Verminder ambtenaren, activeer werklozen en langdurig zieken
NIEUWS – door Hans Brockmans – www.doorbraak.be .
Naar verhouding telt België zo’n 300.000 ambtenaren meer dan Nederland. foto © VRT
België moet zijn ambtenarenkorps terugbrengen tot het niveau van het Nederlandse. Het moet ook werklozen en langdurig zieken aan het werk zetten, zoals bij de Noorderburen, om een nakende financiële catastrofe te voorkomen. Dat verdedigt Geert Noels.
‘Als we de werkzaamheidsgraad, het aandeel langdurig zieken in de beroepsbevolking en de verhouding tussen private en publieke tewerkstelling op Nederlands niveau brengen, kan dat de schatkist 25 miljard euro extra inkomsten opleveren’, stelt Geert Noels van vermogensadviseur Econopolis. ‘De activering van de beroepsbevolking is veel efficiënter dan de resem voorstellen voor belastingverhogingen die nu de ronde doen om de schuld te saneren.’
10 procent meer werk
Noels maakte deze berekening begin deze week op de sociale media. De hoogste opbrengst ziet de econoom in een verhoging van de werkzaamheidsgraad, het aandeel van de beroepsbevolking dat effectief werkt. Nederland behoort op dat vlak, samen met IJsland en Zweden, tot de best presterende landen van de OESO. De werkzaamheidsgraad bij de Noorderburen bedraagt 83 procent, al werken er wel meer mensen deeltijds dan bij ons.
De hoogste opbrengst ziet de econoom in een verhoging van de werkzaamheidsgraad
België staat met 73 procent op de 25ste plaats in de EU, waar het gemiddelde 75 procent bedraagt. De regionale verschillen zijn aanzienlijk. Vlaanderen haalt 77 procent, drie procentpunten minder dan het streefdoel van de regering. Brussel heeft met 65 procent nog een lange weg te gaan. In Wallonië ligt de werkzaamheidsgraad op 67 procent.
40 jaar Waals herstel
‘Deze communautaire verschillen liggen erg gevoelig’, getuigt Noels. ‘Ik hoor Waalse politici al veertig jaar beweren dat hun regio uit een diep dal moet komen na de teloorgang van de staal- en steenkoolindustrie.’
Er zijn nochtans heel wat Europese regio’s waar een klassieke industrie klappen heeft gekregen. Landen als Polen, Hongarije en de Baltische staten hebben hun economie er wél weer bovenop geholpen. ‘Het beste voorbeeld vinden we in eigen land, waar ook Limburg zich herpakt heeft na de sluiting van de mijnen en de auto-industrie’, herinnert Noels. ‘Wallonië heeft echt nood aan een andere aanpak, anders blijft het sukkelen. Men kan de realiteit niet blijven negeren.’
750.000 extra jobs
Als België erin zou slagen om het Nederlandse werkzaamheidsniveau te bereiken, zouden er 750.000 mensen méér aan het werk zijn, becijfert Noels. Dat zou de schatkist 21 miljard euro opleveren aan besparingen op uitkeringen en extra belastinginkomsten.
Als België het Nederlandse werkzaamheidsniveau zou bereiken, zouden er 750.000 mensen méér aan het werk zijn
‘Nu dringen de progressieve partijen erop aan de koek beter te herverdelen’, redeneert Noels. ‘Als we de werkzaamheidsgraad op Nederlands niveau brengen, maken we die koek veel groter. We zouden de belastingen en loodzware sociale lasten dan kunnen verlagen.’
8 procent langdurig zieken
Volgens de econoom moet daarnaast dringend werk worden gemaakt van de activering van langdurig zieken. In België is 8,1 procent van de beroepsbevolking niet aan het werk door langdurige ziekte of invaliditeit, berekende de Hoge Raad voor Werkgelegenheid.
In Nederland ligt dat aandeel op 7 procent, niet veel lager dan bij ons. Het Nederlandse Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) berekende echter dat slechts 4,2 procent van de beroepsbevolking – 400.000 personen – in 2023 een WIA-uitkering kreeg (Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen). Een Nederlandse werkgever is immers verplicht zijn zieke werknemers de eerste twee jaar zelf uit te betalen. Hij stimuleert hen daarom sterk om een alternatieve functie binnen het bedrijf op te nemen of een interimjob uit te oefenen.
België telt momenteel 576.000 langdurig zieken, naast 87.000 ambtenaren met ziektepensioen. Volgen we het Nederlandse voorbeeld, dan kan dat aantal volgens Noels met 136.000 worden teruggebracht. Goed voor een besparing van 2 miljard.
Een derde minder ambtenaren
De grootste besparing kan volgens de econoom worden gerealiseerd bij de administratie. In 2024 telde de Nederlandse overheid 1,1 miljoen voltijdse jobs, goed voor 10,5 procent van de beroepsbevolking (CBS). In België zijn er één miljoen ambtenaren op een beroepsbevolking van 6,8 miljoen.
De grootste besparing kan volgens de econoom worden gerealiseerd bij de administratie
‘Naar verhouding telt België zo’n 300.000 ambtenaren meer dan Nederland’, stelt Noels. Hij rekent op termijn op een besparing tot twaalf miljard als het ambtenarenbestand met bijna een derde wordt afgebouwd. ‘Die mensen kunnen dan op hun beurt bijdragen aan de reële economie, en zo mee voor meer groei zorgen.’
Geen snelle verbetering ?
Zo’n drieledige activering gebeurt uiteraard niet van vandaag op morgen. Maar Noels blijft optimistisch. Toen hij 25 jaar geleden voor vermogensadviseur Petercam onderzocht of een kantoor in Nederland haalbaar was, waren de arbeids- en belastingvoorwaarden daar vergelijkbaar met die in België.
Vorig jaar deed Noels dezelfde oefening voor Econopolis in Amsterdam. ‘Voor hetzelfde profiel kost een werknemer in Nederland een vijfde minder dan in België’, berekent hij. ‘Toch houden onze Nederlandse medewerkers 15 procent meer netto over dan de Belgen. Op relatief korte termijn kan ook ons land een radicale ommekeer teweegbrengen.’
‘Laat niet het IMF saneren’
Volgens Noels is er geen alternatief voor snel en radicaal ingrijpen. ‘De rente op Belgische staatsobligaties staat op het hoogste peil in twaalf jaar’, stelt hij vast. ‘Als er niet dringend wordt gesaneerd, stevenen we af op nieuwe records en begint de rentesneeuwbal te rollen. Dan dreigen we in het vizier van de financiële markten te komen. Ons land moet dus zelf beginnen met de noodzakelijke ingrepen, anders zal het IMF ons ertoe dwingen.’
Hans Brockmans is jurist. Hij werkte van 1988 tot 2023 bij het economische magazine Trends. Hij was drie keer genomineerd en twee keer laureaat van de persprijs van het Gemeentekrediet/Dexia. Hij kreeg ook de Citi Journalistic Excellence Award voor de financiële en economische berichtgeving. Hij was lang actief in het bestuur van de beroepsvereniging VVJ.
foto’s (c) Gazet van Hove.