www.doorbraak.be – door John Croughs
Mensen hebben heel wat verantwoordelijkheden op te nemen tijdens hun doortocht op aarde. Vele van die verantwoordelijkheden worden door de meesten niet in vraag gesteld, want ze zijn noodzakelijk om te overleven en om de eigen welvaart en deze van de naasten te verzekeren. Hoe meer men vasthoudt aan specifieke waarden, normen, tradities en vooral principes, hoe meer verantwoordelijkheden moeten worden opgenomen en ingevuld. Principiële mensen zijn niet per se gelukkiger en zijn meer dan eens een factor van conflict voor de omgeving. Maar ook al zijn ze zich bewust van de druk die ze op de eigen en op andermans schouders leggen, meestal houden ze vast aan hun waarden- en normenkader. Zo niet verloochent de persoon zichzelf en datgene waarvoor hij of zij staat. Dit voelt aan als een falen uit gemakzucht, egoïsme, lafheid, hebzucht of een andere zwakte.
Ook de meest principiële mensen hebben meer dan eens een moment waarop ze voor de makkelijkere of leukere weg, haaks op la route principale, kiezen. De boog kan namelijk voor niemand altijd gespannen staan. Dit is het moment dat men de verantwoordelijkheid (deels) naast zich neerlegt in de jacht op instant eigen geluk. Wat dat instant eigenbelang juist is, maakt niet uit. Wél wat de verantwoordelijkheid is die men ervoor ontloopt. Hoe hoger deze zich bevindt op de waardenschaal van de betreffende persoon, hoe meer wroeging die nalatigheid teweegbrengt en hoe meer men een gevoel van falen zal ervaren. Deze erkenning en de mate van wroeging zullen bepalen in hoeverre de persoon zich genoodzaakt voelt om dit falen recht te zetten en in de toekomst te vermijden.
Sommige verantwoordelijkheden zijn de logica zelve en voelen zelfs niet aan als dusdanig. Dit is voor alle mensen verschillend, maar de regel is : hoe minder men betrokken is bij dat- of diegene waarover men responsabiliteit kan dragen, hoe minder verantwoordelijkheidsgevoel opduikt. Met andere woorden, hoe minder het aanvoelt als een (morele) verplichting. Betrokkenheid vloeit dan weer voort uit tal van zaken. Persoonlijke ervaringen, opvoeding, gevoelens, kennis en karakter bepalen in zekere mate de betrokkenheid van eenieder.
We zijn (bijna) allemaal heel erg begaan met onze eigen dagdagelijkse levenswandel. Op z’n minst ervaart iedereen verantwoordelijkheid genoeg om voor het eigen overleven te zorgen en dus te eten, drinken en slapen. Hoe verder we weggaan van de ik-wereld, hoe minder betrokken we ons voelen en hoe abstracter de verantwoordelijkheden worden. Voor de algemene werking en welvaart van de hele gemeenschap voelt het gemiddelde individu zich al een heel pak minder aansprakelijk. De belangrijkste les hieruit is dat de creatie van betrokkenheid een must is voor de creatie van verantwoordelijkheidsgevoel.
Principes zijn niet hetzelfde dan waarden of normen. Principes zijn overtuigingen die een persoon heeft gevormd en waarnaar de persoon zich zoveel als mogelijk schikt. Waarden en normen kunnen dat ook zijn, maar ze kunnen evengoed worden voorgeschreven of opgelegd door derde partijen. In dat geval zijn het richtlijnen. Het vergt extra moeite om zich verantwoordelijk op te stellen t.a.v. regels of richtlijnen wanneer deze de eigen principes niet overlappen. Religie is hier een mooi voorbeeld van. Daarom juist is biechten en boetedoening zo belangrijk in het gestructureerd geloof.
Het opnemen van verantwoordelijkheden kan niet zonder het offer van eigenbelang. Hoe principiëler men van aard is, des te consequenter men is in het naleven van die principes. Een principe valt in de meeste gevallen niet samen met een vorm van eigenbelang. Vaak integendeel zelfs. De opoffering bestaat uit het ter beschikking stellen van tijd, inspanning, vermogen of een combinatie ervan. Hoe minder we hiervan hebben, hoe groter de betrokkenheid moet zijn om de verantwoordelijkheid te willen dragen.
