www.doorbraak.be – door Karl Drabbe
Een voormalige medewerkster van de Oost-Duitse geheime staatspolitie krijgt ruime steun van Duitse politiek en media in haar strijd tegen rechts. Op zich lijkt het een akkefietje, maar het legt de diepe verdeeldheid tussen Oost en West-Duitsland bloot. En ook het gemak waarmee totalitair links wordt omarmd in de Bondsrepubliek, zolang dat helpt in de strijd tegen (radicaal) rechts.
Anetta Kahane was nog geen twintig toen ze in een handgeschreven brief bereid verklaarde ‘op vrijwillige basis met het Ministerum für Staatssicherheit (Stasi – red.) samen te werken.’ Onder de schuilnaam Victoria heeft ze in de periode 1974-1982 over talrijke vrienden en kennissen ‘gerapporteerd’. Je zou het ook ‘verklikt’ kunnen noemen.
een van de meest bekende activisten tegen rechts in Duitsland
Gisteren, donderdag, werd de vrijwillige oud-medewerkster van de Oost-Duitse dictatuur 65 jaar jong. Op zich zou het geen nieuws zijn. Ware het niet dat Kahane vandaag openlijk de publieke tribune betreedt. Ze is voorzitter van de Amadeu Antoniostichting, wat haar een van de meest bekende activisten tegen rechts in Duitsland maakt. Haar stichting krijgt immers jaarlijks een subsidie van meer dan drie miljoen euro. In 2018 kreeg ze meer dan 660.000 euro van de bondsregering ‘om rechts extremisme te bekampen.’ 
Terug naar 1974. Anetta Kahane spreekt Portugees, en dat valt de Stasi op. Zo iemand kan de geheime dienst wel gebruiken. Al tijdens een tweede gesprek met een Stasi-agent zegt Kahane haar medewerking toe. Ze zou specifiek buitenlanders moeten ‘volgen’, onder anderen communistische Chilenen. In het – ondertussen publieke – Stasi-archief ligt een map met alle berichten en nieuwtjes over bekenden die Kahane doorspeelde aan het ministerie. Dat hielp de Stasi een immense wie-is-wie-in-de-DDR-fichenbak te creëeren. Elke steekkaart omvatte feitelijke informatie, maar ook persoonlijke karakterbeschrijvingen. De informatie die Kahane verschafte, hielp de Stasi overigens ook om nieuwe agenten en (buitenlandse) spionnen te werven.
Hoe recht waren ze in de rode leer ?
De info die Kahane verzamelde sloeg uiteraard op de politieke overtuiging van mensen. Hoe recht waren ze in de rode leer ? Uitten ze niet te veel twijfels bij de eenheidspartij ? Waren ze potentieel ‘staatsvijandig’ ? Ook privé-informatie bracht ze in kaart : hobby’s, uitgaansleven, verhouding(en) met het ‘andere geslacht’…
Als beloning mocht Kahane in de herfst van 1978 de Duits-Duitse grens over om er een huwelijk bij te wonen. Al moest ze daar nadien ook over rapporteren. Ze noemde het gezelschap op het feest ‘overwegend politiek zeer rechts, reactionairen, ordinair en agressief.’ Maar ze merkte er ook een linkse dame uit West-Berlijn op. Die zou ze wel willen recupereren voor de Stasi, schreef ze.
In 1982 stopt de samenwerking met het ministerie voor Staatssicherheit. ‘Te veel stress,’ luidt de officiële boodschap. Het internettijdschrift Tichys Einblick noemt haar ontslag een positief feit. Vele andere agenten bleven immers actief tot het bittere eind, zelfs na de val van de Muur. Ze bofte wel met het feit dat ze zelf niet vervolgd werd door DDR-instanties.
Wat wel relevant is, is dat ze haar verleden angstvallig geheim hield
Hoe lang of hoe intensief ze met de Stasi meewerkte is op zich niet relevant. Wat wel relevant is, is dat ze haar verleden angstvallig geheim hield. Vergangenheitsbewältigung. Typisch voor Duitsland ? Meestal speelt dat maar als het over het ‘nationale’ verleden gaat, of over de twaalf jaar van het nationaalsocialistische regime. Iets waar ‘rechts’ (doorgaans) over struikelt , ‘links’ (a priori) niet.
Pas in 2002 geeft ‘Victoria’ een inkijk had gegeven in haar DDR-verleden. Dat jaar solliciteert ze voor het ambt van ‘commissaris voor buitenlanders’ in Berlijn. Haar verleden zorgt voor een kleine rel in de hoofdstedelijke pers. Ze beweerde immers ‘niemand te hebben beschadigd’ en ze was de tel kwijt : toen beweerde ze zes jaar (i.p.v. acht) te hebben meegewerkt met de Stasi.
Tot op vandaag blijft ze bij deze versie van het verhaal, ook al spreekt het dossier in het archief dat tegen
In 2004 publiceerde ze een autobiografie, waar ze één en ander verdoezelde. Ze zou iemand geholpen hebben over de Muur te vluchten. Tegen haar wil haar politieke officier hebben ontmoet. En onder druk gezet zijn om Stasi-informant te worden. Tot op vandaag blijft ze bij deze versie van het verhaal, ook al spreekt het dossier in het archief dat tegen. En weten we vandaag dat ze betaald werd voor haar informatie : haar Führungsoffizier voorzag haar van koffie, schnaps, sigarette, gebak en een gouden pen. En een premie van 200 mark. Ze mocht ook reizen, en contact onderhouden met ‘buitenlandse elementen’. Dat in tegenstelling tot de ‘gewone burgers’ van de socialistische dictatuur.
