NIEUWS – door Roan Asselman – www.doorbraak.be .
De Senatoren worden aangesteld door de deelstaten, dus een bevoegdheid verschuiven van de Senaat naar de Kamer is een de facto herfederalisering, vindt Vlaams Belang.
N-VA en Vlaams Belang vliegen elkaar (alweer) naar de keel. Deze keer niet over migratie, pensioenen of Vlaamse staatswording, wel over het Grondwettelijk Hof. Minder sexy, maar minstens even belangrijk. ‘N-VA wil, voor de eerste keer ooit, een materie herfederaliseren’, beweert Kamerlid Alexander Van Hoecke (VB). Wat is er aan de hand ?
U herinnert zich misschien de zaak-Zakia Khattabi: in 2019 werd de oud-voorzitster van Ecolo door de Franstalige ecologisten voorgedragen als rechter in het Grondwettelijk Hof. De partijen van de minderheidsregering Michel II steunden haar, net als de linkse oppositiepartijen aan beide kanten van de taalgrens. Die steun was evenwel onvoldoende voor de tweederdemeerderheid die een benoeming in het Hof vereist. N-VA en Vlaams Belang hadden samen met (vermoedelijk) enkele dissidente liberalen voldoende zetels om de uiterst linkse politica de blauwe toga te ontzeggen. Wat ze ook deden, in 2019 en opnieuw in 2020.
Zakia Khattabi
Het Grondwettelijk Hof is bevoegd voor de interpretatie en toepassing van het belangrijke mensenrechtencontentieux. Daarnaast zijn de twaalf magistraten, zes Nederlandstalige en zes Franstalige, belast met de beslechting van geschillen over de bevoegdheidsverdeling in het federale België. Dat beide thema’s een sterk politieke (en niet louter juridische) insteek hebben, verklaart ook waarom de benoeming van deze rechters een politieke aangelegenheid blijft. Zowel via de aanwijzende macht – Kamer of Senaat, niet de apolitieke Hoge Raad voor de Justitie – als via de aangewezen rechters: zes van de twaalf moeten oud-parlementslid zijn.
Khattabi had tot die tweede categorie moeten behoren, maar haar radicaal-links activisme en onbestaande vorming in het recht waren voor N-VA en Vlaams Belang een brug te ver. Khattabi, van opleiding sociaal werkster, voldeed evenwel aan de (weinige) wettelijke voorwaarden om magistraat in het Hof te worden; zo is een rechtendiploma voor de ‘politieke rechters’ geen must.
Vlaams Belang spreekt over een ‘herfederalisering’, N-VA vindt de kritiek ‘nonsens’
Om een herhaling van de kwestie-Khattabi te voorkomen, diende N-VA een voorstel in dat enkel juristen (masters in het recht) toegang geeft tot het Grondwettelijk Hof. Ook zouden rechters hun tweetaligheid moeten bewijzen en zouden kandidaat-rechters op de rooster gelegd worden tijdens openbare hoorzittingen.
Vlaams Belang schoot het plan af, onder meer omdat het voorstel van de regering-De Wever bepaalt dat de Kamer uitsluitend bevoegd wordt voor de hoorzittingen en benoemingen. De Senaat, bestaande uit deelstaatsparlementsleden en vandaag bevoegd voor de helft van de aanduidingen, wordt buitenspel gezet. Vlaams Belang spreekt over een ‘herfederalisering’, N-VA vindt de kritiek ‘nonsens’.
‘Herfederalisering’
‘Als de bevoegdheid om over een kwestie te beslissen verschuift van vertegenwoordigers van de deelstaten naar federale vertegenwoordigers, dan is dat een herfederalisering’, duidt Alexander Van Hoecke, Kamerlid van het Vlaams Belang en lid van de commissie Justitie. ‘Senatoren zijn, op de gecoöpteerden na, leden van het Vlaams Parlement, de parlementen van Wallonië en de Franse gemeenschap, het Brussels parlement en het parlement van de Duitstaligen. Verschuif de benoemingen die de Senaat vandaag mag doen naar de Belgische Kamer, en je hebt een herfederalisering. Daar kan je toch niet omheen ?’
De 31-jarige jurist uit Lokeren maakt zich zorgen om het precedent dat zo’n hervorming zou zetten. ‘Het zou de eerste keer zijn in de geschiedenis van dit land dat een bevoegdheid die aan de volksvertegenwoordigers van de deelstaten gegeven werd opnieuw van hen ontnomen wordt. Wij willen dat natuurlijk niet. De N-VA trouwens ook niet, want ook zij maakten eerder die analyse. Vorige legislatuur stelde de N-VA voor wat wij vandaag voorstellen, met name het bevoegd maken van de deelstaatparlementen voor de benoemingen van de magistraten in het Grondwettelijk Hof.’
