Pagina 1025 – Gazet van Hove

Vóór 1945 gold Dresden, ‘het Firenze boven de Alpen’, als de mooiste stad van Europa. De skyline van de stad werd door tientallen 18de en 19de eeuwse schilders vastgelegd. In de nacht van dinsdag 13 op woensdag 14 februari 1945 — toevallig ook carnavalsavond — werd de barokke stad door twee Britse bombardementsgolven tot één grote ruïne herleid. Een tijdgenoot omschreef het als de komst van de ruiters van de Apocalyps die de poorten van de hel openden.

Alsof dat nog niet voldoende was, werd de stad overdag, toen de reddingswerken volop aan de gang waren, nogmaals gebombardeerd; ditmaal door de Amerikanen of de ‘Angelsaksische luchtgangsters’ zoals het in de toenmalige Goebbels-propaganda heette. Het hele stadscentrum (Altstadt) werd tot een grote puinhoop herschapen. Monumentale gebouwen als het Zwingerpaleis, de Semperopera en de Frauenkirche waren niet meer. Ze werden na de Wende in hun oorspronkelijke staat herbouwd en behoren thans opnieuw tot de trots van het Dresden.

Beschermd door Churchill ?

Na Frederick Taylor in 2005 schreef de Britse historicus Sinclair McKay onder de titel Vuur en duisternis een nieuw boek over de bombardementen op Dresden. Hij brengt ons nieuwe inzichten over het hoe en waarom van de bombardementen die de stad in een gruwelijke vuurzee herschiepen. Overigens werd de stad al in 1944 een eerste maal gebombardeerd, maar zonder veel schade aan te richten.

McKay bevestigt dat er in de stad nauwelijks wapenfabrieken aanwezig waren. Of je moet verrekijkers en microscopen ook al als oorlogstuig beschouwen. De beroemde lenzenfabriek Zeiss had er immers haar vestiging naast fabrieken waar naai- en typemachines gemaakt werden. Trouwens, de stad van 650.000 inwoners bezat nauwelijks luchtafweerbatterijen en de weinige (een dozijn) gestationeerde jachtmachines van de Luftwaffe dienden aan de grond te blijven. Velen dachten dat Dresden een veilige stad was, en door Churchill beschermd werd. Had trouwens zijn grootmoeder niet verklaard dat ze ‘on the continent’ het liefst vertoefde in Dresden ?

Terreurbombardement

De bombardementen kwamen er vooral op vraag van Stalin, die aan zijn bondgenoten vroeg Dresden murw te bombarderen. Het Rode Leger was toen immers nog maar honderd kilometer van de stad verwijderd. De geallieerden kregen te horen dat Dresden een belangrijk verkeersknooppunt was, en tjokvol troepen zat op weg naar het front. Inderdaad zat de stad en directe omgeving nokvol met mensen. Niet met militairen, maar wel met vluchtelingen uit het oosten die gevlucht waren voor de komst van de Sovjet-troepen en hun wreedaardig optreden tegen vooral vrouwen van alle leeftijden.

De bommenregen (onder meer brand- en brisantbommen) zorgde ervoor dat er een immense vuurorkaan in de stad ontstond waaraan de mensen in hun schuilkelders weerloos uitgeleverd waren. Alle zuurstof werd weggezogen. Het was er zodanig heet dat kledij vanzelf in brand schoot en mensen volledig opbrandden als in een crematorium. Wat restte was een hoopje as.

Hoewel McKay zich in voorzichtige bewoordingen uit en niet rechtstreeks gewaagt van een terreurbombardement, wat het in feite was, geeft hij toch uiting aan zijn verontwaardiging over het ‘nihilisme’ waarop gebombardeerd werd, en eeuwenoude kunstwerken zinloos vernield werden. ‘Het bombardement was zonder twijfel een gruweldaad, of die nu opzettelijk was of niet.’ (p. 377)

Getuigenissen

De grote kracht van McKay’s boek vormt niet zozeer de beschrijving van het horrorbombardement, maar veeleer de weergegeven getuigenissen, zowel van Duitse burgers als van Britse piloten. Vooral de Duitse getuigenissen en die van geallieerde krijgsgevangenen (onder andere van de latere Amerikaanse schrijver Kurt Vonnegut) laten niets aan de verbeelding over. Sinclair McKay volgt zijn ‘hoofdfiguren’ zowel voor, tijdens en na de bombardementen, en zit hen dicht op de huid. Dat alles wordt door schrijver op meeslepende wijze verteld.

