www.doorbraak.be – door Chris Ceustermans .
Nieuwjaarsrecepties in de eerste weken van het jaar zijn niet altijd een pretje. Toch niet in literaire kringen. En al helemaal niet als je niet de voorspelbare groen-linkse soundbites produceert. Of godbetert : wanneer je de doodzonde begaat om af en toe een stuk voor dat duivelse Doorbraak te schrijven.
Ooit dacht ik dat de literaire wereld, ook in Vlaanderen, een omgeving was waar tegendraadse meningen werden geapprecieerd. Waar er ruimte was voor wantrouwen ten aanzien van ideologieën en maakbaarheidsideeën, of ze nu van de linker- of rechterzijde komen. De grote wereldliteratuur van Erasmus over de grote Russen of Flaubert tot iemand als Philip Roth of Michel Houellebecq drijft immers op pessimisme en diep wantrouwen in een mens die zich heer van de schepping en van zijn eigen bestaan waant. De grote literatuur is een antidotum tegen loze ‘Wir schaffen das’-praatjes van heilsprofeten van alle kleuren en smaken.
Het opmerkelijke bij vele Vlaamse auteurs – althans van de huidige generatie – is dat ze graag dwepen met de grote pessimisten uit de wereldliteratuur. Wanneer ze echter de kans krijgen om hun maatschappelijke visies te spuien, staan die vaak bol van wenselijke mensbeelden, maakbaarheidsgeloof en eenduidige stellingen over de multiculturele samenleving, identiteit en nationalisme of de Palestijnse kwestie. Misschien is die bizarre schizofrenie in de Vlaamse literaire en culturele wereld die maakt dat men vaak zo afwijzend reageert wanneer je als politiek dakloze niet meteen instemmend knikt wanneer voor de zoveelste keer wordt uitgehaald naar de N-VA van Bart De Wever. Of wanneer je voor de duizendste keer aanhoort dat de Vlaamse identiteit toch ‘maar een constructie’ is. Op die manier gaan de zich ‘wereld open’ achtende heren en dames voorbij aan de grote drama’s en vragen van deze tijd zoals : hoe wij als geëmancipeerde individuen er helaas zo moeilijk in lijken te slagen om zonder een overkoepelend heilsverhaal te leven.
Enkele bedenkingen over de ‘klimaatbrossers’ op een literaire receptie kwamen me op een reeks ijzige opmerkingen te staan.
Een open gesprek daarover lijkt hoe langer hoe moeilijker te worden, wanneer men meent dat je niet ‘aan de juiste zijde van de geschiedenis’ staat; wat dit ook moge zijn. Tijdens de nieuwjaarsrecepties van dit jaar merkte ik meer dan ooit dat mensen wegliepen in een gesprek dat hun opvattingen goed en kwaad in vraag stelde. Enkele bedenkingen over de ‘klimaatbrossers’ op een literaire receptie kwamen me op een reeks ijzige opmerkingen te staan. En dan ben ik nog iemand met een eerder linkse stamboom door mijn verleden als eco-anarchist. Weglopen, wegkijken of demoniseren in de plaats van te discussiëren, lijkt anno 2019 een hardnekkige kwaal van weldenkend Vlaanderen.
Symptomatisch was hoe een paar maanden geleden de uitbaters van een bekende kwaliteitsboekhandel met e-mails werden overstelpt door mensen die het onaanvaardbaar vonden dat Theo Francken er zijn boek Continent zonder Grens zou komen voorstellen. Heel wat literaire meerwaardezoekers vroegen dat het evenement zou worden geschrapt, in de plaats van die kans te grijpen om in een inhoudelijk debat te gaan met een democratisch politicus is. De moedige boekhandelaar liet de avond toch doorgaan, zij het met een aangepast programma waarbij Francken het vuur sterker aan de schenen werd gelegd. Een oplossing die mooi past in de idee van de ‘open samenleving’. Zullen de betrokken boekhandelaar en zijn collega’s in de toekomst echter nog zo’n uitwisselingen tussen democraten durven organiseren, wetende dat een deel van de potentiële klanten zo verkrampt reageert ?
Broodroof omwille van non-conformisme heet dat.
Vaak lijkt het alsof de Vlaamse culturele linkerzijde na het opbergen van het Vlaams Blok/Belang in het veilig cordon sanitair het eigen vermogen tot luisteren en discussiëren met andersdenkenden heeft verloren – stilaan kregen alle andersdenkenden die ook maar iets opperden wat ‘rechts’ zou kunnen wezen al gauw het etiket ‘moreel minderwaardig’. Zelfs zich als links beschouwende islamkritische, maar genuanceerde denkers als Maarten Boudry worden verdacht gemaakt. Na een essay over ‘geweld’ uit 2017 kwamen er vanuit (extreem) linkse hoek zelfs oproepen opdat de Gentse universiteit Boudry zou ontslaan. Broodroof omwille van non-conformisme heet dat.
