Tijdens het debat over de Vlaamse begroting gingen de liberalen van Anders vol in de aanval tegen de regering-Diependaele. Het was weinig overtuigend. Straks volgt wellicht een even ongeloofwaardige charge tegen de federale regering. Ondertussen wordt het verder uiteenvallen van de mini-partij voorbereid.
Tom Ongena, Gwendolyn Rutten, Stephanie D’Hose… Allemaal gingen ze tijdens het debat over de Septemberverklaring in het Vlaams Parlement vol op het orgel. Een deel van de kritiek – de besparingen waren niet zo moeilijk als door de regering-Diependaele voorgesteld – is terecht. Alleen hangt de schaduw van de oude Open Vld over die verkozenen. Zowel Tom Ongena als Gwendolyn Rutten waren voorzitter van Open Vld als Vlaamse regeringspartij en dus mee verantwoordelijk voor de huidige precaire situatie op budgettair vlak. Rutten was ook Vlaams minister. De kritiek was dus weinig overtuigend. Zeker bij Stephanie D’Hose, die in het verleden als links-liberaal kritisch was voor de besparingen in de cultuursector, maar nu vindt dat er niet genoeg wordt gesneden in de subsidies.
Men kan er gif op innemen dat Vincent Van Quickenborne dezelfde show zal opvoeren na de ‘State of the Union’ van federaal premier Bart De Wever (N-VA) ergens half oktober. De kritiek op hogere of nieuwe taksen zal terecht zijn. Alleen is Q een van de figuren die het wanbeleid van de Vivaldi-regering onder leiding van Alexander De Croo altijd heeft gesteund. De peilingen tonen trouwens duidelijk aan dat de haring van Anders/Ex-Open Vld niet meer braadt.
Aanschurken tegen de ‘kaloten’
En het kan nog erger. In een interview met het Nieuwsblad verklaarde Egbert Lachaert, ex-Anders en nu onafhankelijk parlementslid, dat er vijf jaar geleden gesprekken waren tussen Open Vld’ers en CD&V’ers om een soort van grote centrumrechtse partij te vormen, type CDU in Duitsland. Maar bij beide politieke formaties was er te veel tegenstand. En ook de toenmalige N-VA-voorzitter Bart De Wever zou dat hebben tegengewerkt. Niet dat die veel moeite zal moeten hebben gedaan. Deze piste toont één ding aan, of bevestigt het vooral : het Vlaams liberalisme is geen ideologie, maar het overlevingsmechanisme van een politieke kaste. Dat hadden mensen in het verleden al lang door en het verklaart mee de ruzies met Jean-Marie Dedecker en Hugo Coveliers. Alleen de postjes tellen, zei men al bij VLD-militanten in de paarse jaren rond 2000.
Hoe is het mogelijk dat de liberalen zouden aanschurken tegen de door hen gehate ‘kaloten’ ?! Akkoord, we leven in een seculariseerde samenleving waar er op godsdienstig vlak al decennia een pacificatie aan de gang is. Maar wie in liberale kringen rondliep, dacht soms dat die nog in de jaren 1950 leefde. Het is bekend dat onder meer de Antwerpse afdeling van de liberalen er een sport van maakte om ‘dagelijks een pastoor tussen de boterham te eten’. Echter, in recente tijden waar de invloed van de katholieke kerk is weggeëbd en de christendemocratie politiek niet meer dominant is, lijkt het alsof de liberalen de strijd moeten blijven aangaan met de almachtige katholieken. Over de islam wordt natuurlijk zedig gezwegen. Waarom dan proberen toenadering te zoeken tot CD&V ? Toen al een signaal van de laatste stuiptrekkingen van de liberale partij ?
De Belgische vlag voorop
Al even pijnlijk is de manier waarop partijvoorzitter Frédéric De Gucht rond het communautaire thema danst. Akkoord, de liberalen zijn nooit echt Vlaamsgezind geweest. Het was altijd de vlag voorop, meer bepaald de Belgische vlag. En men kan begrijpen dat het moeilijk blijft om de N-VA op dat terrein te bestrijden. Maar wanneer duidelijk wordt dat de precaire toestand van de overheidsfinanciën ook een gevolg is van de krakkemikkige staatsstructuur, geeft Anders niet thuis. Onnozele voorstellen als herfederalisering : niemand gelooft daar nog in.
Het feit dat de De Gucht verklaart goede relaties te hebben met MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez, klinkt al evenmin overtuigend. Bouchez is klaar met de Vlaamse liberalen. Op dat vlak lijkt hij inderdaad op Donald Trump : hij moet niet hebben van losers of verliezers.
Geen plaats voor een Vlaamse D66
De Gucht zelf probeert de meubelen te redden en kan op goodwill rekenen in de media. Hij mag op verschillende tv- en andere platformen opduiken. Maar het lijkt echt wel de laatste stuiptrekking van Anders. De Gucht profileert zich op ondernemerschap en economisch rechts-liberalisme. Dat mag best. Maar ondertussen is Anders vervormd tot een Vlaamse D66. Daar is in Vlaanderen geen ruimte voor. Of toch te weinig. De links-liberalen hebben hier een megafoon dankzij de media (ze vinden gelijkgezinden onder journalisten), maar bij de brede bevolking is dit gewoon marginaal.
Overigens : sommige Anders-kaderleden beseffen dat en hebben vorige zomer gesprekken gevoerd met Groen. Daar horen Gwendolyn Rutten en co thuis. Hier is geen plaats voor een D66. Het is dus gewoon wachten tot er bij Anders een nieuw wiel wordt afgereden.
En misschien zorgt de familie De Gucht zelf voor die verschrompeling. Iedereen kiest nu al eieren voor zijn geld, zo is te horen. Een voorbeeld : ook al is het nog meer dan 2,5 jaar, blijkbaar is men al bezig met het Anders-lijsttrekkerschap voor de Europese verkiezingen. En in de van oudsher liberale provincie Oost-Vlaanderen zou dit nu al tot spanningen leiden tussen Frédéric De Gucht en de Gentse burgemeester Mathias De Clercq. Deze laatste beseft dat zijn verhaal in de Arteveldestad voorbij is. Beiden azen dus op het lijsttrekkerschap.
Als die spanningen aanhouden en dit leidt tot een ruzie, dan is dat wel zeer zielig. Want men strijdt voor een plaats op de lijst waarvan het niet zeker is dat men die überhaupt zal binnenrijven. Voor de Europese verkiezingen ligt de kiesdrempel niet op 5 procent maar de facto op 6,5 procent. Allesbehalve zeker dat Anders die haalt.
foto’s (c) Gazet van Hove.