Ook schrijft hij over de toen al omstreden Britse commandant van Bomber Command, Arthur Harris, en de verantwoordelijke Gauleiter Martin Mutschmann, die verzuimde de stad te voorzien van goede schuilkelders en niet ter plaatse was tijdens de bommennacht. Wie wel ter plaatse was, was een speciale SS-eenheid die nog diezelfde nacht uit Berlijn vertrok, en ervoor zorgde dat er orde op zaken werden geplaatst. Zij voorkwam dat er ziektes uitbraken, de overlevenden van dekens, voedsel en drank voorzien werden, puin geruimd werd… Zij organiseerde verder, samen met stadsarbeiders en brandweer, dat de eerste infrastructuur op poten werd gezet. Hiervoor werden vooral gevangenen ingeschakeld. Zo werden de waterleidingen binnen 24 uur na het bombardement gerepareerd.

Wirwar van cijfers

Na de oorlog varieerde het aantal slachtoffers, naargelang de bron, tussen de 10.000 en 300.000 mensen. Om komaf te maken met deze wirwar van cijfers die vooral door rechtsradicale kringen de hoogte ingedreven werden, riep de burgemeester van Dresden een internationale commissie van historici en andere wetenschappers in het leven. In 2004 stelde deze commissie vast dat het aantal directe slachtoffers op 25.000 geschat werd.

Merkwaardigerwijze baseerden zij zich hiervoor op een oud SS-document. Op 15 maart 1945 meldde men aan de hoogste SS-instantie in Berlijn, dat men een maand na de bombardementen tot dan toe 18.375 slachtoffers had geteld, en dat er rekening diende gehouden te worden dat het cijfer tot 25.000 doden zou oplopen. Goebbels was hiermee niet tevreden, en plaatste er een nul achter; dus 250.000 doden. Via de Zweedse en Zwitserse neutrale pers ging dat cijfer de wereld rond. Zelf was de stad voor de buitenlandse pers taboe. De term van ‘terreurbombardement’ werd voor het eerst, buiten de Duitse pers dan, door een Britse krant gebezigd.

Hoeveel mensen het leven verloren tijdens de drie opeenvolgende bombardementen zullen we nooit weten. Niemand weet hoeveel tienduizenden vluchtelingen er in Dresden vertoefden. Ze werden niet geregistreerd. Niemand weet hoeveel mensen er schuilden in de ondergrondse tunnels onder het centraal station. Zij kwamen allen door verstikking om het leven.

Pforzheim

Na Dresden kwamen er onder meer nog de bombardementen op Tokio, die de miljoenenstad in een reusachtige vuurzee deden ten onder gaan. En in Duitsland werd tien dagen na Dresden het kleinere Pforzheim, gelegen aan de rand van het Zwarte Woud, letterlijk van de kaart geveegd. Nergens anders in een Europese stad tijdens de Tweede Wereldoorlog vielen er zoveel slachtoffers door een enkel bombardement. Een vierde van de bevolking verloor tijdens dit terreurbombardement het leven en 83% van de stad werd verwoest. En waarom? De stad stond vooral bekend voor zijn vakwerkhuizen en horlogemakers. Wie weet van deze hel van Pforzheim?

Met eindnoten, bibliografie en register.

Horrornacht in Dresden : 13 februari 1945

Door: Redactie

Op: 3 maart 2020

In: Duiding & Opinies

www.doorbraak.be – door Pieter-Jan Verstraete . Sinclair McKay, Vuur en duisternis Het bombardement op Dresden , Uitgeverij Atlas Contact, 416 blz., ISBN 9789045039831, € 29.99 . Koop dit boek op doorbraakboeken.be Vóór 1945 gold Dresden, ‘het Firenze boven de Alpen’, als de mooiste stad van Europa. De skyline van de stad werdLees verder

21ste eeuw : de eeuw van het populisme ?

Door: Redactie

Op: 3 maart 2020

In: Duiding & Opinies

In Wikipedia vindt men volgende vrij neutrale definitie van populisme : “Het is een manier van politiek bedrijven, waarin de centrale tegenstelling die tussen “het volk” en “de elite” is, en waarbij de populist de kant van “het volk” kiest. Deze begrippen kunnen op verschillende manieren worden ingevuld, zodat menLees verder

Periodieke onderhoudswerken in tunnels in onze regio

Door: Redactie

Op: 3 maart 2020

In: Gemeentelijk, Hulpdiensten & veiligheid

Meerdere keren per jaar voert het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV) periodieke onderhoudswerken uit aan de tunnels in haar beheer. Het gaat om kleinere onderhoudswerken zoals het reinigen van tunnelwanden, het ruimen van kolken en het controleren van de verlichting. Om de hinder voor het verkeer zo klein mogelijk teLees verder

