door Julien Borremans in ’t Pallieterke .
Nooit eerder kende Brussel zoveel schietincidenten als het voorbije jaar. In totaal werden 96 schietpartijen geregistreerd, met acht dodelijke slachtoffers en veertig gewonden. In verschillende wijken heerst een diep gevoel van straffeloosheid. Politie en justitie lijken de feiten achterna te lopen, terwijl drugsbendes steeds driester te werk gaan. Criminelen loofden een beloning uit voor het hoofd van Julien Moinil, procureur des konings.
De aanpak van de aanbodzijde van drugscriminaliteit wordt steeds meer als een fiasco beschouwd. Daarom verschuift de focus nu naar de vraagzijde. Wie betrapt wordt met drugs, riskeert voortaan een boete tussen 75 en 500 euro. Wie weigert te betalen, kan gerechtelijk vervolgd worden. Bestellen via apps kan leiden tot inbeslagname van de gsm, en wie met de wagen drugs ophaalt, riskeert dat ook het voertuig wordt aangeslagen.
“De onrust bij bedrijven, internationale organisaties en Europese instellingen in Brussel groeit”
Op papier klinkt het strijdvaardig, maar wie de Brusselse realiteit kent, twijfelt sterk aan de effectiviteit ervan. In wijken waar dealers zich quasi onaantastbaar wanen, lijkt deze aanpak vooral symbolisch. Sint-Gillis vormt daar een van de vele voorbeelden van.
Sint-Gillis
Vorige week sloeg Jean Spinette alarm nadat een woning in de Metaalstraat in Sint-Gillis werd doorzeefd met kogels. Het huis staat pal naast een sportcentrum met huiswerkklassen. De bewoners hadden eerder een plaatsverbod gekregen wegens betrokkenheid bij drugshandel. Het ging duidelijk om een afrekening in het milieu.
Enkele dagen later werd ook een gevel in de Praagstraat beschoten, gevolgd door een explosie in de Selderijstraat. Eind oktober werd het beruchte Bethlehemplein opnieuw het toneel van een schietpartij. Het plein is intussen uitgegroeid tot een openluchtmarkt voor crack en cannabis. Dealers opereren er 24/7 openlijk, spotters houden de politie in de gaten en slaan alarm zodra er controle dreigt.
“Er heerst straffeloosheid in de straten van Sint-Gillis”, zegt Spinette. “De politie voert controles uit, maar zodra die weg is, staan er opnieuw twintig tot dertig dealers, dag en nacht.” Bewoners spreken van een kat-en-muisspel zonder einde.
Begin dit jaar werd op het Jacques Franckplein een drugsdealer met een riotgun geëxecuteerd door een rivaliserende bende. Diezelfde week vonden nog meerdere schietpartijen in de buurt plaats. Na een incident waarbij kogels de gemeenteschool op het Bethlehemplein troffen, vroeg Spinette extra politie-inzet. “We zijn in gevaar. De buurt wordt gegijzeld en er is een keiharde reactie nodig van alle autoriteiten”, klonk het. De Brusselse overheden zijn niet langer in staat om de veiligheid op het hele grondgebied te garanderen.
Dan zijn er nog de veiligheidsproblemen in en rond het Zuidstation. Onlangs kwam een gezin in het Zuidstation een nacht vast te zitten nadat het de laatste trein miste. Ze waren getuige van verslaafde daklozen, drugshandel en -gebruik, en vecht- en steekpartijen. De beelden die het gezin filmde, circuleren nog steeds en gelden als een confronterend bewijs van de ernstige onveiligheid in en rond het Zuidstation.
Flexibele netwerken
Spinette vergeleek de situatie met Napels en de Camorra, maar die vergelijking gaat slechts gedeeltelijk op. In Brussel gaat het niet om gesloten familieclans, maar om rivaliserende, transnationaal georganiseerde drugsbendes. Ze opereren flexibel en professioneel, en maken gebruik van verpauperde, multiculturele wijken waar de sociale controle zwak is.
De rekruteringsbasis is enorm. In 2023 werden meer dan 10.000 dossiers van minderjarigen met een problematische opvoedingssituatie voorgelegd aan de jeugdrechtbank. Daarnaast verblijven in Brussel tienduizenden illegalen die eveneens een makkelijke rekruteringsreserve vormen.
Veel dealers lopen enkele uren na hun arrestatie opnieuw vrij rond. Sommigen werden al tientallen keren opgepakt zonder blijvend gevolg. De kans op effectieve vervolging en uitvoering van straffen is klein. Voor sommigen is de gevangenis eerder een netwerkplek dan een afschrikmiddel.
De politie staat steeds vaker machteloos en wordt niet alleen geconfronteerd met spot en hoon, maar ook met geweld. Ondertussen groeit de onrust bij bedrijven, internationale organisaties en Europese instellingen die Brussel als werk- en vestigingsplaats steeds onveiliger zien worden.
Kanteljaar of verdere escalatie ?
De fusie van de Brusselse politiezones, de inzet van een ‘Quick Response Force’ en de inzet van militairen om in de Brusselse straten te patrouilleren, moeten soelaas brengen, maar over de olifant in de kamer wordt met geen woord gerept : het doorgeslagen gedoogbeleid van de afgelopen jaren, de aanwezigheid van tienduizenden illegalen, de verpaupering van de Brusselse wijken, de segregatie, het integrisme, de zwakke Brusselse regering en het falen van de vele Brusselse instellingen.
Brussel telde nog nooit zoveel ambtenaren en mandatarissen, maar nooit waren de onveiligheid en de problemen zo groot. Wordt 2026 het kanteljaar of gaat de escalatie gewoon verder ?
foto’s (c) Gazet van Hove.