De gevestigde media hebben veel aan impact verloren. Hoofdredacteurs van kranten waren ooit toonaangevend in het bepalen van de politieke en maatschappelijke agenda. Dat is voltooid verleden tijd. De publieke opinie wordt alsmaar minder beïnvloed door wat main stream kranten en nieuwszenders voorhouden. En dat ligt niet alleen aan de opkomst van de sociale media.
Kranten die Vlaams voelend en centrum rechts waren zweerden dit gedachtengoed gaandeweg af als te nationalistisch, niet progressief en wereldvreemd. Zij gingen voor een politiek correct, Belgicistisch, groen-links narratief. Wie bleef opkomen voor echte democratie, voor zelfbestuur en responsabilisering, voor een beperkte overheid, voor de vrije markt en voor de ondernemers zat niet langer op de golflengte van redacties waar solidariteit, herverdeling, etatisme en allerlei westerse schuldbekentenissen het morele kompas uitmaken. Meer Vlaamse autonomie klonk verdacht en werd genegeerd. De “vrije” meningsuiting werd aan controle onderworpen. Alleen de eigen waarheid was relevant. Zoals ten tijde van de Sovjet Unie, toen de Pravda letterlijk en figuurlijk “De Waarheid” schreef.
En toch, ook zonder die spreekbuizen groeiden de Vlaams Nationale partijen fors en vertegenwoordigen zij vandaag circa 50% van de kiezers. Waardoor is aangetoond dat patserige media, die zichzelf toonaangevend noemen, sterk aan relevantie hebben ingeboet. De vergelijking met kranten en tijdschriften uit het buitenland valt toenemend negatief op. De grootte van het lezerspubliek speelt zeker een rol. In Duitsland heeft een krant zoals FAZ een duidelijk schaalvoordeel. Het gebrek aan diepgang, nuancering en debat kan echter niet alleen worden toegeschreven aan een relatief kleine oplage. Er is meer aan de hand wanneer het uitwisselen van journalisten tussen de media onderling door de pensée unique geen enkel probleem oplevert.
Wie denkt dat frustratie over de dalende impact zou leiden tot introspectie binnen de redacties komt bedrogen uit. Er wordt verder gefocust op domeinen die voornamelijk de eigen bubbel en een groen links lezerspubliek welgevallig zijn. Er blijkbaar van uit gaande dat economische prestaties niet zo belangrijk zijn en dat het geld als een manna uit de hemel zal blijven vallen. Steevast blijft men hameren op meer belastingen voor “de rijken”, meer belasten van grote vermogens en erfenissen en dat in een land dat taxatie kampioen is.
De grote maatschappelijke vraagstukken komen minder aan bod. Door het achterhouden en manipuleren van wat men stigmatiserende of polariserende feiten en studies noemt worden die problemen echter groter en de media impact kleiner. Kiezers hebben doorgaans gezond verstand. Zij voelen aan wanneer er voor hen gedacht wordt en denken er in het stemhokje het hunne van. Terwijl gans Europa als tegenreactie op de overdreven politieke correctheid opschuift naar rechts, gaan de media verder naar links.
Analyses over de honderdduizenden langdurig zieken, de wantoestanden bij justitie en in de gezondheidszorg, de ongecontroleerde migratie en radicalisering, de klimaatverandering, de rol van vakbonden en ziekenfondsen en het grote democratische deficit in dit land munten vooral uit door wat niet verteld wordt en zoeken het heil steevast bij de overheid. Terwijl de torenhoge staatsschuld in dit land net te wijten is aan een inefficiënte, verspillende overheid die decennia lang verouderde sectoren heeft ondersteund en de PS carte blanche gaf om allerlei sociale zekerheidssystemen en uitkeringen oneigenlijk te gebruiken.
Klemtonen zoals het eigendomsrecht als sleutel tot succesvol ondernemen, rechten maar ook plichten, vrije meningsuiting, maatschappelijk engagement en het opnemen van verantwoordelijkheid zijn bij de main stream media een haast vergeten vocabularium. In de plaats daarvan faciliteren zij een samenleving gebaseerd op afgunst, jaloezie, gelijkheid, nivellering en een administratieve regelneverij die innovatie en initiatief fnuikt.
De vierde macht zou een baken kunnen zijn van reflectie en kritisch nadenken over de uitdagingen voor onze economie, onze welvaart en ons welzijn. Helaas blijven de media gemakshalve ploeteren in de waan van de dag met de vaste overtuiging dat een reeds overvraagde overheid alle problemen moet oplossen.
De verdere opkomst van de sociale media en van AI vormen ontegensprekelijk een grote maatschappelijke uitdaging. Alertheid, verschillende meningen, onderzoek, meerdere bronnen, degelijke data en cijfers zullen nodig zijn om de publieke opinie zo volledig mogelijk te informeren.
Met een attitude van zelfgenoegzaamheid en een gebrek aan geloofwaardigheid zijn de mainstream media slecht gewapend om die evenwichten in de berichtgeving te garanderen.
Juni 2026.
John Dejaeger
Voorzitter van Pro Flandria.
Gewezen CEO van BASF Antwerpen
foto’s (c) Gazet van Hove .