door Alain Grootaers in ’t Pallieterke .
De technologische revolutie wordt de laatste jaren ook graag en veel door overheden gebruikt. Gemeenten maken graag gebruik van verkeerscamera’s om boetes uit te delen die de gemeentekas spekken. Andere boven-ons-gestelden controleren de bevolking graag via ANPR-camera’s en verzinnen wetten om onze bankrekeningen te bekijken. De EU wil ook graag uw en mijn WhatsApp-verkeer controleren, in de filosofie dat iedereen schuldig is tot het tegendeel wordt bewezen.
De grote rode draad die doorheen al dat gebruik van nieuwe technologie loopt, is dat ze altijd gebruikt wordt om van bovenaf de burger te controleren en tegelijk liefst ook te doen betalen. Omgekeerd wordt er nooit met grote ijver door de politiek gewerkt om via nieuwe slimme technologieën de overheid zélf te controleren.
Bijvoorbeeld door in ‘real time’ de uitgaven te controleren. Het zou fiasco’s zoals in de Brusselse begroting gebeurde kunnen voorkomen of in elk geval tijdig kunnen signaleren. Het huidige FEDCOM-systeem is duidelijk ontoereikend of wordt opzettelijk slecht of onvoldoende gebruikt. Of neem op EU-niveau het schandaal met Federica Mogherini, de voormalige Hoge Vertegenwoordiger van de EU voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid (2014-2019), vicevoorzitter van de Commissie en rector van het Europacollege in Brugge, die verdacht wordt van fraude bij overheidsopdrachten en corruptie, om over de (vermoedelijke) Pfizer-fraude van Ursula von der Leyen nog te zwijgen.
In plaats van een chatcontrolewet te maken en de daarbij behorende technologie uit te rollen om alle 450 miljoen inwoners van de EU te controleren, zou het veel interessanter en wellicht zelfs financieel voordeliger zijn om een waterdicht technologisch platform te ontwerpen voor overheidsopdrachten, gekoppeld aan een chat- en sms-controle voor de betrokken politici en ambtenaren. Sterker nog : de technologie zou ons ook kunnen helpen om onze democratie te verstevigen; daar kan toch niemand tegen zijn ? Het is zelfs met bestaande middelen – we hebben al Itsme en onze digitale ID-kaart – mogelijk om hier en nu een systeem van directe burgerparticipatie uit te rollen, naar Zwitsers model; een semi-directe democratie : het parlement maakt wetten, maar het volk heeft het laatste woord via referenda. Zo hebben politici toch nog het idee dat ze iets te doen hebben en voelen ze zich niet helemaal nutteloos, zodat hun ego niet te hard gekwetst wordt.
Het moet zijn dat zo’n directe of semi-directe democratie een huidige kaste angst aanjaagt, namelijk de angst voor de controle door de burger. Ik zeg niet, maar ik kan het wel op satirische wijze suggereren, dat we hier ook het ostracisme (schervengericht) uit het oude Athene aan kunnen toevoegen, waarbij de burgers toen de naam van een naar hun mening (te) machtig persoon (niet alleen politici) op een potscherf konden schrijven, waarna de persoon met de meeste stemmen uit de polis werd verbannen. Met de technologie die we nu ter beschikking hebben, zijn potscherven niet meer nodig en kunnen we de verkozen ongelukkige winnaar meteen buitenzwieren. Het moet zijn dat de controles door de overheid maar in één richting mogen werken en dat de hand in eigen boezem steken, te pijnlijk is voor politieke partijen en de aan hen verbonden ambtenaren, middenveldorganisaties en vzw’s. Of vindt u me nu te cynisch ?
foto’s (c) Gazet van Hove.