In Wikipedia vindt men volgende vrij neutrale definitie van populisme : “Het is een manier van politiek bedrijven, waarin de centrale tegenstelling die tussen "het volk" en "de elite" is, en waarbij de populist de kant van "het volk" kiest. Deze begrippen kunnen op verschillende manieren worden ingevuld, zodat men links-populisten, rechts-populisten en diverse andere typen kan onderscheiden. Om die reden kan het populisme niet als een ideologie worden opgevat. In het algemeen spraakgebruik heeft populisme doorgaans een negatieve bijklank, hoewel er politici en denkers zijn die het als geuzennaam voeren”. Voor meer diepgaande analyses verwijzen we graag naar enkele nummers van TeKoS : het themanummer 144 (met bijdragen van Mario Tarchi, Francis Van den Eynde, Guy Hermet), of het nummer 96 (jaargang 2000), of nog de meer recente nummers 162, 170 en 174.
In een interessante bijdrage in het Franse, geopolitieke tijdschrift Conflits heeft hoofdredacteur Pascal Gauchon het over dit begrip. Het populisme in de moderne betekenis van het begrip stak einde vorige eeuw de kop op, en leek overal de wind in de zeilen te hebben : in Vlaanderen en Nederland, in Italië met Umberto Bossi en de Lega Nord, in Amerika. Maar ook in verschillende voormalige Oostbloklanden, zoals Hongarije, Tsjechië, Polen, etc.
Het zag er nochtans de jongste jaren naar uit alsof het fenomeen van het populisme zijn beste tijd had gehad : in Vlaanderen bijvoorbeeld haalde Vlaams Belang met moeite nog 5% van de stemmen, in Oostenrijk verdween de FPÖ van het toneel, Farage leek zijn hand totaal overspeeld te hebben en zijn partij spatte uiteen. En als klap op de vuurpijl leek Matteo Salvini, zowat de populairste populist in Europa, het strategisch geduld niet te kunnen opbrengen om de 5 Sterrenbeweging dood te regeren. Hij, die als minister van Binnenlandse Zaken als geen ander de Italianen wist te verleiden met een straf migratiebeleid, leek de politieke controle kwijtgespeeld en trok de stekker uit de regering. Had hij even gedacht dat er nieuwe verkiezingen zouden volgen, waar hij als grote overwinnaar zou verschijnen, dan koos M5S ervoor om met de oude sociaaldemocratische PD te regeren….en de grenzen terug open te zetten. Italië leek model te staan voor het failliet van het populisme.
Neen, zegt Pascal Gauchon, de recente verkiezingen in Polen, Italië, Hongarije, Spanje bewijzen de duurzame verworteling van het populisme. De verkiezingen in Groot-Britannië die door Boris Johnson werden gewonnen, een ander bewijs. En in Frankrijk wordt Marine Le Pen de voornaamste uitdager van Emmanuel Macron.
Het communisme heeft voor een belangrijke versnelling van het globaliseringsproces gezorgd. Daardoor komen arbeiders en lage middenklassen-groepen onder zware maatschappelijke en financiële druk, maar dat raakt de kleine, maar zeer rijke politieke, economische en culturele elite allerminst.
Daarnaast groeide het gevoel bij veel Europeanen dat de democratie steeds minder gerespecteerd wordt, zeker toen in 2015 bleek dat “men” met de resultaten van een referendum in Frankrijk allesbehalve gelukkig was – de Fransen bleken in meerderheid tegen een Europese grondwet te stemmen – en “men” dus het referendum eventjes aan de kant schoof.
Auteur Gauchon drukt ons op het hart dat dit allemaal gaat om tendensen van lange duur. Gecumuleerd met een massale migratie die de onzekerheid bij de autochtone bevolking doet toenemen. Het gaat om fragiele doorbraken, want, stelt Pascal Gauchon, de tegenstanders hebben de handen in elkaar geslagen en proberen alles uit om de populisten van de macht weg te houden. De media worden hierin geëngageerd, intellectuelen starten petities op, waarin wordt gezworen nooit met ‘die mensen’ samen te werken : het establishment probeert aan te tonen dat de populisten nooit aan de macht zullen komen.
Het cordon sanitaire mag dan (voorlopig) standhouden in Frankrijk en België, en in ontwikkeling zijn in Duitsland, het hield niet stand in Italië, in Oostenrijk, in Oost-Europa, en onlangs in Andalusië (Spanje).
