loopt het risico om zich over enkele jaren in een vergelijkbare positie te bevinden als Open Vld : goede bedoelingen, maar te veel toegegeven aan links. Ik heb al de meerwaardebelasting vernoemd, ‘Chat Control’ ook. Maar binnenkort komt er iets wat wij ‘Money Control’ dopen. Waarbij de regering-De Wever van plan is artificiële intelligentie (AI) los te laten op alle financiële transacties van de Belgen. Na uw chatberichten nu ook dus uw bankgegevens.
Vooruit en de N-VA zijn twee partijen die burgers wantrouwen, controleren en taxeren.
‘Arizona’ is minder in staat om doortastend te hervormen dan ‘Zweeds’; de invloed van Vooruit is in deze regering veel te groot. Ik krijg de kriebels van politiek journalisten, vooral bij de VRT, die beweren dat het de volgende jaren ‘heel moeilijk’ wordt voor Open Vld om oppositie te voeren, want ‘N-VA voert het programma van Open Vld uit’. Dat is dus onzin, hé. Vooruit en de N-VA zijn twee partijen die burgers wantrouwen, controleren en taxeren. Ik vind het helemaal niet zo vreemd dat De Wever en Rousseau het met elkaar vinden; zo ver liggen ze op dat vlak niet uit elkaar. Open Vld moet er volgende keer weer bij als check.
Zijn wij, als Vlamingen, niet té hard voor Open Vld ? Coalities smeden met vijf, zes, zeven partijen is geen sinecure, zeker niet wanneer sommige van die partijen, in het bijzonder aan Waalse zijde, een links tot uiterst links profiel hebben.
Ik vind in het algemeen dat we niet te mild moeten zijn voor politici. Open Vld is de voorbije jaren te weinig rechtlijnig geweest, dan is het ook gezond dat daar een democratische reactie op komt. Laat dat een motivatie zijn om er nu een meer consequente partij van te maken die het vertrouwen van kiezers opnieuw verdient.
Het klopt wel dat het soms wat potsierlijk is hoe Open Vld met alle zonden van Israël wordt beladen, ja. Als je met een half dozijn of meer partijen aan tafel zit en je bent dan al niet de grootste, moet je realistisch zijn over wat je kan binnenhalen. Als je sommige mensen bezig hoort, is het alsof Open Vld twintig jaar lang alleen bestuurde. Dat is natuurlijk niet zo. Bovendien : Vlaanderen doet het beleidsmatig ook heus niet zo goed, met een enorme regellast, een achteruitboerend onderwijs en een spilzieke overheid. Dat N-VA daar al twintig jaar bestuurt, wordt minder gezegd.
Open Vld heeft op moeilijke momenten compromissen gesloten om ons land overeind te houden. Maar stilaan werd dat voor liberale kiezers het compromis te veel. De komende jaren moet dat anders : geen liberalen in de volgende regeringen zonder een duidelijk pad naar minder regels, minder overheid en minder belastingen.
Evident is dat niet.
Rising star in politiek-intellectuele kringen Quinten Jacobs schreef een boek (Het betonnen beleid red.) over hoe moeilijk het is om in België aan beleid te doen. Met de EU, met de verdragen, met de verschillende niveaus in België. Binnen dat kader een principieel beleid voeren is aartsmoeilijk.
Ik vind het goed dat de N-VA vandaag de federale regering leidt; dat had ze misschien al eerder moeten doen. En Open Vld moet zeker niet dogmatisch oppositie voeren als de regering iets positiefs voorstelt. Maar Bart De Wever zal nu wel ervaren wat wij al langer weten, met name dat verantwoordelijkheid nemen, staatsmanschap tonen, niet altijd in dank wordt afgenomen.
Roan Asselman (1996) is journalist, opinieredacteur en Amerikacolumnist van Doorbraak. Hij concentreert zich op de impact van massamigratie op Europese natiestaten, de invulling van politieke rechten in het digitaal tijdperk en de ethische vraagstukken binnen de (bio)medische wetenschap. Roan is jurist en bio-ethicus (beide KUL) en behaalde een postgraduaat in het vermogensbeheer (EMS).
foto’s (c) Gazet van Hove.