COLUMN – door Rik Torfs – www.doorbraak.be .

Rik Torfs : ‘Voor sommigen is elkeen die bij het avondmaal één glas wijn drinkt en daarna achter het stuur plaatsneemt een potentiële seriemoordenaar.’

Alcohol schaadt de gezondheid. Als het van de Belgische regering afhangt, vergezellen deze bezwerende woorden voortaan elke reclame voor bier, wijn of sterke drank. België neemt het voortouw. Ooit prees Etienne Vermeersch ons land voor de eenzame hoogte die het in ethische dossiers had bereikt. Maar alcoholgebruik verwierp hij, als geoefend consument van Tripel Westmalle, geenszins, wat hem niet tot een minder aangenaam mens maakte.

Alcohol schaadt de gezondheid. Niet: misbruik van alcohol. Met deze bijdrage in een gezaghebbend medium als Doorbraak, probeer ik het tij alsnog te keren. Neen aan deze onzinnige slogan ! En hier leest u waarom.

Niet omdat ik een onverbeterlijke dronkaard ben. Geregeld ben ik nuchter, zoals nu, bij het schrijven van dit stuk. Als u toch een andere indruk hebt, komt dat misschien doordat u vandaag zelf iets vroeger dan anders met het aperitief bent begonnen.

Krampachtig

Over alcohol wordt vaak erg krampachtig gedaan. En zeker over alcohol in het verkeer. Voor sommigen is elkeen die bij het avondmaal één glas wijn drinkt en daarna achter het stuur plaatsneemt een potentiële seriemoordenaar. Een tikkende tijdbom. Superlatieven ontbreken om de morele afkeuring verbaal gestalte te geven. Ten onrechte. Het is niet omdat wie een glas te veel drinkt niet mag rijden, dat iedereen die een glas drinkt een glas te veel drinkt. En het verorberen van een likeurpraline tijdens het bezoek aan tante in het woonzorgcentrum, maakt van de rit naar huis geen poging tot doodslag.

Een likeurpraline maakt van de rit naar huis geen poging tot doodslag

Tijdens het academiejaar 1987-1988 gaf ik college in Utrecht, op dinsdagochtend van 9 tot 13 uur. Daarna nuttigde ik een uitsmijter in het sindsdien verdwenen café Uithof Inn. Met een frisse Duvel erbij. Ik herinner me hoe een verwaaide theologiestudent die zich nadien in bodypainting bekwaamde daar kribbig over deed. Een Duvel ! En dan naar huis rijden ! Je moet maar durven ! Ik antwoordde – driester dan vandaag – dat ik nooit reed wanneer ik niet had gedronken. Wat ik nu niet meer zou durven zeggen, laat staan schrijven.

Gebruik of misbruik

Dat elke druppel alcohol een druppel te veel is, daar zijn niet alle artsen volledig van overtuigd. Misbruik van alcohol verwerpen ze natuurlijk wel. Helaas zijn veel weldenkenden in onze gepolariseerde tijd van stoere standpunten en heftige emoties niet langer bereid ge-bruik van mis-bruik te onderscheiden. Wie hulpeloze mensen, per definitie niet tot eigen verantwoordelijkheid in staat, tegen zichzelf wil beschermen, verwerpt immers nuance. Vanuit een pedagogisch oogpunt is ze hinderlijk.

Terwijl juist een genuanceerde discussie over het verschil tussen gebruik en misbruik van alcohol de moeite waard is. De lijn is soms dun en wordt vaak geleidelijk, haast onmerkbaar overschreden. Gebruik kán misbruik worden. En toch, de grens bestaat wel degelijk. Precies dat type discussie wordt stilaan taboe, onder het mom van preventie. Beter helemaal geen alcohol, luidt het, de beste manier om nooit te veel te drinken.

Voor wat hoort wat

Niet enkel ongenuanceerde drammerigheid en pronkerig gemoraliseer kenmerken de bloedserieuze slogan ‘alcohol schaadt de gezondheid’. Hij creëert bovendien een vals verwachtingspatroon, namelijk de stilzwijgende belofte dat wie gezond leeft en aan alcohol verzaakt, langer zal leven. Het lijkt een wederkerig contract. Tegenover een structurele positionering als waterdrinker staat de garantie van een lang en gezond leven. Do ut des. Voor wat hoort wat.

Dan maar naar de rechter wanneer het contract niet wordt nageleefd ? Zo werkt het natuurlijk niet. Ik ken mensen die levenslang danig op hun gezondheid hebben gelet, maar toch, soms op jonge leeftijd, door een vreselijke ziekte werden getroffen. Onverdiend, dat zeker. Maar het leven zelf is, vaker dan ons lief is, wreed en onrechtvaardig.

Het leven zelf is, vaker dan ons lief is, wreed en onrechtvaardig

Ten slotte dit. Of het gaat om alcohol, jongeren op sociale media of onfatsoenlijke meningen, altijd wordt gewezen op het gevaar van wat wordt verboden. Nooit op het gevaar van het verbod. Nochtans kan dat, wanneer het te pas en te onpas wordt aangewend om iedereen tot gewenst denken en handelen te brengen, een rem zijn op elke spontaneïteit en levensvreugde. Het creëert een gevoel van zinloosheid. Hoe mensen moeten leven staat vast : ze moeten het enkel nog doen.

Misschien een goede reden om dan toch maar naar de fles te grijpen.

Rik Torfs is Belgisch hoogleraar emeritus aan de KU Leuven, kerkjurist, oud-rector van de KUL, bekend mediafiguur, voormalig christendemocratisch politicus en bekende twitteraar.

Foto’s (c) Gazet van Hove.