door Jan Lievens (VVB) – www.doorbraak.be .

Het voortzetten van het Belgische status quo is geen blijk van staatsmanschap.

foto © Gazet van Hove.

Crisissen zijn opportuniteiten. Dat is niet louter een cynische vaststelling. Het is een moment waarop een reset mogelijk is. Het aangeboden maar geweigerde ontslag van premier Bart De Wever is zo’n moment. Waar politieke waarnemers dit vooral zien als een begrotingscrisis of de aanloop naar verkiezingen, stelt zich een meer fundamentele vraag : wordt Vlaanderen hier wel beter van, ongeacht de uitkomst ?

Econoom Geert Jennes vatte het onlangs kernachtig samen : ‘In een onafhankelijk Vlaanderen zouden we hier niet over tekorten zeuren, maar op zijn Noors brainstormen over wat het best met onze begrotingsoverschotten gebeurt. Terwijl we zouden kunnen dansen op de tafel, staat in Vlaanderen al jaren Radio Deprimo op : waar besparen we en waar proberen we nog meer te belasten ? We maken ons dus druk over problemen die wij niet veroorzaakt hebben. We dweilen, terwijl iemand anders al jaren de kraan laat openstaan.’

Vlaanderen is de economische motor van het land. Met een werkzaamheidsgraad van bijna 80 procent dragen de Vlamingen netto aanzienlijk meer bij aan de federale begroting en de sociale zekerheid dan ze eruit terugkrijgen. Het federale begrotingstekort wordt, zo stelt Jennes, integraal veroorzaakt door Franstalig België.

de Vlamingen betalen door de Belgische staatstructuur veel te veel belastingen …

Oorsprong van staatsschuld

Gewezen KBC-topman Remi Vermeiren komt tot dezelfde conclusie in zijn Vlaams Manifest. Sinds 1970 boekte Wallonië slechts vijf jaar een evenwicht of overschot. In de overige 46 jaren werd een tekort opgetekend. De overschotten die Vlaanderen sinds 1986 genereerde, volstonden om het eigen aandeel in de schuld volledig weg te werken.

** **VlaanderenWalloniëBrussel
Tekorten-28,4-196,3-11,4
Overschotten+258,8+5,3+27,8
Saldi+260,9-191,1+16,4

Tekorten en overschotten in de drie gewesten (in miljard euro). Bron : Vlaams Manifest, Remi Vermeiren, p. 107.

De conclusie is helder : de Belgische staatsschuld is historisch opgebouwd in het zuiden van het land. Maar de rentelasten die hieruit voortvloeien, wegen zwaar op Vlaanderen. Tussen 1970 en 2021 veroorzaakte Wallonië maar liefst 576,2 miljard euro aan extra schuld door rentelasten. Als onafhankelijke staat zou de Vlaamse rentesneeuwbal in die periode met 94,2 miljard euro zijn afgenomen.

Failliet van klassieke staatshervorming

Is het niet tijd dat we als Vlamingen stoppen met die therapeutische hardnekkigheid om België te ‘redden’ ten koste van onze eigen Vlaamse burgers en belastingbetalers ? ‘We naderen een heel interessant punt in de communautaire geschiedenis van ons land’, verklaarde De Wever afgelopen september in een nagenoeg lege zaal van de Kamercommissie Grondwet. ‘Iedereen beseft dat dit land nooit meer uit de problemen gaat komen zonder een grondige staatshervorming en dat we daar vroeg of laat door zullen moeten. Al zal dat toch eerder vroeg zijn’, zei De Wever.

Vlaanderen betaalt een hoge financiële en democratische prijs voor minieme, versnipperde bevoegdheden

Stapsgewijze staatshervormingen zijn verworden tot een politieke koehandel. Vlaanderen betaalt een hoge financiële en democratische prijs voor minieme, versnipperde bevoegdheden. Het resultaat is een staatsstructuur die je aan je eigen burgers niet uitgelegd krijgt en waarin niemand nog verantwoordelijk is.

Er is nood aan een big bang. Dat mag confederalisme heten, als het maar de carrousel van de staatshervormingen doorbreekt. Mogen we Bart De Wever herinneren aan zijn inzicht over de nood aan een dergelijke paradigmaverschuiving ? Tijdens de regeringsonderhandelingen in de zomer van 2020 met Paul Magnette zou ook bij de PS het besef zijn doorgedrongen dat opeenvolgende staatshervormingen binnen het klassieke Belgische kader de structurele sociaaleconomische problemen — denk aan de arbeidsmarkt en de pensioenen — nooit ten gronde kunnen oplossen.

‘Een beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd is een staatshervorming op zich’, antwoorden N-VA’ers als hun de communautaire stilstand voor de voeten wordt geworpen. Dat soort zoethoudertjes volstaat niet meer. En vooral : ze raken niet aan de kern van het probleem.

Sleutel ligt bij ons

Wat wordt de politieke erfenis van Bart De Wever ? Blijft hij de premier die een krakkemikkige constructie richting 2030 probeert te takelen of worden er eindelijk beslissingen genomen die Vlaanderen rechtstreeks en onverkort vooropstellen en resulteren in een verregaande autonomie ?

Uiteindelijk ligt de sleutel bij de Vlamingen zelf. Kijk naar de meest welvarende landen in Europa, zoals Denemarken, Ierland en Finland. Dat zijn landen met een vergelijkbaar bevolkingsaantal als Vlaanderen, die rechtstreeks deelnemen aan de Europese Unie en hun positie in de wereld hebben verworven. Er is geen enkele reden waarom Vlaanderen dat niet zou kunnen. We beschikken over alle nodige troeven : wereldhavens, een strategische logistieke positie, topscholen en universiteiten en een innovatieve kmo-sector. Deze economische slagkracht wordt vandaag verlamd door de Belgische constructie.

Het voortzetten van het Belgische status quo is geen blijk van staatsmanschap. Het is dweilen met de kraan open, ten koste van toekomstige generaties. Het is tijd om de bladzijde om te slaan. Vlaanderen is klaar om als zelfstandige, moderne en welvarende Europese lidstaat de toekomst tegemoet te treden. Het is tijd voor Vlaamse onafhankelijkheid.

Jan Lievens is politiek secretaris van de Vlaamse Volksbeweging (VVB).

foto’s (c) Gazet van Hove .