Het individu staat centraler dan ooit met als belangrijkste slachtoffer de gemeenschap
Zo kom ik bij de reden van dit stuk : een generatie onverantwoordelijke en principeloze ouders. Met mijn 39 jaren op de teller en 2 nakomelingen van 7 en 10 jaar oud, ben ik een generatiegenoot van ouders die minder gemeenschappelijke verantwoordelijkheidszin en meer eigenbelang aan de dag leggen dan vroeger. Het individu staat centraler dan ooit met als belangrijkste slachtoffer de gemeenschap. Nochtans is het onmogelijk voor een individu om zich te ontplooien zonder toedoen van het immense en complexe systeem dat een gemeenschap aanbiedt.
Elk individu staat en bestaat ín verhouding tót een gemeenschap. Dit brengt rechten en plichten met zich mee, maar óók niet verplichte verantwoordelijkheden. Enerzijds bloeit de gemeenschap door het rechten- en plichtenkader en anderzijds door de verantwoordelijkheidszin van haar leden. Betrokkenheid is, zoals reeds gezegd, het sleutelwoord. Het systeem wordt ondergraven door diegenen die geen rekenschap afleggen t.a.v. de gemeenschap waartoe ze behoren en waarvan ze wél de rechten opnemen. Gemeenschapszin, in al haar facetten, is onderhevig aan erosie door de toenemende individualisering en het streven naar eigen geluk. De revolutiegeneratie van ’68 gooide het gemeenschapsjuk van zich af en gaf deze hedonistische reflex mee aan haar nazaten.
Niet dat we van hen niet houden, maar we houden nog iets meer van onszelf
Ook in de familiale gemeenschap worden minder en minder verantwoordelijkheden opgenomen door mijn generatiegenoten, voornamelijk door een gebrek aan principes, waarden en normen. Onze grootouders krijgen nog slechts sporadisch een blitsbezoekje en mogen al blij zijn met wat kerstaffectie en de jaarlijkse verplichte verjaardagswensen. Niet dat we van hen niet houden, maar we houden nog iets meer van onszelf.
Op zich is dat niet anders dan vroeger, maar toen zorgde een waarden- en principekader ervoor dat eigenbelang werd opgeofferd voor een hoger doel. Niet enkel onze voorouders, maar ook onze afstammelingen worden verwaarloosd. Opvoeding is van werkwoord naar scheldwoord geëvolueerd met ‘strengheid’ als de ultieme zonde. Opvoeden is vandaag een kwestie van zo snel als mogelijk loslaten met het vooruitzicht van ‘zelfstandigheid’. Een mooi excuus om niet te moeten opvoeden vooraleer de Facebooklikes geteld zijn, de instagramfoto’s gepost zijn en het zelfbeklag geventileerd is.
Streng zijn is helemaal niets negatief, indien correct toegepast
Streng is vandaag stilaan een taboewoord. Eigenlijk zou de slogan moeten zijn : streng én rechtvaardig, want de ‘maar’ lijkt alsof men streng zijn moet verantwoorden of er zich voor moet verontschuldigen. Streng zijn is helemaal niets negatief, indien correct toegepast. Opvoedkundig betekent het gewoonweg dat er duidelijke regels zijn die moeten worden nageleefd en waarbij de sancties consequent gelden bij overtreding ervan. Het heeft niets met agressie of tirannie te maken.
Onder streng en rechtvaardig versta ik dat er een eerlijke balans is tussen rechten en plichten voor het kind en dat uit de betrokkenheid van de ouder, die tijd, moeite en vermogen investeert in het kind, het recht voortvloeit om “streng” te zijn inzake het plichtenluik. Regels worden opgemaakt uit structurele en praktische overwegingen, uit principes, waarden en normen. De ouder legt ze vast, eventueel in overleg met de kinderen, legt ze uit en bewaakt ze minutieus. Sancties zijn de prikkeldraad die de grenzen van de regels afbakenen.
Geen regels opmaken en aanleren, niet of inefficiënt sanctioneren, kennis niet overdragen en ervaringen niet delen,… kortom niet of matig opvoeden is volgens mij geen gevolg van het zelfstandigheidsprincipe of de anti-strengheidsnorm. Het is eerder een vorm van onverantwoordelijkheidszin, luiheid en egoïsme. Want draai of keer het hoe je wil, succesvol opvoeden is onmogelijk zonder investering van veel tijd en moeite en vooral zonder consequent het opvoedtraject te volgen en te vervolledigen.
Een regel dient als grens en niet als hindernis. Een sanctie dient als leerschool om recidivisme te vermijden en mag geen inhoudsloze dreiging of inefficiënt symbolisch gebaar zijn. Naast het opmaken, uitleggen en opvolgen van de huishoudelijke regels, vraagt het sanctioneren een hele inspanning die vaak ook het leven van de ouder treft. Een sanctie moet slim en doeltreffend zijn, waardoor de regels beter gerespecteerd worden in de toekomst. Een sanctie mag niet worden uitgesteld of minder krachtdadig gemaakt worden omdat ze op het moment van de overtreding niet past in de ouderlijke agenda. Een sanctie moet worden opgevolgd en geëvalueerd.