Dat onvermogen tot dialoog is beangstigend. Net zoals de snelheid waarmee enkele dissonante vragen tot verzuring van relaties kunnen leiden. De ‘correcte’ soundbites uitbrengen om bij de juiste club met bijhorende voordelen te horen, daarom lijkt het vooral te draaien. Het pijnlijke is dat deze verkrampte manier van omgaan met diversiteit de democratische humanisten tot op het bot lijkt te verdelen. En dit in tijden waarin heel wat landen en politici zoals Erdogan hun misprijzen voor de democratie en het vrije denken steeds agressiever in beleid omzetten. Daarom is het zo belangrijk dat democraten van allerlei gezindten met elkaar blijven discussiëren, ook al is men het over een heleboel zaken niet eens – zoals dat ook het geval is bij het pluralistische Doorbraak, gelukkig maar. Daarom blijf ik elk jaar naar recepties van literaire organisaties afzakken om met collega’s te praten over boeken en de stand der dingen op deze godverdomdse bol. En die gratis drankjes, die zijn mooi meegenomen.
CHRIS CEUSTERMANS
Chris Ceustermans was journalist bij De Morgen maar leeft nu van en voor de literatuur.
Foto's (c) Gazet van Hove.
www.doorbraak.be – door Chris Ceustermans . Nieuwjaarsrecepties in de eerste weken van het jaar zijn niet altijd een pretje. Toch niet in literaire kringen. En al helemaal niet als je niet de voorspelbare groen-linkse soundbites produceert. Of godbetert : wanneer je de doodzonde begaat om af en toe een stukLees verder
Hove Op vrijdag 15 februari 2019 is er bij volkssterrenwacht Urania een kijkavond. Kom langs en werp bij helder weer een blik door onze telescopen. Zullen te bewonderen zijn : de maan, de planeet Mars en deep sky-objecten. De kijkavond start om 20u00 in ons Zeiss planetarium, met een overzichtLees verder
REGIO De overheid wil private eigenaars stimuleren om hun woning te verhuren aan kwetsbare kandidaat-huurders. Daarbij kan een sociaal verhuurkantoor (SVK) een rol spelen. Het SVK zorgt voor de administratie, de maandelijkse betaling van de huur, de brandverzekering en het onderhoud ten laste van de huurder. Ook als de woningLees verder
MORTSEL Aperitieflezing door Katrien Van der Heyden, Sociologe, genderdeskundige en ondervoorzitter van het MenEngage netwerk België . Zondag 17 februari 2019 om 11.00 uur (deuren open vanaf 10.30 uur) Atheneum Mortsel, ingang Molenlei 2 . Gratis toegang. Organisatie : Humanistisch Verbond – Vrijdenkend Mortsel. Van in de wieg tot in het graf duwenLees verder
REGIO De nationale staking van woensdag 13 februari 2019 heeft ook een impact op de inzameling en ophalingen die door IGEAN voor de gemeenten in het arrondissement Antwerpen worden uitgevoerd. Huis-aan-huis inzameling door de ophaaldiensten Omwille van een lagere personeelsbezetting zijn woensdagmorgen niet alle ophaalwagens van IGEAN kunnen uitrijden. DesalnietteminLees verder
Lange tijd hebben de Kontichnaren zich administratief moeten behelpen in het noodgebouw van het Vredegerecht, maar nu staat er een vernieuwd gemeentehuis ter hunner beschikking aan het Gemeenteplein. Het geheel werd plechtig ingehuldigd in aanwezigheid van Vlaams Minister van Binnenlands Bestuur Liesbeth Homans (N-VA). De plannen voor het nieuwe gebouwLees verder
Een gesprek met Emma Webb, overtuigd brexiteer I INTERVIEW – 9 FEBRUARI 2019 Harry De Paepe We nemen plaats aan een tafeltje in een eetgelegenheid in de schaduw van een ingepakte toren waarin de stille Big Ben hangt. Toeristen, heren in maatpak en vrouwen in mantelpakjes babbelen door elkaar. Voor me zit Emma Webb.Lees verder
Regio De bibliotheken van het Bibkwintet zijn bruisende plekken voor iedereen. Word lid van de Bibkwintet-bibliotheken en krijg meer bib ! De bibliotheken van Boechout, Edegem, Hove, Kontich, Lint en Mortsel vormen samen het ‘Bibkwintet’. Ze werken al tien jaar samen en organiseren projecten, lezingen en delen speciale collecties. NuLees verder
Regio Landbouwers kunnen nog tot en met 1 oktober een beheersovereenkomst aanvragen bij een regionale afdeling van de Vlaamse Landmaatschappij (VLM). Dat is een vrijwillige, vijfjarige overeenkomst waarbij de landbouwer in ruil voor extra inspanningen voor het milieu, de natuur en de biodiversiteit een jaarlijkse vergoeding krijgt. Er zijn diverseLees verder
door Karl Van Camp in (c) ’t Pallieterke Dit blad huldigt het principe dat wie een politiek mandaat bekleedt, niet tegelijkertijd kan optreden als redacteur van ’t Pallieterke. In een ver verleden moesten medewerkers zoals Hector de Bruyne (VU) en Gerolf Annemans (VB) afscheid nemen van onze redactie omdat zijLees verder