COLUMN – door Siegfried Bracke – www.doorbraak.be .
Het is een min of meer nieuw fenomeen in de Vlaamse politiek : een partijvoorzitter die opstapt na een tegenvallende peiling. Bart Dhondt – voorzitter van Groen – is de derde in drie jaar. Joachim Coens was de eerste, daarna kwam Eva De Bleeker en nu dus Dhondt. Met de klassieke uitleg – het is maar een peiling, een momentopname – kom je dus als voorzitter niet meer weg. Zeker niet als er ook intern kritiek is.
Al gaat het bij Groen om meer dan een slechte peiling en een voorzitter die niet uit de verf kwam. Hier is sprake van structureel verval. En dat is eigenlijk merkwaardig. Want je kan bezwaarlijk zeggen dat de milieuproblemen zijn opgelost. Alleen dwazen zeggen nog dat er geen klimaatprobleem is. En toch… Zo goed als overal in Europa hebben de ecologisten een electoraal probleem. Overal botsen ze op een plafond. Niet van glas, maar blijkbaar van gewapend beton, met daar bovenop zonnepanelen.
Groen is tofu
Dat komt niet doordat het groene verhaal niet begrepen wordt. Integendeel, we begrijpen het maar al te goed. Groen staat voor duurder rijden, minder vlees, kleiner wonen, … Groen staat voor veel meer regels en veel minder vrijheid. Groen is tofu: het smaakt naar niets, maar we horen het om morele redenen wel te eten. Groen is verlies. Dat is electoraal dodelijk.
Wat hierboven staat is, toegegeven, kort door de bocht, gemeenplaatserig ook, maar nergens anders spelen clichés zo’n grote rol als in de politiek. Clichés vereenvoudigen de vaak complexe werkelijkheid tot herkenbare emotie. Clichés zijn bakens aan de hand waarvan we ons snel kunnen oriënteren.
Media-aandacht
Even leek het erop dat bij de verkiezingen van mei 2019 het klimaatverhaal het grote thema ging worden. Week na week waren er immers klimaatmarsen geweest, met tienduizenden spijbelende scholieren. Eurocommissaris Frans Timmermans zwaaide op een perron in Brussel-Zuid Anuna De Wever uit die vertrok naar een buitenlandse klimaatbetoging. Ik herinner mij hoe in de Kamer Kristof Calvo zegezeker alle andere partijen toegrijnsde. ‘You ain’t seen nothing yet,’ kraaide hij in zwak Engels. Bij de verkiezingsprogramma’s van de VRT ging het toen alleen maar over het klimaat.
Morele urgentie blijkt geen hernieuwbare energiebron.
Het verkiezingsresultaat bewees eens te meer hoe vergankelijk media-aandacht is. De ecologisten gingen er amper op vooruit. De boodschap van de klimaatbetogers was misschien helder, de groene oplossingen bleken dat veel minder. Ook al omdat er een ijzeren oude wet van de politiek bestaat – een wet die het recente vakbondsprotest ook weldra zal ondergaan: als het beleid gewoon doorgaat en de betogers volstrekt geen resultaten boeken, slaat enthousiasme snel om in vermoeidheid. Morele urgentie blijkt geen hernieuwbare energiebron.
De grootstedelijke hoogopgeleide middenklasse van mensen die zo goed als altijd voor de overheid werken en dus meestal buiten het economisch systeem staan, blijkt vast te zitten in haar eigen geconstrueerde werkelijkheid, haar eigen utopie. Zij geloven dat er zoiets bestaat als een groene relance die niets kost, jobs creëert en geld opbrengt. Vanuit Antwerpen-Zuid bekeken is dat misschien aannemelijk; vanuit Zerkegem is het alleen maar wereldvreemd.
Mentaal afgehaakt
Calvo & co zijn uitstekende politici voor een land dat alleen maar bestaat in de nieuwsuitzendingen van de VRT. Het land van de professionele morele verontwaardiging. Waar men aan de juiste kant van de geschiedenis staat, die zoals bekend maar twee kanten heeft: toevallig de kant waar ook de camera’s staan. Calvo krijgt er gelijk van mensen die allang vonden dat hij gelijk had.
De juist kant van de geschiedenis, die zoals bekend maar twee kanten heeft: toevallig de kant waar ook de camera’s staan.
De rest heeft mentaal afgehaakt. Vanwege klimaat-moe. Vanwege crisis-moe. Vanwege alarm-moe. Vanwege Armageddon-moe. Niet omdat dat allemaal klimaatontkenners zijn. Wel uit zelfbescherming. Groen gelooft dat je de wereld kan redden door de verwarming op 15 te zetten. Gewone mensen denken iets anders. Ze vrezen dat als de Groenen het voor het zeggen krijgen, ze bij iedereen de verwarming op 15 komen zetten. Alleen in strenge kloosterordes beoefent men de zelfkastijding.
Al zullen ze zelfs daar niet ontkennen dat er interne meningsverschillen zijn; bij Groen wel. Bijvoorbeeld over kernenergie. In Canada, in Tsjechië en Slowakije verdedigen de groene partijen atoomkracht: ze zien dat als het beste middel in de strijd tegen CO2-uitstoot. Is daar enig begrip voor ? Is Groen niet toe aan een oefening in nieuw-realisme ?
Klappen krijgen
En er is natuurlijk nog iets. Groen heeft in de federale Vivaldi-regering niet echt de pannen van het dak gespeeld. Minister Tinne Van der Straeten heeft niet echt indruk gemaakt. Vicepremier Petra De Sutter was een twijfelgeval. Omdat ze beschaafd, intelligent en vriendelijk was en is, vond men haar bij uitstek geschikt om na de verkiezingen het nieuwe groene boegbeeld te worden. Maar ze verkoos de – jawel – Groene oase van de UGent.
Klappen krijgen kan altijd en overal. Maar de flagellanten van Groen vragen erom. Het is een strenge kloosterorde, die partij.
Siegfried Bracke was voor de N-VA Kamervoorzitter en gemeenteraadslid in Gent. Voordien was hij journalist bij de VRT.
foto’s (c) Gazet van Hove.