door Kristof Willekens - www.doorbraak.be .
Taksjager is hét boek voor wie inzicht wil krijgen in de opbouw van de belastingen in België
Professor Economie aan de UHasselt en Senator Lode Vereeck is al langer een gezaghebbende stem in het debat over fiscaliteit in het algemeen en de hoogte en de samenstelling van de belastingdruk in België in het bijzonder. Hij werd wereldberoemd in eigen land met een grafiek ten tijde van de tax shift in 2015. Vervolgens trok hij met de resultaten van die tax shift de boer op. Zijn ervaringen tijdens die landelijke omzwervingen brachten hem ertoe om een boek te schrijven. Taksjager is hét boek voor wie inzicht wil krijgen in de opbouw van de belastingen in België en hoe de opbrengsten van die belastingen worden verdeeld tussen al de bestuursniveaus. Maar meer nog dan een uitstekende inventaris brengen van de fiscaliteit in België, steekt Vereeck zijn nek uit met een origineel en baanbrekend voorstel voor een fiscale omwenteling.
om de Belgische fiscaliteit te hervormen op weg naar meer eenvoud en rechtvaardigheid
Lode Vereeck was al lang academicus voor hij politicus werd. Taksjager is echter uitdrukkelijk geen academisch boek. Integendeel. Wie twijfelt om boek te lezen wegens te moeilijk of te veel jargon, kunnen we geruststellen : het boek is bewust heel toegankelijk geschreven. Maar wel academisch ijzersterk onderbouwd. En dat is meteen een eerste goede reden om Taksjager te lezen : het boek is perfect voor wie kennis wil maken met de Belgische fiscaliteit in het algemeen en hoe het geld tussen de overheden wordt verdeeld in het bijzonder. Of zijn kennis verder wil verfijnen. Belastingtips zal u er wel niet in vinden. Tenzij u politicus bent en op zoek bent naar manieren om de Belgische fiscaliteit te hervormen op weg naar meer eenvoud en rechtvaardigheid.
Het boek is opgebouwd uit vijf hoofdstukken. Of vijf boeiende etappes zoals Vereeck het zelf omschrijft. Het zijn vijf vragen waarop de auteur telkens een uitgebreid, wetenschappelijk onderbouwd antwoord geeft : Waarom en waarvoor ‘betaalt’ u belastingen ? Hoe werkt het belastingstelsel in België ? Hoe ziet het perfecte belastingstelsel of ‘fiscaal ideaal’ er uit ? Welke fiscale hervormingsvoorstellen liggen er op tafel ? Wat is de ideale belasting voor de nieuwe tijd ?
Ons geld wordt geroofd
Meteen in het eerste hoofdstuk al gooit Vereeck een steen in de kikkerpoel : we betalen helemaal geen belastingen, neen. Ons geld wordt geroofd. Belastingen zijn immers een betaling onder dwang aan de overheid in ruil voor… ja in ruil voor wat ? Voor heel wat, zo somt Vereeck op. Denken we maar aan zaken zoals orde en veiligheid. Of de sociale zekerheid, die in wezen een mechanisme is om marktfalen in de verzekeringsbranche bij te sturen : in een zuiver private markt zullen verzekeringsmaatschappijen enkel ‘goede risico’s” willen verzekeren. Lees : mensen met weinig kans op gezondheidsproblemen. Onze sociale zekerheid daarentegen verzekert iedereen. En dat mag wat geld kosten. Er zijn ook de eco-taksen en andere milieubelastingen bijvoorbeeld, om als samenleving de externe kosten van vervuiling te kunnen aanrekenen. Kortom, er zijn heel wat goede redenen om belastingen te heffen én ook om belastingen te betalen. De uitspraak van de auteur dat belastingen eigenlijk roof zijn, is dan ook eerder een boutade. In een natuurrechtelijke toestand klopt dit inderdaad. Maar gelukkig zijn we als samenleving de natuurstaat al lang ontgroeid.
Het hoofdstuk is doorspekt met een aantal heel interessante grafieken over de inkomsten en de uitgaven van de overheden in België.
Het tweede hoofdstuk is meteen één van de hoogtepunten van het boek. In amper 20 pagina’s zet Vereeck op een uiterst exhaustieve wijze maar zoals eerder gezegd op een bijzonder toegankelijke manier uiteen hoe de geldstromen tussen de verschillende Belgische overheden eruit zien. De academicus ten voeten uit.
