door Roan Asselman – www.doorbraak.be .
Peter De Keyzer over de toestand en toekomst van België. foto © DB
De vijfde en (voorlopig) laatste aflevering van ‘De Dwarsliggers’. Jinnih Beels spreekt met econoom Peter De Keyzer over de toestand en toekomst van België. ‘België kan eigenlijk veel beter. Dat is ons boek in één zin samengevat.’
Dat boek is Belgium 2040 – Van Stilstand naar Strategie (Ertsberg, 2026). De oprichter van consultancybureau Growth Inc. schreef het samen met professor Rudy Aernoudt, vandaag vooral bekend als de Vlaamse kabinetschef van MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez. De Keyzer en Aernoudt ontleden de Belgische pijnpunten inzake onderwijs, politiek, bestuur, defensie, migratie en economie. Daarbij zoeken ze inspiratie bij landen die het beter doen en stellen de vraag : waarom kunnen/doen wij dat niet ?
Cultuur van stilstand
Volgens De Keyzer ligt het antwoord vooral in onze cultuur. ‘Het status quo is onderdeel van ons DNA. Stabiliteit vinden we belangrijker dan strategie. Gelijkheid belangrijker dan ambitie.’ Die voorkeur voor stilstand maakt hervormingen bijna onmogelijk, tenzij we met de rug tegen de muur staan. Dan handelen we plots wel, zoals bij vorige begrotingscrisissen of devaluaties. Maar in rustige tijden wachten we af. En dat kunnen we ons niet meer permitteren, benadrukt De Keyzer : ‘De wereld verandert razendsnel.’
In rustige tijden wachten we af en dat kunnen we ons niet meer permitteren
De econoom schetst twee mogelijke paden. Ofwel wachten we op een crisis en doen we pas dan wat nodig is. Ofwel kiezen we zélf voor ambitie. ‘Ofwel kiezen we er zelf voor om als individu, als burger, als maatschappij hoger te mikken en te zeggen : ‘We hebben gigantisch veel potentieel.’’ Voor De Keyzer is de keuze vanzelfsprekend. Hij verwijst naar een studie van de OESO : als België alle aanbevolen hervormingen doorvoert, zou het inkomen per inwoner met 40 procent kunnen stijgen. ‘Er is geen enkel land waar dat meer is dan in België. Er is geen enkel land dat meer te winnen heeft bij hervormingen dan België.’
‘Neoliberalisme’
Een belangrijk deel van het gesprek gaat over de doorgeschoten gelijkheidsgedachte. De Keyzer pleit voor een herwaardering van de meritocratie. ‘De link tussen eigen inspanning en wat ik er zelf aan overhoud, die is volkomen doorgeknipt. Ik zou dus veel meer meritocratie willen, waarbij mensen hard kunnen gaan werken en beloond worden voor hun inspanning.’
De econoom illustreert met cijfers en voorbeelden : 55 procent van het brutoloon gaat naar de overheid, een derde van de pensioenen wordt uitgekeerd voor periodes waarin niet gewerkt is en flexi-jobs bewijzen dat mensen wél willen werken als ze er meer aan overhouden. België is één van de meest gelijke landen van Europa, maar de discussie gaat nog altijd over ‘neoliberalisme’ en ‘ultrarijken’. ‘Nergens in Europa zijn de rijkste 10 procent zo arm als bij ons.’
Uw land graag zien is op meer dingen neen dan ja zeggen
De rol van de overheid komt, weinig verrassend, uitgebreid aan bod. De Keyzer vindt dat die veel vaker ‘nee’ moet durven zeggen. ‘Uw land graag zien is op meer dingen neen dan ja zeggen. Want je moet rekening houden met de lange termijn en met de volgende generatie.’ Hij vergelijkt het met opvoeding van kinderen: altijd maar instemmen maakt geen gelukkig kind.
Een begroting die al vijftig jaar structureel in het rood staat, is het bewijs dat we te veel ‘ja’ zeggen op dingen waarvoor we eigenlijk geen geld hebben. Bedrijven en middenveldorganisaties moeten evengoed in de spiegel durven kijken : zij klagen over te hoge belastingen, maar staan als eerste in de rij voor subsidies. De Keyzer wil een level playing field zonder allerlei ‘cadeaus’.
Expo 58
De econoom pleit verder voor depolitisering van besturen en administraties, minder politici (‘we hebben er meer dan militairen’) en een einde aan de(ze) particratie. ‘De partijtucht is zo sterk, dat we in het parlement net zo goed enkel die tien partijvoorzitters kunnen zetten. Dat geeft hetzelfde resultaat.’ Hij wil spreken met iedereen die begaan is met de toekomst van het land – van extreemrechts tot extreemlinks – omdat we het, volgens hem, over 80 procent van de zaken eens zijn.
De laatste aflevering van (het eerste seizoen van) De Dwarsliggers is dan ook zeker geen klaagzang. De Keyzer herinnert aan Expo 58, amper veertien jaar na de bevrijding : een generatie die alle reden had om te klagen, bouwde een symbool van optimisme en innovatie. ‘We zijn rijker, we leven langer, we zijn gezonder. Waarom zouden we daar niet toe in staat zijn ?’
Bekijk de volledige podcast via YouTube of luister ernaar op uw favoriete podcastplatform.
Het boek van Jinnih: https://www.jinnihbeels.com/boek .
foto’s (c) Gazet van Hove.