Verschuif de benoemingen die de Senaat vandaag mag doen naar de Kamer, en je hebt een herfederalisering
Volgens Van Hoecke betekent de focus van het Vlaams Belang op de Senaat overigens niet dat Kamerleden hun gemeenschap minder enthousiast vertegenwoordigen. ‘Als Kamerlid vertegenwoordig ik net als mijn collega’s in het Vlaams Parlement en de Senaat de Vlaamse belangen. Maar dat maakt van de Kamer an sich geen vergadering die de belangen van de deelstaten behartigt. Omdat Franstaligen ook in de Senaat inspraak hebben in de benoeming van de Nederlandstalige rechters – en omdat de Senaat normaliter afgeschaft wordt – stellen wij voor om de benoemingen door het Vlaams Parlement te laten gebeuren.’
Zonder Vlaams Belang
Van Hoecke, Kamerlid sinds 2024 en voordien persverantwoordelijke voor zijn partij, erkent dat bepaalde elementen uit het regeringsvoorstel, zoals de tweetaligheid en het verplichte diploma, ook door het Vlaams Belang gesteund worden. Of de nee-stemmen van de VB-fractie dan niet vooral te maken hebben met het feit dat haar steun niet gevraagd werd? ‘Wij hebben niet tegen het regeringsvoorstel gestemd omdat er niet met ons overlegd werd, neen. Mochten we zo in elkaar zitten, dan zouden we tegen álles stemmen.’
De focus van de N-VA ligt vandaag volledig op links
‘Maar dat niet met ons gesproken werd, bewijst wel het totaal gebrek aan respect voor onze kiezers’, gaat Van Hoecke verder. ‘Onze meer dan één miljoen kiezers. Vergeet ook niet dat in het regeerakkoord van de regering-De Wever staat dat de coalitie voor institutionele hervormingen geen steun wil van het Vlaams Belang. Vergelijk dat met de ijver waarmee deze regering linkse partijen contacteert om deals te sluiten, en het wordt snel duidelijk dat de focus van de N-VA vandaag volledig op links ligt.’ Het Arizona-akkoord bepaalt dat de eerste minister voor institutionele hervormingen ‘bijkomende parlementaire steun’ moet vinden ‘zonder de steun van extremistische stemmen’.
Meer Nederlandstaligen
Dat Vlaams Belang, vandaag de tweede partij van Vlaanderen én België, steevast uitgesloten wordt van zitjes in het Grondwettelijk Hof, helpt allicht ook niet.
‘In een ideale wereld is de politieke inmenging in de benoemingen van het Grondwettelijk Hof onbestaande. De animo voor zo’n hervorming is evenwel nul, dus moeten we werken binnen het bestaande kader’, aldus van Hoecke. ‘En binnen dat kader is het volstrekt onaanvaardbaar dat het Vlaams Belang, in tegenstelling tot veel kleinere partijen, geen rechters mag voordragen. Daardoor worden onze één miljoen kiezers feitelijk uitgesloten van het grondwettelijk debat dat daar, in dat hof plaatsvindt. Een hof dat democratisch aangenomen wetten kan vernietigen. Mocht zo’n systeem in het buitenland bestaan, we zouden het met resoluties veroordelen. Dezelfde partijen die de achterkamerpolitiek in stand houden zouden moord en brand schreeuwen.’
Vlaams Belang is bereid de substantiële hervormingen van de meerderheid goed te keuren
Vlaams Belang is bereid de substantiële hervormingen van de meerderheid goed te keuren (en diende ze daarom zelf opnieuw in), op voorwaarde dat de eigenlijke benoemingen gebeuren door de deelstaatparlementen. Nederlandstalige rechters zouden, met andere woorden, door het Vlaams Parlement benoemd worden, niet door Kamer of Senaat. Die rechters zouden overigens niet met zes zijn, maar met zeven: ‘Om de taalkundige realiteit van dit land te weerspiegelen, is het normaal dat 60 procent van de magistraten in het Grondwettelijk Hof Nederlands spreekt’, besluit Van Hoecke. De kans dat Franstaligen hiermee instemmen, is uiteraard nihil.
Roan Asselman (1996) is analist, redacteur en Amerikacolumnist van Doorbraak. Hij concentreert zich op de impact van massamigratie op Europese natiestaten, de invulling van politieke rechten in het digitaal tijdperk en de ethische vraagstukken binnen de (bio)medische wetenschap. Roan is jurist en bio-ethicus (beide KUL) en behaalde een postgraduaat in het vermogensbeheer (EMS).
foto’s (c) Wikimedia Commons & Gazet van Hove.