In dit hoofdstuk wordt pijnlijk duidelijk dat de opbouw van het Belgische belastingstelsel onvoorstelbaar scheef zit: de federale overheid int het leeuwendeel van de belastingen maar moet ook het leeuwendeel van die inkomsten afstaan aan vooral de sociale zekerheid en de gemeenschappen en gewesten. En ook Europa. De gemeenschappen en gewesten hebben weinig eigen inkomsten. Ze halen het grootste deel van hun middelen uit dotaties van de federale overheid. Dit alles wordt geregeld in de Bijzondere Financieringswet die samen met de staatshervormingen is ingevoerd.
de gemeenschappen en gewesten geven al het geld uit dat ze van de federale overheid ontvangen. Of het altijd goed besteed wordt, is een andere vraag
Deze scheve situatie heeft twee schadelijke gevolgen : ten eerste is het federale niveau in de perceptie de fiscale boeman. Terwijl het de andere overheden zijn die het grootste deel van die middelen uitgeven. Ten tweede leidt dit alles ertoe dat overheden uitgaven gaan doen die niet altijd even zinvol zijn. Maar omdat een andere overheid (de federale) het geld via belastingen int, straalt dat niet af op die overheden. Dit fenomeen wordt ook wel consumptie-federalisme genoemd : de gemeenschappen en gewesten geven al het geld uit dat ze van de federale overheid ontvangen. Of het altijd goed besteed wordt, is een andere vraag.
In het derde hoofdstuk werkt Vereeck, na eerste de belangrijkste historisch auteurs te hebben geschetst, zijn eigen raamwerk voor het perfecte belastingstelsel uit : SMART. Oftewel : Simpel, Matig en neutraal, Aanvaard, Rechtvaardig en Terecht.
Simpel betekent dat belastingen zo eenvoudig mogelijk zijn, zowel in hun opbouw als de manier waarop ze geïnd worden. Daarom zijn simpele belastingen bij voorkeur bevrijdend. Want dan is er geen extra werk voor de belastingplichtige.
Matig en neutraal houdt in dat de belastingen en de belastingdruk redelijk zijn. En dat ze neutraal zijn tussen samenlevingsvormen en tussen economische sectoren.
Aanvaarde belastingen zijn belastingen die een breed draagvlak hebben, zowel in de samenleving als in het parlement. Dat geldt a fortiori voor belastinghervormingen.
Rechtvaardige belastingen leiden tot een progressieve belastingdruk, maar dan niet door progressieve tarieven en evenmin door forfaitaire bedragen.
Terechte belastingen tenslotte zijn belastingen die bestaan om uitgaven van de overheden te financieren die echt nodig of gewenst zijn. Dit hangt vanzelfsprekend samen met een kerntakendebat.
In aanvulling daarop zijn belastingen best ook ‘HAP’ : Homogeen, Arbeidsdruk verlagend en Privacy beschermend. Met homogeen bedoelt de auteur dat elke overheid zijn eigen, voorbehouden belastingen heeft. Toegepast op België betekent dat dus : gedaan met het consumptie-federalisme en de andere scheeftrekkingen die ingebakken zitten in de Bijzondere Financieringswet en de wetten inzake de financiering van de sociale zekerheid.
Net zoals het tweede hoofdstuk is het vierde hoofdstuk de vrucht van de academicus. Vereeck lijst nauwkeurig op welke voorstellen er recent of al langer geleden zijn gedaan om de Belgische fiscaliteit te hervormen. Een aantal zijn geen voorstellen meer, maar werden beleid. Met name de tax shift van de regering Michel die onrechtstreeks aan de basis ligt van dit boek. De auteur toetst de tax shift aan zijn SMART-principes en aan de HAP. Hij doet hetzelfde met het voorstel over homogene belastingen, de Zweedse inkomsten taks, de ‘dual income tax’ en nog zo veel meer. Telkens analyseert Vereeck haarfijn de sterktes en zwaktes van elk voorstel.
zijn fiscaal ideaal : de unieke transactietaks
Taksjager maakt in de eerste vier hoofdstukken immers pijnlijk duidelijk hoe versleten het huidige Belgische belastingstelsel wel is
Het laatste hoofdstuk is, in tegenstelling tot de slotrit van een grote ronde, alles behalve een inspanning voor de galerij. Na in de vorige hoofdstukken het Belgische belastingstelsel in kaart te hebben gebracht en de principes voor een goed fiscale hervorming te hebben uitgewerkt, onthult Vereeck zijn fiscaal ideaal : de unieke transactietaks. Voor de bijzonderheden van de unieke transactietaks verwijzen we u als vanzelfsprekend naar het boek. Maar laat er geen misverstand over bestaan : we staan volledig achter het voorstel. En laten niet na om onze bewondering uit te drukken voor de overtuiging waarmee Vereeck zijn voorstel verdedigt. Dit getuigt van moed. Taksjager maakt in de eerste vier hoofdstukken immers pijnlijk duidelijk hoe versleten het huidige Belgische belastingstelsel wel is. Het doet al langer meer kwaad dan goed. En zoals Edmund Burke schreef : ‘All that is necessary for the triumph of evil, is for good men to do nothing’. Wel, Lode Vereeck doet alleszins meer dan een poging.