Het echte probleem voor de populisten, aldus Pascal Gauchon, bestaat in het eliteprobleem. Want hoezeer men ook ten strijde trekt tegen de zittende elite, politiek wordt steeds uitgeoefend door “een” elite, het is goed om eraan te herinneren. Zo wijst Pascal Gauchon er fijntjes op dat de Grote Rebellen van mei ’68, de Grote Revolutionairen uiteindelijk hun grote schrik voor “elite” hebben laten vallen, en…. zelf elite geworden zijn. Het is goed om tegen “het establishment” tekeer te gaan, maar men zal uiteindelijk wel klaar moeten staan voor de wisseling van de macht.
Conflits – Géopolitique, Histoire, Relations internationales, nr. 25, Rue du Faubourg-Poissonnière 32, in F-75010 Paris
Peter Logghe in Knooppunt Delta vzw.
Foto's (c) Gazet van Hove.
In Wikipedia vindt men volgende vrij neutrale definitie van populisme : “Het is een manier van politiek bedrijven, waarin de centrale tegenstelling die tussen “het volk” en “de elite” is, en waarbij de populist de kant van “het volk” kiest. Deze begrippen kunnen op verschillende manieren worden ingevuld, zodat menLees verder
Meerdere keren per jaar voert het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV) periodieke onderhoudswerken uit aan de tunnels in haar beheer. Het gaat om kleinere onderhoudswerken zoals het reinigen van tunnelwanden, het ruimen van kolken en het controleren van de verlichting. Om de hinder voor het verkeer zo klein mogelijk teLees verder
Geef je mening over het vrijetijdsbeleid in ons dorp! De enquête vind je hier. Ze is gratis en anoniem. Foto’s (c) Gazet van Hove.Lees verder
Essay – www.doorbraak.be – door Werner Niemegeers & Bart De Meulenaer . Kan de burger de politieke impasse doorbreken door geen belastingen meer te betalen ? De Belgische staat functioneert niet meer. Als het uitbrengen van een democratische stem via verkiezingen niet wordt begrepen door de politiek kan de burgerLees verder
Stoel kapot ? Broodrooster weigert dienst ? Trui met gaatjes ? Breng al je spullen die een reparatiebeurt nodig hebben op zaterdag 21 maart naar de winkel van Opnieuw & Co in Mortsel. Vrijwilligers van Repair Café Zuidrand repareren alles samen met jou, met de glimlach en voor een vrijwilligeLees verder
Het leidt geen twijfel dat u ook dit jaar overspoeld zal worden door de politiek correcte “new speak” die ons langs alle mogelijke kanalen door de heersende ideologie zal opgedrongen worden. Dat jargon zal zoals altijd bestaan uit een aantal woorden en begrippen waarvan sommigen al een tijdje in gebruikLees verder
De Vlaamse overheid spoort met het Bevolkingsonderzoek Borstkanker alle vrouwen van 50 tot en met 69 jaar ertoe aan om elke twee jaar een screeningsmammografie te laten nemen. Een screeningsmammografie kan afwijkingen in je borsten vroegtijdig opsporen, lang voordat je er zelf iets van merkt. Vroege opsporing heeft enkele belangrijkeLees verder
Wellicht houdt de ULB het been stijf en laat ze zich niet gek maken foto : © collage www.doorbraak.be – door Marc Vanfraechem . Vijf jaar na de moordpartij voor rekening van Allah op de redactie van Charlie Hebdo, wil de Université Libre de Bruxelles (ULB) vandaag donderdag een debatavond houden metLees verder
Een idee voor de editie van 2021 ACTA SANCTORUM – www.doorbraak.be – door Johan Sanctorum . Het Aalsters carnaval is weer voorbij, nadat we afgelopen week professor Herman Van Goethem op televisie doodserieus hoorden mompelen : ‘ik hou mijn hart vast voor wat er kan gebeuren’. Natuurlijk is er niets gebeurd,Lees verder
De dwangsomrechter heeft beslist dat de Belgische staat geen dwangsommen moet betalen aan de IS-strijders. De rechter was van oordeel dat de IS-ouders hun kinderen misbruiken om zelf gerepatrieerd te worden. “Ik ben verheugd dat de rechter alvast op dat cruciaal punt dezelfde lezing heeft als wij over het vonnis.Lees verder