Liefde en respecthet is beter om de principes soms eens niet na te leven dan simpelweg geen principes te koesteren
Het resultaat van goed ouderschap, van een succesvolle opvoeding, is een liefdevolle band tussen ouder en kind, dewelke gebaseerd is op vertrouwen en respect voor elkaar en elkaars rol. Perfectie bestaat niet en iedereen botst weleens tegen de limieten van de eigen principes aan. Maar het is beter om de principes soms eens niet na te leven dan simpelweg geen principes te koesteren !
John Croughs
Londerzelenaar, vader van twee, projectontwikkelaar en vooral erg begaan met alles wat de samenleving vorm geeft.
Foto’s © Gazet van Hove.
www.doorbraak.be – door John Croughs Mensen hebben heel wat verantwoordelijkheden op te nemen tijdens hun doortocht op aarde. Vele van die verantwoordelijkheden worden door de meesten niet in vraag gesteld, want ze zijn noodzakelijk om te overleven en om de eigen welvaart en deze van de naasten te verzekeren. HoeLees verder
www.doorbraak.be – door Lieven Van Mele Ruud Koopmans, Het vervallen huis van de islam, Uitgeverij Prometheus, 2019, 288 blz., ISBN 9789044634099, € 24.99 . De islamitische wereld bevindt zich in een diepe crisis, stelt hoogleraar sociologie en migratie Ruud Koopmans in zijn recente boek Het vervallen huis van de islam. Enkel hetLees verder
Een nieuw jaar in aantocht ! We wensen jullie allemaal een fijn, duurzaam en liefdevol 2020. Dat de afvalberg kleiner mag worden, dat jouw spullen nóg langer mogen leven en dat iedereen alle kansen krijgt die hij of zij verdient! Geef een zak om Opnieuw & Co Het is weerLees verder
www.doorbraak.be – door Pieter Bauwens . De Gilets Jaunes, waren in Frankrijk de voorbode van wat je gerust een wereldwijde golf van burgerprotesten kan noemen. Al waren de Catalanen hen nog voor en er was natuurlijk ook al die verwinterde Arabische Lente. Maar 2019 was een jaar waarin je jeLees verder
Al meer dan twee jaar brengen negen Catalaanse politieke gevangenen – zeven mannen en twee vrouwen – hun dagen en nachten door achter de tralies omdat ze opkomen voor een onafhankelijk Catalonië. Voor de Vlaamse partij N-VA is die gevangenschap een Europese rechtsstaat onwaardig. We blijven daarom ijveren voor hunLees verder
De terugkeer van het Vlaams Belang Portret – www.doorbraak.be – door Pieter Bauwens het leek een kwestie van tijd eer het Vlaams Belang verleden tijd zou zijn In 2019 werd Tom Van Grieken herverkozen als voorzitter van het Vlaams Belang. Zonder tegenkandidaat en met een stalinistische score. Het was hetLees verder
Door Kim Verhaeghe – www.vab.be Vrieskou is voor velen onder ons een reden om niet naar het werk te fietsen. Niet alleen omdat het bibberen is, het fietspad ligt er vaak ook gevaarlijk glad bij. Kunnen winterbanden dan helpen ? Die bieden je meer grip op gladde wegen, maar bollenLees verder
Volgens de Openbare Vlaamse Afvalstoffen Maatschappij (OVAM) moet de Vlaming nog gemiddeld zeven kilogram extra besparen op het afval dat men aanbiedt. Sommige gemeenten doen het beter dan anderen. Hoe zit het in onze regio ? In totaal produceert elke Vlaming jaarlijks 145 kilo restafval – dat is de zwarteLees verder
door Herman Matthijs – www.doorbraak.be . De verkiezingen van 26 mei 2019 hebben de electorale onderhandelingskaarten er niet gemakkelijker op geschud. Desalniettemin geldt in een democratie de regel dat de kiezers altijd gelijk hebben. Bovendien is het al meer dan een decennium merkbaar dat Vlaanderen rechts stemt en Brussel enLees verder
Hove Heb je een hart voor kinderen ? Heb je één of enkele dagen per week wat vrije tijd ? We zoeken gemotiveerde vrijwilligers die als gemachtigd opzichter mee instaan voor een veiligere schoolomgeving voor de kinderen die in Hove schoollopen en de kinderen helpen de straat oversteken om zoLees verder