Kristof Willekens
Kristof Willekens (1981) is freelance adviseur fiscaliteit en ondernemerszaken en corporate communications and affairs.
Foto's (c) Gazet van Hove.
door Kristof Willekens – www.doorbraak.be . Taksjager is hét boek voor wie inzicht wil krijgen in de opbouw van de belastingen in België Professor Economie aan de UHasselt en Senator Lode Vereeck is al langer een gezaghebbende stem in het debat over fiscaliteit in het algemeen en de hoogte enLees verder
De Debatclub nodigt u graag uit voor een debat tussen : Marcel Crok, Nederlands wetenschapsjournalist. Auteur van ‘De Staat Van Het Klimaat’, ‘Ecomodernisme’ & ‘De Kosten Van Het Energieakkoord’ (2019) Bart Martens, Ex-Beleidscoordinator Bond Beter Leefmilieu, Oud-Volksvertegenwoordiger sp.a, Beleidsadviseur Europees Parlement, Auteur ‘Nieuw Land In Zicht’ Moderator : Frans Crols.Lees verder
Marxisten en ecologisten geloven niet alleen in de maakbaarheid van de mens, maar ook in de maakbaarheid van de natuur, en dat was al vóór zoiets als genetische manipulatie bestond. Tijdens Stalins terreur werd de Sovjet-landbouw niet alleen geruïneerd door de collectivisering, maar ook door de pseudowetenschappelijke theorieën van Lysenko,Lees verder
ZUIDRAND – Sedert 1 februari 2019 bundelen zes bibliotheken uit de Antwerpse Zuidrand hun aanbod. De bibliotheken van Boechout, Edegem, Hove, Kontich, Lint en Mortsel stappen dan over op een gezamenlijk gebruikersreglement en lidmaatschap. Zij hebben dan toegang tot maar liefst 275.000 boeken, strips, magazines, cd’s en films. Het regionaleLees verder
Volgende week donderdag 21 maart, is het weer zo ver : onze nationale applausdag ! Voor de 6de keer reeds zullen die ochtend de fietsers op tientallen plaatsen in Vlaanderen en Brussel op een applaus onthaald worden. Met deze applausactie vergast de Fietsersbond alle fietsers op weg naar het werk,Lees verder
Ten einde raad ? Mevrouw de moedige, Gij hebt alle moed bijeen geschraapt om in de aanloop naar een onderwijsstaking op 20 maart een open brief te schrijven aan Hilde Crevits, de Akela van het Vlaams onderwijs. Gij wilt daarmee uitdrukkelijk haar aandacht trekken op de toestand in het huidigeLees verder
Edegem Korfbal initiatie voor alle kinderen van het basisonderwijs. Korfbal initiatie voor alle kinderen van het basisonderwijs. Wanneer ? woensdag 20 maart – van 14.00 tot 16.00 uur Waar ? Terreinen KKC Voorwaarts – Fort V – Jacob de Rorestraat 6 GRATIS inschrijven kan hier je tot woensdag 13 maartLees verder
Boechout Parking De extra tijdelijke parking zijde Hove is aangelegd : er is plaats voor ongeveer 15 tot 20 auto’s. Vanaf daar kan er gewandeld worden richting Sint-Bavoplein : 1 van de 2 voetpaden zullen steeds bereikbaar zijn. De achteringang van de horecasite kan je bereiken vanaf het voetpad enLees verder
Nu Sfinks vzw zich meer wil focussen op de organisatie van de festivals, gaat de gemeente op zoek naar een nieuwe uitbater voor het Sfinks-café. Kandidaturen moeten ten laatste 29 maart worden ingediend. Domeinconcessie : cultuur- en jongerencafé ‘Sfinks 2.0.’ Uitbating De gemeente Boechout is op zoek naar een nieuwe uitbaterLees verder
DAGORDE VAN DE GEMEENTERAAD Zitting van maandag 25 maart 2019 Openbare zitting P.1. A. Verslag algemeen directeur gemeenteraad 25 februari 2019 Aan de raad wordt gevraagd kennis te nemen van het verslag van de algemeen directeur van de gemeenteraad van maandag 25 februari 2019. P.2. A. Notulen gemeenteraad 25 februariLees verder