Enquête vrije tijd in Hove

Door: Redactie

Op: 3 maart 2020

In: Gemeentelijk

Geef je mening over het vrijetijdsbeleid in ons dorp! De enquête vind je hier. Ze is gratis en anoniem. Foto’s (c) Gazet van Hove.Lees verder

Leg de ‘roverheid’ droog

Door: Redactie

Op: 2 maart 2020

In: Duiding & Opinies

Essay – www.doorbraak.be – door Werner Niemegeers & Bart De Meulenaer . Kan de burger de politieke impasse doorbreken door geen belastingen meer te betalen ? De Belgische staat functioneert niet meer. Als het uitbrengen van een democratische stem via verkiezingen niet wordt begrepen door de politiek kan de burgerLees verder

Repair Café in Mortsel

Door: Redactie

Op: 2 maart 2020

In: Handelaars & Economie

Stoel kapot ? Broodrooster weigert dienst ? Trui met gaatjes ? Breng al je spullen die een reparatiebeurt nodig hebben op zaterdag 21 maart naar de winkel van Opnieuw & Co in Mortsel. Vrijwilligers van Repair Café Zuidrand repareren alles samen met jou, met de glimlach en voor een vrijwilligeLees verder

Een aantal woorden en begrippen waarmee u dit jaar geconfronteerd zal worden

Door: Redactie

Op: 2 maart 2020

In: Duiding & Opinies, Lezersbrief

Het leidt geen twijfel dat u ook dit jaar overspoeld zal worden door de politiek correcte “new speak” die ons langs alle mogelijke kanalen door de heersende ideologie zal opgedrongen worden. Dat jargon zal zoals altijd bestaan uit een aantal woorden en begrippen waarvan sommigen al een tijdje in gebruikLees verder

De mammobiel komt naar Hove

Door: Redactie

Op: 2 maart 2020

In: Gemeentelijk

De Vlaamse overheid spoort met het Bevolkingsonderzoek Borstkanker alle vrouwen van 50 tot en met 69 jaar ertoe aan om elke twee jaar een screeningsmammografie te laten nemen. Een screeningsmammografie kan afwijkingen in je borsten vroegtijdig opsporen, lang voordat je er zelf iets van merkt. Vroege opsporing heeft enkele belangrijkeLees verder

Charlie Hebdo, vijf jaar later. Is het afgelopen met de vrije meningsuiting ?

Door: Redactie

Op: 1 maart 2020

In: Duiding & Opinies

Wellicht houdt de ULB het been stijf en laat ze zich niet gek maken foto : © collage www.doorbraak.be – door Marc Vanfraechem . Vijf jaar na de moordpartij voor rekening van Allah op de redactie van Charlie Hebdo, wil de Université Libre de Bruxelles (ULB) vandaag donderdag een debatavond houden metLees verder

Indien geen gevoel voor humor, gelieve zich te onthouden

Door: Redactie

Op: 1 maart 2020

In: Duiding & Opinies

Een idee voor de editie van 2021 ACTA SANCTORUM – www.doorbraak.be – door Johan Sanctorum . Het Aalsters carnaval is weer voorbij, nadat we afgelopen week professor Herman Van Goethem op televisie doodserieus hoorden mompelen : ‘ik hou mijn hart vast voor wat er kan gebeuren’. Natuurlijk is er niets gebeurd,Lees verder

Horrornacht in Dresden : 13 februari 1945 (Pagina 1.025)

Beschermd door Churchill ?

Terreurbombardement

Getuigenissen

Wirwar van cijfers

Pforzheim

PIETER JAN VERSTRAETE

Horrornacht in Dresden : 13 februari 1945

21ste eeuw : de eeuw van het populisme ?

Periodieke onderhoudswerken in tunnels in onze regio

Enquête vrije tijd in Hove

Leg de ‘roverheid’ droog

Repair Café in Mortsel

Een aantal woorden en begrippen waarmee u dit jaar geconfronteerd zal worden

De mammobiel komt naar Hove

Charlie Hebdo, vijf jaar later. Is het afgelopen met de vrije meningsuiting ?

Indien geen gevoel voor humor, gelieve zich te onthouden

Footmenu

Horrornacht in Dresden : 13 februari 1945 (Pagina 1.025)

Beschermd door Churchill ?

Terreurbombardement

Getuigenissen

Wirwar van cijfers

Pforzheim

Dit artikel wordt u aangeboden door de Vrienden van Doorbraak

PIETER JAN VERSTRAETE