COLUMN – door Siegfried Bracke – www.doorbraak.be .
Ik schrijf dit stukje op de Waalse Nationale Feestdag. Anders dan in Vlaanderen is er voor de Fêtes de Wallonie geen vaste datum. Het feest wordt gevierd op de derde zondag van september. Maar net zoals op 11 juli is er ook daar een academische zitting met verschillende feestredes, steevast in het stadhuis van Namen. In mijn tijd als Kamervoorzitter moest ik daarnaartoe. Ik heb er veel geleerd. Over het verschil.
Om te beginnen doken er net na het overschrijden van de taalgrens altijd vier-vijf politiemensen op de motor op die met zwaailichten en sirenes ons begeleidden tot in het centrum van la capitale wallonne. Dat is daar blijkbaar de gewoonte : hoogwaardigheidsbekleders die zich naar een plechtigheid begeven worden er en grande pompe onthaald. Toen ik daarna liet weten dat ik dat eigenlijk niet wou, zei men dat die politiemensen er toch waren en dat ze dat ook graag deden. En ik werd ook streng toegesproken : voor de ene wel een escorte en voor de andere niet, dat ging niet; dan maar voor iedereen. Wallons toujours !
Zo’n academische zitting duurt bij onze zuiderburen altijd veel langer dan in Vlaanderen. Niet alleen omdat Franstaligen meer woorden gebruiken dan anderen. (Het is statistisch bewezen dat een boek dat vertaald is naar het Frans gemiddeld anderhalve keer zo lang is als het origineel). Maar ook omdat elke spreker steevast alle officiëlen in al hun graden en hoedanigheden vernoemt en verwelkomt.
En natuurlijk wordt ook daar het officiële deel afgesloten met de nationale hymne : Le chant des Wallons. Zoals bij ons met de Vlaamse Leeuw. Daar is de laatste zin van elke strofe : Voilà pourquoi l’on est fier d’être Wallons. Weinig mensen zingen dat mee, weinigen blijken de tekst of de melodie te kennen. En, opvallend, zij die wél meezingen zijn socialisten. Ongeveer het omgekeerde van bij ons op 11 juli.
Onkelinx
Van socialisten en van zingen gesproken. Een van de momenten waarop ik Wallonië beter heb leren kennen was de begrafenis van Gaston Onkelinx, de vader van Laurette. De man was vakbonder en PS-parlementslid geweest. Ik vernam er dat Gaston – zoon van de VNV oorlogsburgemeester van het Limburgse Jeuk; hij had tot zijn vijftiende op het atheneum van Sint-Truiden gezeten – eigenlijk nooit behoorlijk Frans had gesproken. Maar dat had hem nooit belet verkozen te worden.
De hele zaal zong op den duur mee, de meesten in tranen
De plechtigheid vond plaats in Seraing, in een vervallen sporthal die bomvol zat. Met buiten ook honderden mensen. Naar schatting een derde van de aanwezigen – mensen van alle leeftijden – droeg een training, en zichtbaar niet van de duurste soort. Het begon met een van de kleinkinderen die bij de kist a capella de Internationale zong. De hele zaal zong op den duur mee, de meesten in tranen. Ik was onder de indruk.
Net zoals mijn chauffeur die tijdens het twee uur durende afscheid wat had rondgewandeld in Seraing. Hij was zeer geschrokken van de schrijnende armoede in de buurt, van de vervuiling en de verkrotting. De Vierde Wereld in de praktijk. Dat moet je echt zien, zei hij. Het waren de huizen van die mensen in die trainings. Het schoot me toen weer te binnen dat Waals hetzelfde woord is als het Engelse Welsh, een woord dat vreemd, bizar of zelfs buitenlands betekent.
Waalse werkelijkheid
Het is de voor ons vrijwel onbekende kant van de Waalse werkelijkheid. De werkelijkheid die leert dat dit probleem niet van vandaag op morgen kan worden geregeld. Tegelijk leert ze dat met minstens het begin van de oplossing eerder vandaag dan morgen moet worden begonnen. Want er is ook een andere kant aan diezelfde werkelijkheid.
De Waalse schuldgraad zat eind vorig jaar op 214 procent : als dus al het geld dat bij het Waalse Gewest binnenkomt naar de afbouw van de schuld gaat, duurt die afbetaling langer dan twee jaar. Ter herinnering : in Griekenland is destijds door het IMF en de Wereldbank ingegrepen omdat de schuld er was opgelopen tot een ‘ondraaglijke’ 180 procent…
Toen in 2021 Wallonië werd getroffen door zeer grote watersnood schatte men de kosten van de wederopbouw op 1,2 miljard. Men wou dat geld lenen, maar geen bank of verzekeringsmaatschappij was bereid over de brug te komen, vanwege onvoldoende kredietwaardigheid. De federale staat heeft dan maar dat geld voorgeschoten. Wat naar verluidt eigenlijk juridisch onmogelijk is. Maar er was geen andere ‘oplossing’. Tegelijk kregen alle uitkeringstrekkers uit het getroffen gebied een aantal maanden een bonus van 25 euro. Wallons toujours !
Troeven
Tegelijk is de Waalse staat overvet. Maar liefst 70 procent van het Waalse bbp wordt door de overheid zelf gegenereerd. Zelfs Guy Spitaels, overleden in 2012, had dat in de gaten. In een van zijn laatste interviews had hij het over ‘le fratas institutionel, ce coût, ces doublons’, de institutionele rommelhoop, de kosten en de doublures. Eén voorbeeld : voor één miljoen inwoners zijn er in Vlaanderen 40 mensen die ergens op een politiek kabinet werken; in Wallonië zijn er dat 213.
Terwijl er zoveel troeven zijn. Omdat er bijvoorbeeld nog ruimte is in Wallonië, en ook het vergunningenbeleid is er stukken minder strikt dan in Vlaanderen. Ook de demografie zit er mee : minder ouderen en meer jongeren. Eén probleem : een te groot deel van die jongeren is niet aan het werk. Ze zijn chômeur, comme mon père.
Wallonië kondigt in 2029 het budgettair evenwicht aan.
Wallons toujours is sinds begin vorige eeuw het devies van de Waalse Beweging
Siegfried Bracke was voor de N-VA Kamervoorzitter en gemeenteraadslid in Gent. Voordien was hij journalist bij de VRT.
foto’s (c) Gazet van Hove.