Kahane wast op vandaag haar handen in onschuld. Ze was slachtoffer van het systeem, geen dader. Wie kritiek hierop geeft, wordt door haar stichting ‘rechts populistische en rechts extremistische karaktermoord’ verweten. Onder haar leiding werkt de Amadeu Antoniostichting vooral tegen (rechtse) hate speech.
Die stichting telt enkele belangrijke politici en opiniemakers, waaronder de voorzitter van de Duitse veiligheidsdienst uit Thüringen of de voormalige parlementsvoorzitter Wolfgang Thierse, die al in 2002 pleitte voor sz afschaffing van Stasi-screeningen. Ook bondskanselier Angela Merkel steunde een van de talrijke projecten van de stichting. Dat alles zorgde voor een verdrievoudiging van de subsidies op amper vijf jaar tijd.
Dat die voorzitster bovendien liegt over haar verleden, maakt haar engagement minstens ongeloofwaardig
De strijd tegen rechts wordt door de gevestigde machten belangrijker geacht dan de collaboratie van het gezicht van de stichting die rechts moet bestrijden. Dat die voorzitster bovendien liegt over haar verleden, maakt haar engagement minstens ongeloofwaardig. Stasi-expert Hubertus Knabe : ‘In plaats van democratisch engagement aan te moedigen, gaat nu het signaal uit, dat aanpassen aan en meewerken met een dictatuur voor de daders zonder gevolgen blijft.’
KARL DRABBE
Karl Drabbe is uitgever non-fictie bij Vrijdag en van Doorbraak Boeken. Hij is historicus en wereldreiziger en werkt al sinds 1993 mee aan Doorbraak.
Foto's (c) Gazet van Hove.
Vergangenheitsbewältigung bij links www.doorbraak.be – door Karl Drabbe Een voormalige medewerkster van de Oost-Duitse geheime staatspolitie krijgt ruime steun van Duitse politiek en media in haar strijd tegen rechts. Op zich lijkt het een akkefietje, maar het legt de diepe verdeeldheid tussen Oost en West-Duitsland bloot. En ook het gemakLees verder
Zoek de vreemde eend(en) in de fotoreeks van een wandeling naar het gemeentepark. (Groot)ouders en (klein)kinderen kunnen op een 4 kilometer lange wandeling foto’s zoeken en de vreemde eend(en) in de fotoreeksen ontdekken. De deelnameprijs bedraagt 3 EUR per volwassenenformulier (drankbonnetje inbegrepen) en 1 EUR per kinderformulier (bonnetje voor eenLees verder
Edegem Gastvrije vrijwilliger voor het café/restaurant Ben je sociaal en werk je graag samen met anderen ? Wil je er graag voor zorgen dat de bezoekers van Den Appel een heerlijke maaltijd voorgeschoteld krijgen of een lekker vers pintje ? Dan ben jij de ideale vrijwilliger voor het café enLees verder
Door KNIN – (c) ’t Pallieterke . De manier waarop de Brusselse regering gevormd werd en hoe dit het Vld-huishouden doorkruist heeft, kreeg de voorbije dagen heel wat aandacht. Ons interesseren andere ontwikkelingen. Zegt de naam Leo Goovaerts u nog iets ? Hij was in de jaren tachtig penningmeester vanLees verder
Met de Zuidrand wandelapp los je spelenderwijs toffe Zuidrand mysteries op én leer je de groene Zuidrand kennen ! Tijd voor een pauze ? Ontdek hier onze leukste speeltuinen en kindvriendelijke eetadresjes voor een geweldige uitstap. https://bit.ly/2JgDb9j . Lees verder
www.doorbraak.be – door Pinar Akbas Ze legde de laatste hand aan haar make-up voor de spiegel in de verkleedkamer. Alle hulp om de vermoeidheid op haar gezicht weg te werken was welkom. Ze was het ritme om om 3 u ’s nachts te beginnen aan een werkdag al jaren gewoon,Lees verder
In de media vernam je misschien al dat een heleboel plastic verpakkingen extra in de pmd-zak zullen mogen worden ingezameld. MAAR, dat geldt VOORLOPIG NOG NIET voor gemeenten binnen het IGEAN-werkingsgebied ! De uitbreiding wordt door Fost Plus stap voor stap ingevoerd over het hele land. Op die manier krijgtLees verder
Door (c) ’t Pallieterke Het ziet ernaar uit dat de N-VA van Bart De Wever en de PS van Elio Di Rupo toch zullen samenkomen voor een gesprek. Drie elementen of politieke evoluties maken dat mogelijk, maar over echte onderhandelingen gaat het niet. Zo’n gesprek is zelfs zinloos als nietLees verder
Autorijden is duur. Toch kun je behoorlijk wat besparen door zuinig rijden met diesel of benzine. VAB geeft 10 concrete tips. Rijd anticiperend Volg de verkeersstroom en anticipeer op wat er voor je gebeurt. Verander niet onnodig van rijstrook, hou voldoende afstand en vermijd bruusk remmen. Laat je wagen uitbollen WanneerLees verder
Van wietboertje tot drugsbaron www.doorbraak.be – door Julien Borremans Nu De Wever terug is uit Colombia, ligt er heel wat werk op de plank. De regeringsvormingen op Vlaams en federaal niveau beloven geen sinecure te worden. Ook in eigen partij zal er nog wat puin moeten worden geruimd. De strijdLees verder